Rewolucja w organizacji przewozów kolejowych, nowe CUPT przejmie część kompetencji MI. Jest projekt ustawy

Nowa instytucja będzie odpowiadać między innymi za przygotowywanie ofert przewozowych, organizację przetargów, zarządzanie umowami z przewoźnikami oraz integrację taryfowo-biletową. Zmiany mają przygotować polski rynek kolejowy do liberalizacji po 2030 roku, kiedy wygaśnie obecna umowa o świadczenie usług publicznych zawarta z PKP Intercity. Projekt ustawy trafił 12 listopada 2026 roku do konsultacji publicznych. Pisaliśmy już o tym w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy

1. Dlaczego Ministerstwo Infrastruktury chce powołać Centrum Usług i Projektów Transportowych i jakie kompetencje przejmie nowa instytucja?
2. Jak CUPT ma przygotować rynek kolejowy do konkurencyjnego wyboru przewoźników po zakończeniu obecnej umowy z PKP Intercity?
3. Jakie zmiany organizacyjne, kadrowe i finansowe przewiduje projekt ustawy?

Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje nową instytucję do organizacji przewozów

Projekt ustawy o Centrum Usług i Projektów Transportowych został opracowany przez Ministerstwo Infrastruktury i opublikowany na stronie Rządowego Centrum Legislacji.

12 listopada 2026 roku dokument skierowano do konsultacji publicznych.

Proponowane przepisy przewidują utworzenie instytucji, która przejmie część zadań wykonywanych obecnie przez ministra infrastruktury w zakresie organizacji kolejowych przewozów pasażerskich.

Chodzi przede wszystkim o przewozy międzywojewódzkie i międzynarodowe realizowane w ramach publicznego transportu zbiorowego.

Nowe Centrum Usług i Projektów Transportowych ma stać się organizatorem tych przewozów, odpowiadającym za ich planowanie, zamawianie oraz nadzorowanie realizacji umów zawieranych z operatorami kolejowymi.

Zmiana ma również zapewnić odpowiednie przygotowanie instytucjonalne do nowych zasad funkcjonowania rynku kolejowego po 2030 roku.

Koniec obecnej umowy z PKP Intercity w grudniu 2030 roku

Jednym z głównych powodów przygotowania projektu jest konieczność dostosowania polskiego systemu organizacji przewozów kolejowych do unijnych wymogów dotyczących liberalizacji rynku pasażerskiego.

Obecna umowa o świadczenie usług publicznych zawarta pomiędzy ministrem infrastruktury a PKP Intercity obowiązuje do grudnia 2030 roku.

Po zakończeniu tego kontraktu kolejne umowy na realizację przewozów mają być wyłaniane w konkurencyjnych postępowaniach.

Oznacza to konieczność przygotowania procedur umożliwiających wybór operatorów świadczących usługi kolejowe na zamówienie organizatora publicznego transportu zbiorowego.

Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że obecnie nie posiada odpowiednio rozbudowanego zaplecza organizacyjnego, analitycznego i eksperckiego, które pozwalałoby samodzielnie przygotowywać i prowadzić tego rodzaju postępowania.

Resort uznał zatem za konieczne utworzenie wyspecjalizowanej instytucji, która będzie zajmować się organizacją przewozów kolejowych oraz zarządzaniem kontraktami z operatorami.

CUPT będzie organizować przetargi na przewozy kolejowe

Jednym z najważniejszych zadań nowego CUPT będzie przygotowywanie i przeprowadzanie konkurencyjnych postępowań na świadczenie usług publicznych w kolejowym transporcie pasażerskim.

Instytucja ma odpowiadać za opracowywanie ofert przewozowych, określanie potrzeb transportowych oraz przygotowywanie dokumentacji niezbędnej do wyboru operatorów.

Do jej obowiązków należeć będzie również zarządzanie umowami PSC, czyli kontraktami dotyczącymi świadczenia usług publicznych w transporcie.

Obejmuje to nadzór nad realizacją usług zamówionych przez organizatora, a także analizowanie funkcjonowania poszczególnych połączeń.

Nowy podmiot ma prowadzić analizy transportowe, które będą wykorzystywane podczas planowania oferty kolejowej oraz przygotowywania przyszłych postępowań przetargowych.

W praktyce CUPT będzie więc odpowiadać nie tylko za sam wybór przewoźników, ale również za przygotowanie założeń przewozowych i zarządzanie zawartymi kontraktami.

Projekt nie wskazuje natomiast, którzy przewoźnicy będą realizować poszczególne połączenia po 2030 roku. Ich wybór ma następować w przewidzianych prawem postępowaniach.

Lepsza koordynacja pociągów regionalnych i dalekobieżnych

Istotnym elementem planowanej reformy jest poprawa koordynacji pomiędzy różnymi segmentami pasażerskiego transportu kolejowego.

Ministerstwo Infrastruktury zwraca uwagę, że obecnie w Polsce funkcjonuje 16 wojewódzkich systemów przewozowych oraz odrębny system przewozów międzywojewódzkich.

Poszczególne województwa odpowiadają za organizację regionalnych połączeń kolejowych, natomiast przewozy międzywojewódzkie pozostają w kompetencjach ministra infrastruktury.

Według resortu brakuje obecnie instytucji odpowiedzialnej za kompleksową koordynację tych systemów.

Nowe CUPT ma współpracować z samorządami wojewódzkimi oraz przewoźnikami, aby poprawić powiązania pomiędzy przewozami regionalnymi i dalekobieżnymi.

