České dráhy testują RegioFoksy na 100-procentowym paliwie HVO

Testy odbędą się w normalnym ruchu pasażerskim na trasach Rakovník – Beroun oraz Beroun – Rudná u Prahy – Praha. W zależności od źródła surowca zastosowanie HVO może ograniczyć emisję gazów cieplarnianych nawet o 90–95 proc. względem paliwa pochodzenia naftowego.

Rozkład jazdy:

1. Jak długo České dráhy będą testować trzy jednostki RegioFox na 100-procentowym paliwie HVO i jakie parametry będą monitorowane?
2. Czy pozytywne wyniki czwartej fazy testów mogą doprowadzić do szerszego wykorzystania HVO w spalinowych pociągach Českých drah?
3. Jak koszty eksploatacji RegioFoksów na 100-procentowym HVO wypadają w porównaniu z wykorzystaniem tradycyjnego oleju napędowego?

Trzy RegioFoksy na czystym HVO

Czeski przewoźnik rozwija projekt rozpoczęty jeszcze w 2024 roku. Początkowo zakładano trzy etapy badań, jednak uzyskane dotychczas wyniki spowodowały rozszerzenie programu o czwartą fazę – eksploatację pociągów na paliwie ze 100-procentowym udziałem HVO.

Do badań wykorzystywane są nowoczesne jednostki PESA serii 847 RegioFox.

Nowy etap programu obejmie trzy wybrane spalinowe zespoły trakcyjne RegioFox stacjonujące w rejonie Rakovníka.

Pojazdy wyprodukowane przez PESA Bydgoszcz są wyposażone w nowoczesne silniki spalinowe firmy Rolls-Royce, które mogą wykorzystywać paliwa zawierające biokomponenty. Dzięki temu możliwe jest sprawdzenie alternatywnego paliwa nie tylko podczas prób laboratoryjnych czy na torze testowym, ale także w codziennej eksploatacji.

W obecnej fazie RegioFoksy mają być zasilane paliwem ze 100-procentowym udziałem HVO.

Dla Českých drah będzie to kolejny krok po wcześniejszych testach mieszanki zawierającej 20 proc. tego biokomponentu.

České dráhy: spalinowe pociągi pozostaną jeszcze przez dziesięciolecia

Czeski przewoźnik wskazuje, że jego długoterminowym kierunkiem pozostaje zwiększanie udziału trakcji elektrycznej i ograniczanie lokalnych emisji generowanych przez silniki spalinowe.

Problemem jest jednak duży udział niezelektryfikowanych tras w czeskiej sieci kolejowej. Oznacza to, że jednostki spalinowe będą potrzebne jeszcze przez wiele lat.

– Długoterminowa strategia Českých drah jest ukierunkowana na podnoszenie jakości życia w Czechach, a do tego należy również poprawa stanu środowiska. Naszym celem jest wzmacnianie trakcji elektrycznej i ograniczanie lokalnej emisji zanieczyszczeń z silników spalinowych, jednak większość naszych linii nadal nie jest zelektryfikowana i jeszcze przez kilka dziesięcioleci będą po nich jeździły pociągi z silnikami spalinowymi – mówi Jiří Ješeta, wiceprzewodniczący zarządu i zastępca dyrektor generalnej Českých drah ds. przewozów pasażerskich.

Jak wskazuje przedstawiciel przewoźnika, w takich warunkach HVO może być jednym ze sposobów na ograniczenie oddziaływania eksploatowanego taboru spalinowego na środowisko.

České dráhy mają już za sobą udane próby eksploatacji paliwa zawierającego 20 proc. HVO. Teraz, dzięki współpracy z Krajem Środkowoczeskim i innymi partnerami, przewoźnik chce po raz pierwszy w Czechach sprawdzić w ruchu kolejowym paliwo wytworzone wyłącznie na bazie olejów roślinnych.

Elektryfikacja pozostaje priorytetem

Podobne podejście prezentują władze Kraju Środkowoczeskiego.

Region jest położony wokół Pragi i charakteryzuje się bardzo dużym natężeniem transportu. Samorząd chce więc ograniczać emisję pochodzącą z silników spalinowych.

Pierwszym rozwiązaniem dla kolei ma pozostawać elektryfikacja najbardziej obciążonych tras. W przyszłości region zakłada również eksploatację elektrycznych pociągów bateryjnych.

Nie rozwiązuje to jednak problemu wszystkich linii w krótkiej perspektywie.

