Rząd chce powołać instytucję do organizacji połączeń kolejowych. Nowy CUPT ma przejąć kontraktowanie przewozów

Do jej kompetencji trafi również Horyzontalny Rozkład Jazdy, kontraktowanie usług przewozowych oraz analizy dotyczące rozwoju transportu.

Rozkład jazdy:

1. Kiedy Centrum Usług i Projektów Transportowych ma rozpocząć działalność jako organizator międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów kolejowych?
2. Jak w praktyce będzie wyglądało kontraktowanie przewozów przez CUPT i kiedy mogą zostać ogłoszone pierwsze postępowania na obsługę połączeń?
3. Jakie kompetencje będzie miał CUPT przy tworzeniu Horyzontalnego Rozkładu Jazdy i w jaki sposób jego założenia będą uzgadniane z przewoźnikami oraz zarządcą infrastruktury?

CUPT zostanie organizatorem przewozów kolejowych

Informacja o projekcie przygotowanym przez Ministerstwo Infrastruktury znalazła się w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów.

Planowana zmiana oznacza znaczne rozszerzenie zakresu działalności obecnego Centrum Unijnych Projektów Transportowych. Nowa instytucja przejmie jego majątek, pracowników oraz dotychczasowe zadania dotyczące wdrażania i zarządzania programami transportowymi współfinansowanymi ze środków Unii Europejskiej.

Jednocześnie CUPT otrzyma zupełnie nowe kompetencje związane bezpośrednio z organizacją pasażerskiego transportu kolejowego.

Jedną z najważniejszych zmian jest powierzenie nowej instytucji funkcji organizatora publicznego transportu kolejowego w zakresie przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych.

CUPT ma organizować i koordynować takie połączenia oraz przygotowywać i prowadzić procesy kontraktowania usług przewozowych. Instytucja będzie również współpracowała z przewoźnikami kolejowymi, samorządami oraz zarządcami infrastruktury.

Oznacza to skupienie w wyspecjalizowanej jednostce kompetencji dotyczących planowania oferty oraz przygotowania postępowań prowadzących do wyboru podmiotów realizujących przewozy.

Jednocześnie oferta przewozowa dotycząca międzywojewódzkich i międzynarodowych połączeń kolejowych oraz jej podział na potrzeby postępowań przetargowych mają być zatwierdzane przez ministra właściwego do spraw transportu.

Zmiany związane z IV pakietem kolejowym

Projektodawcy wskazują, że powołanie nowej instytucji jest odpowiedzią m.in. na coraz większą złożoność rynku kolejowego oraz zmiany wynikające z regulacji Unii Europejskiej.

Istotne znaczenie ma IV pakiet kolejowy, który ogranicza możliwości bezpośredniego powierzania wykonywania kolejowych przewozów pasażerskich.

W tej sytuacji rośnie znaczenie przygotowywania i prowadzenia postępowań dotyczących kontraktowania usług publicznych. CUPT ma być wyspecjalizowanym podmiotem odpowiadającym za spójne i długoterminowe zarządzanie publicznym transportem zbiorowym o znaczeniu krajowym oraz międzynarodowym.

Horyzontalny Rozkład Jazdy trafi do CUPT

Bardzo istotnym zadaniem nowej instytucji ma być również opracowywanie i ewaluacja Horyzontalnego Rozkładu Jazdy.

To wieloletnia koncepcja zintegrowanego rozkładu pociągów, która obejmuje zarówno przewozy pasażerskie, jak i towarowe.

CUPT ma tym samym nie tylko kontraktować wykonywanie konkretnych usług przewozowych, ale także uczestniczyć w długoterminowym planowaniu funkcjonowania całego systemu.

Powiązanie Horyzontalnego Rozkładu Jazdy z kompetencjami dotyczącymi organizacji przewozów ma umożliwić koordynowanie oferty z możliwościami infrastruktury oraz długoterminowymi potrzebami transportowymi.

CUPT przygotuje analizy i prognozy transportowe

Zakres działalności nowej instytucji ma być jeszcze szerszy. Wśród jej kompetencji przewidziano przygotowywanie analiz oraz prognoz transportowych.

CUPT ma także budować i rozwijać multimodalny model ruchu, który pozwoli analizować funkcjonowanie różnych gałęzi transportu.

Instytucja będzie wspierała ministra infrastruktury przy przygotowywaniu planu zrównoważonego rozwoju publicznego transportu zbiorowego. Do jej zadań ma należeć również opracowywanie rekomendacji dotyczących rozwoju infrastruktury transportowej.

W praktyce w jednym podmiocie mają więc zostać skupione kompetencje związane z analizowaniem potrzeb transportowych, przygotowywaniem oferty, kontraktowaniem przewozów oraz oceną potrzeb infrastrukturalnych.

Współpraca z samorządami, przewoźnikami i zarządcami infrastruktury

Projekt przewiduje możliwość zawierania przez CUPT porozumień z wieloma podmiotami funkcjonującymi na rynku transportowym.

Dotyczy to jednostek sektora finansów publicznych, organizatorów publicznego transportu zbiorowego, przewoźników kolejowych oraz zarządców infrastruktury.

Współpraca może obejmować również właścicieli i zarządców dworców kolejowych.

Celem ma być lepsza integracja poszczególnych gałęzi transportu i stworzenie bardziej spójnego systemu publicznego transportu zbiorowego.

CUPT także z zadaniami dotyczącymi obronności

Założenia projektu wykraczają poza codzienną organizację transportu pasażerskiego.

Nowej instytucji będzie można powierzać dodatkowe zadania wynikające z potrzeb obronności państwa, sytuacji kryzysowych oraz zobowiązań międzynarodowych.

Oznacza to, że CUPT może stać się również jednym z podmiotów uczestniczących w przygotowaniu systemu transportowego do działania w sytuacjach nadzwyczajnych.

Finansowanie z budżetu państwa i funduszy europejskich

Centrum Usług i Projektów Transportowych ma być finansowane z budżetu państwa, w tym ze środków europejskich.

Nadzór nad działalnością nowej instytucji będzie sprawował minister właściwy do spraw transportu.

Przekształcenie obecnego Centrum Unijnych Projektów Transportowych oznacza jednocześnie zachowanie dotychczasowych kompetencji dotyczących projektów współfinansowanych z funduszy europejskich. CUPT przejmie zarówno zadania, jak i pracowników oraz majątek obecnej jednostki.

Organizacja przewozów i fundusze unijne w jednej instytucji

Według projektodawców połączenie w jednym podmiocie kompetencji związanych z organizacją przewozów oraz zarządzaniem środkami europejskimi ma przede wszystkim usprawnić planowanie finansowe.

Zmiana ma również prowadzić do ujednolicenia procedur oraz ograniczenia ryzyka nieprawidłowości związanych z kontraktowaniem i późniejszym nadzorowaniem wykonywania przewozów.

Jeżeli projekt zostanie przyjęty w zaproponowanym kształcie, zakres działalności obecnego CUPT zmieni się więc zasadniczo. Z instytucji skoncentrowanej przede wszystkim na funduszach europejskich powstanie podmiot mający bezpośredni wpływ na kształt krajowej i międzynarodowej oferty kolejowej, sposób kontraktowania przewozów oraz długoterminowe planowanie rozkładu jazdy.