Do jego zadań należeć będzie między innymi koordynacja rozkładów jazdy.

Instytucja ma również zajmować się integracją taryfowo-biletową, która jest jednym z elementów planowanego systemu organizacji transportu kolejowego.

Projekt zakłada zatem rozszerzenie kompetencji nowego podmiotu poza samo przygotowywanie przetargów na przewozy.

Integracja taryfowo-biletowa jednym z zadań nowego CUPT

Wśród kompetencji przewidzianych dla Centrum Usług i Projektów Transportowych znalazła się integracja taryfowo-biletowa.

Jest to istotny element projektu, ponieważ obecnie poszczególni organizatorzy i przewoźnicy stosują własne rozwiązania taryfowe oraz oferty biletowe.

Ministerstwo Infrastruktury chce, aby nowa instytucja uczestniczyła w koordynowaniu tych rozwiązań w ramach krajowego systemu przewozów kolejowych.

CUPT ma również współpracować z samorządami i operatorami w zakresie organizacji połączeń.

W projekcie wskazano integrację taryfowo-biletową jako jedno z zadań nowego podmiotu, nie przedstawiono jednak szczegółowych zasad przyszłego wspólnego systemu sprzedaży i honorowania biletów.

Nie określono również terminu wdrożenia konkretnych rozwiązań taryfowych.

Nowa instytucja przejmie zadania obecnego Centrum Unijnych Projektów Transportowych

Projekt ustawy zakłada wykorzystanie istniejących struktur Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

Obecna instytucja zajmuje się przede wszystkim obsługą środków europejskich oraz realizacją programów związanych z inwestycjami transportowymi.

Ministerstwo Infrastruktury przewiduje zachowanie tych zadań również w nowej strukturze.

Oznacza to, że Centrum Usług i Projektów Transportowych będzie łączyć dotychczasowe kompetencje dotyczące funduszy unijnych z nowymi obowiązkami związanymi z organizacją przewozów pasażerskich.

Projekt przewiduje przejęcie majątku, pracowników oraz praw i obowiązków obecnego Centrum Unijnych Projektów Transportowych.

Nowa jednostka ma zatem kontynuować dotychczasową działalność w zakresie obsługi projektów infrastrukturalnych, jednocześnie rozwijając kompetencje dotyczące rynku przewozów kolejowych.

Zatrudnienie wzrośnie o 62 etaty

Rozszerzenie zakresu obowiązków CUPT będzie wymagało zwiększenia zatrudnienia.

Z oceny skutków regulacji wynika, że w 2028 roku liczba etatów finansowanych z budżetu państwa ma wzrosnąć z 90 do 152.

Oznacza to utworzenie 62 dodatkowych stanowisk.

Nowi pracownicy mają zajmować się przede wszystkim zadaniami wynikającymi z przejęcia kompetencji organizatora kolejowych przewozów pasażerskich.

Chodzi między innymi o przygotowywanie i prowadzenie przetargów, opracowywanie analiz transportowych, planowanie oferty przewozowej oraz koordynację rozkładów jazdy.

Dodatkowe kadry będą również potrzebne do prowadzenia prac związanych z integracją taryfową i nadzorowaniem realizacji umów z operatorami.

Według Ministerstwa Infrastruktury zwiększenie zatrudnienia jest niezbędne do zapewnienia odpowiedniego zaplecza eksperckiego dla nowych zadań instytucji.

Finansowanie ze środków budżetowych na transport kolejowy

Projekt zakłada, że działalność Centrum Usług i Projektów Transportowych będzie finansowana z zaplanowanych środków budżetowych przeznaczonych na transport kolejowy.

Resort nie przewiduje w przedstawionych informacjach odrębnego mechanizmu finansowania nowych kompetencji.

Rozbudowa instytucji ma być związana z przygotowaniem administracji do realizacji zadań organizatora przewozów, w tym prowadzenia konkurencyjnych postępowań i zarządzania kontraktami.

Jednym z najważniejszych elementów reformy będzie zapewnienie ciągłości organizacji połączeń po zakończeniu obecnej umowy z PKP Intercity.

Przygotowanie przyszłych zamówień będzie wymagało wcześniejszego określenia zakresu usług, warunków ich realizacji oraz zasad wyboru operatorów.

Co zmieni się na kolei po 2030 roku?

Planowane utworzenie Centrum Usług i Projektów Transportowych ma przygotować administrację państwową do nowego modelu organizacji kolejowych przewozów pasażerskich.

Po zakończeniu obecnej umowy z PKP Intercity kolejne kontrakty na świadczenie usług publicznych mają być wyłaniane w konkurencyjnych postępowaniach.

Nowe CUPT będzie odpowiadać za przygotowanie tych procedur, planowanie oferty przewozowej i nadzór nad realizacją zawartych umów.

Jednocześnie ma zajmować się koordynacją rozkładów jazdy, integracją taryfowo-biletową oraz współpracą z samorządami wojewódzkimi.

Projekt przewiduje również zachowanie dotychczasowych zadań związanych z obsługą funduszy europejskich i inwestycji transportowych.

Na obecnym etapie proponowane rozwiązania nie są jeszcze obowiązującym prawem. Projekt ustawy został skierowany do konsultacji publicznych, podczas których zainteresowane podmioty będą mogły przedstawić swoje stanowiska.

Dalszy przebieg procesu legislacyjnego zdecyduje o ostatecznym zakresie kompetencji nowej instytucji i terminie wejścia w życie proponowanych przepisów.