– Na kolei na pierwszym miejscu znajduje się elektryfikacja najbardziej uczęszczanych linii, w przyszłości liczymy z wykorzystaniem elektrycznych pociągów bateryjnych, ale jeszcze przez pewien czas będą tutaj kursować również pociągi z silnikami spalinowymi. Dlatego ważne jest dla nas sprawdzenie, czy w codziennej eksploatacji możliwe jest wykorzystywanie paliwa produkowanego na bazie surowca bardziej zrównoważonego dla środowiska – wskazuje Petr Borecký, radny Kraju Środkowoczeskiego odpowiedzialny za transport publiczny.

Dotychczasowe próby miały wykazać, że wykorzystanie HVO jest realnym rozwiązaniem. Dlatego samorząd i České dráhy zdecydowały o przejściu do testów paliwa ze 100-procentowym udziałem HVO.

Projekt rozpoczął się w 2024 roku

Obecne próby są już czwartą fazą programu.

Projekt rozpoczął się w 2024 roku i pierwotnie został podzielony na trzy etapy.

Podczas pierwszego z nich zidentyfikowano odpowiednie mieszanki paliwowe, przeprowadzono ich badania i certyfikację, a także przeanalizowano uwarunkowania prawne związane ze stosowaniem zrównoważonych paliw o większej zawartości biokomponentów.

RegioFoxy testowano w Velimi

Drugi etap przeniósł badania do pociągów.

Jednostki PESA serii 847 zostały skierowane do Centrum Testowego VUZ Velim, gdzie sprawdzano mieszanki o różnym udziale biokomponentu.

Silniki Rolls-Royce zastosowane w RegioFoksach są homologowane do korzystania z biopaliw, w tym mieszanek oleju napędowego i HVO.

Podczas prób porównywano trzy podstawowe parametry: osiągi pociągu, zużycie paliwa oraz poziom emisji.

Badania przeprowadzono przy wykorzystaniu czystego oleju napędowego, mieszanek zawierających odpowiednio 15 i 30 proc. biokomponentu oraz przy zasilaniu 100-procentowym biopaliwem.

Od kwietnia 2025 roku testy w regularnym ruchu

Po analizie wyników badań w kwietniu 2025 roku rozpoczęto trzeci etap projektu.

Trzy RegioFoksy serii 847 zaczęły wówczas korzystać z mieszanki oleju napędowego z 20-procentowym udziałem HVO.

Testy prowadzono już w normalnych warunkach eksploatacyjnych na liniach:

Rakovník – Beroun

oraz

Beroun – Rudná u Prahy – Praha.

Teraz te same trzy pojazdy i te same trasy zostaną wykorzystane w czwartej fazie, ale tym razem udział HVO wzrośnie do 100 proc.

Czym jest HVO?

HVO, czyli uwodorniony olej roślinny, jest biokomponentem poddawanym procesom rafineryjnym, w wyniku których uzyskuje właściwości odpowiadające frakcji oleju napędowego pochodzenia naftowego.

Jak wyjaśniają České dráhy, paliwo HVO spełnia normę ČSN EN 15940, wymagania załącznika II dyrektywy 2009/30/WE dotyczącej jakości paliw oraz amerykańską specyfikację ASTM D975.

HVO jest kompatybilne z mineralnym olejem napędowym. Może być więc stosowane jako domieszka, a jeżeli parametry techniczne pojazdu pozwalają na korzystanie z paliw syntetycznych XTL, możliwa jest również eksploatacja na czystym HVO.

Nawet 90–95 proc. mniej emisji gazów cieplarnianych

Efekt środowiskowy HVO zależy w dużej mierze od tego, z jakiego surowca zostało wyprodukowane paliwo.

W przypadku HVO wytwarzanego z oleju roślinnego produkowanego specjalnie w celach paliwowych do całkowitego bilansu wliczane są wszystkie procesy związane z jego powstaniem. Według informacji Českých drah również w takim przypadku możliwe jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych o około 60–65 proc. w przeliczeniu na ekwiwalent CO2 względem paliwa kopalnego.

Jeszcze większy efekt można osiągnąć w przypadku produkcji HVO z wykorzystanych wcześniej olejów roślinnych lub tłuszczów traktowanych jako materiał odpadowy.

W takim wariancie ograniczenie emisji może wynosić 90–95 proc. w porównaniu z paliwem pochodzenia naftowego.

Czwarty etap programu ma teraz pokazać, jak trzy wyprodukowane przez PESA RegioFoksy będą zachowywały się podczas dłuższej, codziennej eksploatacji wyłącznie na HVO. Dla Českých drah wyniki mogą być istotne szczególnie w kontekście przyszłości licznych niezelektryfikowanych linii, na których całkowite odejście od trakcji spalinowej nie będzie możliwe jeszcze przez wiele lat.