Z działkowej altany na krakowskie ulice. Jutro SAN H100B znów przewiezie pasażerów

9 lipca 2026 roku na terenie zajezdni Wola Duchacka zaprezentowano odrestaurowany przez pracowników MPK w Krakowie miejski autobus SAN H100B z 1973 roku. Już w niedzielę, 12 lipca, pojazd wyjedzie na trasę Krakowskiej Linii Muzealnej.

Rozkład jazdy

1. Jak autobus SAN H100B przetrwał od końca lat 70. do 2015 roku?
2. Ile egzemplarzy miejskiej wersji tego pojazdu wyprodukowano?
3. Na jakiej trasie historyczne autobusy SAN przewiozą pasażerów 12 lipca?

Z Torunia na działkę, a następnie do Krakowa

Zaprezentowany w Krakowie SAN H100B został wyprodukowany w 1973 roku. Nowy autobus trafił wówczas do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Toruniu, gdzie obsługiwał regularne linie miejskie.

Jego służba nie trwała jednak długo. Po wycofaniu z eksploatacji pod koniec lat 70. autobus trafił na prywatną działkę. Nadwozie pojazdu zostało wykorzystane jako altana i w tej nietypowej roli przetrwało aż do 2015 roku.

To właśnie wykorzystanie autobusu jako obiektu działkowego uchroniło go przed złomowaniem. Jednocześnie wieloletnia ekspozycja na warunki atmosferyczne sprawiła, że pojazd zachował się w bardzo złym stanie technicznym.

W sierpniu 2024 roku SAN H100B trafił do Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Krakowie. Pracownicy przewoźnika rozpoczęli kompleksowe prace renowacyjne, których celem było odtworzenie pierwotnego wyglądu, wyposażenia oraz pełnej sprawności technicznej autobusu.

Odbudowa zgodna z historycznym wyglądem

Doświadczenie krakowskich specjalistów zajmujących się renowacją historycznego taboru pozwoliło przywrócić autobusowi wygląd z okresu jego eksploatacji liniowej. Zachowano również herb Torunia umieszczony na burtach pojazdu, przypominający o jego pierwotnym użytkowniku.

Chociaż autobusy SAN H100B nie były w przeszłości eksploatowane przez MPK w Krakowie, pojawiały się na ulicach miasta jako pojazdy innych przewoźników. Odrestaurowany egzemplarz jest obecnie jednym z nielicznych zachowanych autobusów tego typu w wersji miejskiej.

Pojazd dołączył do kolekcji historycznego taboru krakowskiego przewoźnika. Jego prezentację zorganizowano 9 lipca na terenie zajezdni autobusowej Wola Duchacka.

Dwie wersje autobusu SAN H100

Seryjna produkcja autobusów rodziny SAN H100 rozpoczęła się w 1967 roku w Sanockiej Fabryce Autobusów. Konstruktorzy wykorzystali wiele elementów pochodzących z wcześniejszych samonośnych modeli SAN H01 i SAN H25, jednak nadwozie nowego pojazdu zostało osadzone na mocnej ramie.

Takie rozwiązanie miało zwiększyć wytrzymałość autobusu i umożliwić jego wieloletnią eksploatację. Producent przygotował dwie podstawowe odmiany różniące się między innymi rodzajem drzwi oraz układem siedzeń:

• SAN H100A – wersję przeznaczoną do komunikacji międzymiastowej,
• SAN H100B – wersję opracowaną dla komunikacji miejskiej.

Autobusy mogły być wyposażane w silniki pochodzące z ciężarówek Star 28 lub Star 29. Pierwszy z nich był jednostką wysokoprężną, natomiast drugi był zasilany benzyną.

Miejska wersja była za mała dla dużych miast

Międzymiastowy SAN H100A został dobrze przyjęty przez przedsiębiorstwa PKS i pasażerów. Model stał się jednym z popularniejszych autobusów dalekobieżnych, eksploatowanych równolegle z Jelczem 043.

Miejska wersja SAN H100B miała jednak ograniczoną pojemność. Niewielkie wnętrze pozwalało przewozić około 60 pasażerów, co w praktyce utrudniało wykorzystywanie tych autobusów na najbardziej obciążonych trasach w dużych aglomeracjach.

Największe miasta potrzebowały już wówczas bardziej pojemnych pojazdów, w tym autobusów przegubowych. SAN-y H100B trafiały więc przede wszystkim do systemów komunikacyjnych o mniejszych potokach pasażerskich.

Autobusy miejskie były zazwyczaj malowane na czerwono lub bordowo. Wyposażano je w drzwi zamykane automatycznie przez obsługę pojazdu.

W ciągu siedmiu lat wyprodukowano łącznie niemal 24 tysiące autobusów rodziny SAN H100. Około 6 tysięcy egzemplarzy stanowiła miejska odmiana H100B.

Trzy autobusy SAN na jednej linii

Odrestaurowany autobus został zaprezentowany w towarzystwie dwóch innych historycznych pojazdów. Na terenie zajezdni Wola Duchacka pojawiły się:

• SAN H01B z 1959 roku, należący do kolekcji MPK w Krakowie,
• odbudowany SAN H100B z 1973 roku,
• drugi SAN H100B, pochodzący z prywatnej kolekcji z Dąbrowy Tarnowskiej.

Wszystkie trzy autobusy wyjadą na ulice Krakowa w niedzielę, 12 lipca. Będzie to pierwsza okazja, aby pasażerowie mogli przejechać się jednocześnie trzema historycznymi autobusami marki SAN.

Pojazdy będą obsługiwać linię nr 500 na trasie:

Podgórze SKA – Limanowskiego – Rynek Podgórski – Krakowska – Stradomska – św. Gertrudy – Westerplatte – Pawia – Słowackiego – Nowy Kleparz.

W kierunku powrotnym autobusy pojadą ulicami Warszawską i Basztową.

Zabytkowe tramwaje na Krakowskiej Linii Muzealnej

Historyczne autobusy nie będą jedyną atrakcją przygotowaną na weekend 11–12 lipca. W niedzielę na linii nr 0 pojawi się skład zabytkowych wagonów SN2 i PN2.

Dzień wcześniej, w sobotę, 11 lipca, uruchomiona zostanie wieczorna linia nr 66. Ma ona funkcjonować od około godz. 18.00 do 23.00. Trasę obsłużą skład wagonów N i ND oraz norymberski tramwaj GT6.

Szczególną atrakcją będzie pierwszy wyjazd odrestaurowanego w 2026 roku przez pracowników MPK w Krakowie wagonu N nr 99. Był to pierwszy z serii dziesięciu wagonów silnikowych dostarczonych do Krakowa przez Chorzowską Wytwórnię Konstrukcji Stalowych, późniejszy Konstal.

Charakterystycznymi elementami tych tramwajów były niewielkie, uchylne okna w przedziale pasażerskim oraz duża szyba czołowa z wycieraczką zamontowaną w dolnej części.

Choć historyczne krakowskie tramwaje są kojarzone przede wszystkim z kolorem niebieskim, pierwsze wagony serii N zostały dostarczone w czerwonym malowaniu. Wynikało to z obowiązujących wówczas przepisów.

Przejazdy pojazdami kursującymi w ramach Krakowskiej Linii Muzealnej odbywają się na podstawie standardowej taryfy biletowej obowiązującej w krakowskiej komunikacji miejskiej. Obsługę konduktorską w historycznych autobusach i tramwajach zapewnią członkowie Krakowskiego Klubu Modelarzy Kolejowych.