ALLRAIL krytykuje warunki konsultacji dotyczących przetargów kolejowych po 2030 roku

Zdaniem organizacji obecnie prowadzony proces konsultacyjny zawiera szereg ograniczeń, które mogą utrudniać udział potencjalnym operatorom zainteresowanym wejściem na polski rynek kolejowy. ALLRAIL podkreśla, że konsultacje powinny być otwarte dla jak najszerszego grona uczestników, ponieważ mają one pomóc w wypracowaniu modelu konkurencyjnych przetargów na publiczne usługi przewozowe finansowane ze środków publicznych. O konsultacjach pisaliśmy w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jakie zastrzeżenia wobec konsultacji dotyczących przyszłych przetargów na kolejowe przewozy pasażerskie po 2030 roku zgłasza organizacja ALLRAIL?
2. Dlaczego ALLRAIL uważa, że ograniczenie udziału w konsultacjach wyłącznie do przewoźników posiadających Jednolity Certyfikat Bezpieczeństwa w Polsce może utrudnić rozwój konkurencji na rynku?
3. Jakie konsekwencje dla przygotowania konkurencyjnych przetargów po wygaśnięciu umowy PSO z PKP Intercity w 2030 roku mogą mieć opóźnienia w pracach nad dokumentacją i określeniem zakresu przyszłych postępowań?

Krótki termin i problemy z dostępem do dokumentów

Jednym z głównych zarzutów organizacji jest bardzo krótki czas przewidziany na zgłoszenie udziału w konsultacjach.

Ogłoszenie dotyczące konsultacji zostało opublikowane 16 czerwca 2026 roku, a zainteresowane podmioty otrzymały jedynie dziesięć dni na zgłoszenie uczestnictwa.

Według ALLRAIL dodatkowym problemem jest ograniczona dostępność dokumentacji. Organizacja wskazuje, że strona internetowa CUPT zawierająca materiały konsultacyjne ma być niedostępna dla użytkowników spoza Polski. Osoby próbujące uzyskać dostęp do dokumentów z zagranicy mają napotykać błędy związane z przekroczeniem czasu połączenia.

Zdaniem organizacji oznacza to, że przedsiębiorstwa kolejowe z innych państw członkowskich Unii Europejskiej mogą być zmuszone do stosowania dodatkowych rozwiązań technicznych tylko po to, aby zapoznać się z podstawową dokumentacją dotyczącą konsultacji.

Ograniczenie udziału do przewoźników posiadających certyfikat bezpieczeństwa

Kolejnym elementem budzącym sprzeciw ALLRAIL są warunki uczestnictwa w konsultacjach.

Zgodnie z opublikowanymi zasadami udział mogą brać jedynie licencjonowani przewoźnicy kolejowi posiadający już Jednolity Certyfikat Bezpieczeństwa obowiązujący w Polsce.

Organizacja podkreśla, że certyfikat taki jest wymagany do prowadzenia działalności przewozowej, ale nie powinien być warunkiem przedstawiania opinii dotyczących przyszłego modelu rynku.

Według ALLRAIL potencjalni operatorzy mogliby uzyskać taki dokument dopiero na etapie przygotowań do rozpoczęcia przewozów, w okresie poprzedzającym faktyczne uruchomienie działalności operacyjnej.

Zdaniem organizacji obecne wymagania mogą wykluczać z konsultacji przedsiębiorstwa, które są zainteresowane wejściem na polski rynek po 2030 roku, ale jeszcze nie rozpoczęły formalnych procedur związanych z uzyskaniem niezbędnych zezwoleń.

Wątpliwości dotyczące kolejnych konsultacji

ALLRAIL zwraca również uwagę na fakt, że podobne konsultacje były już prowadzone w ostatnim czasie.

Organizacja przypomina, że zaledwie miesiąc wcześniej Ministerstwo Infrastruktury przeprowadziło szczegółowe konsultacje dotyczące planu przewozów międzyregionalnych i międzynarodowych.

Dodatkowo w 2024 roku liczni przedstawiciele rynku kolejowego uczestniczyli w konsultacjach publicznych dotyczących Horyzontalnego Rozkładu Jazdy prowadzonych przez Centralny Port Komunikacyjny. Dyskusje obejmowały również zagadnienia związane z przewozami międzyregionalnymi i dalekobieżnymi.

Zdaniem ALLRAIL pojawia się pytanie, czy zakres przyszłych przetargów został już wystarczająco określony. Jeżeli nadal konieczne jest prowadzenie kolejnych konsultacji dotyczących podstawowych założeń rynku, może to oznaczać, że właściwe przygotowania do postępowań przetargowych nie zostały jeszcze rozpoczęte.

Coraz mniej czasu do wygaśnięcia umowy z PKP Intercity

Organizacja zwraca uwagę na presję czasu związaną z obowiązującym modelem organizacji przewozów dalekobieżnych w Polsce.

Obecna umowa o świadczenie usług publicznych (PSO), przyznana bezpośrednio spółce PKP Intercity, wygasa w 2030 roku. Termin ten jest znany od 2021 roku i stanowi jeden z kluczowych punktów odniesienia dla przygotowania przyszłego systemu organizacji przewozów.

ALLRAIL podkreśla, że potencjalni nowi operatorzy potrzebują odpowiednio długiego okresu przygotowawczego. W przypadku konieczności pozyskania nowego taboru kolejowego proces przygotowania do rozpoczęcia działalności może trwać co najmniej trzy lata.

Oznacza to, że ewentualne opóźnienia w przygotowaniu dokumentacji przetargowej mogą ograniczyć możliwość skutecznego udziału nowych przewoźników w przyszłych postępowaniach.

Apel o ponowne uruchomienie procesu

Sekretarz Generalny ALLRAIL Nick Brooks zaapelował o zmianę obecnego podejścia do konsultacji.

– CUPT powinien ponownie uruchomić proces i usunąć sztuczne bariery udziału. Nie powinien wykluczać właśnie tych uczestników rynku, którzy są niezbędni, aby konkurencyjne przetargi mogły zakończyć się sukcesem – stwierdził Brooks.

Zdaniem organizacji otwarte i przejrzyste konsultacje są niezbędne do stworzenia efektywnego modelu konkurencyjnych przetargów zgodnego z założeniami IV Pakietu Kolejowego Unii Europejskiej. W opinii ALLRAIL tylko szeroki udział potencjalnych operatorów pozwoli wypracować rozwiązania, które zwiększą konkurencję na rynku przewozów pasażerskich i zapewnią pasażerom lepszą ofertę po 2030 roku.

Dyskusja wokół przyszłego modelu organizacji przewozów dalekobieżnych i międzyregionalnych w Polsce nabiera znaczenia wraz ze zbliżającym się końcem obecnej umowy PSO dla PKP Intercity. To właśnie najbliższe lata mogą zdecydować o tym, jak będzie wyglądał rynek kolejowych przewozów pasażerskich w Polsce po 2030 roku.