PKP i WAT zbudują innowacyjny dworzec w Obornikach Wielkopolskich. Będzie wykorzystywał energię gruntu

Budynek zostanie wyposażony między innymi w system wykorzystujący energię gruntu do ogrzewania i chłodzenia powietrza, instalacje odnawialnych źródeł energii oraz cyfrowy system zarządzania. Celem przedsięwzięcia jest opracowanie i przetestowanie rozwiązań pozwalających ograniczyć zużycie energii, koszty eksploatacji dworców oraz ich wpływ na środowisko.

Rozkład jazdy:

1. Jakie innowacyjne rozwiązania energetyczne zostaną zastosowane na nowym dworcu w Obornikach Wielkopolskich?
2. Jaką rolę w projekcie Rail4EARTH odgrywają Wojskowa Akademia Techniczna i PKP S.A.?
3. W jaki sposób cyfrowy bliźniak i system zarządzania budynkiem pomogą ograniczyć koszty utrzymania dworców kolejowych?

PKP i WAT wspólnie opracują nowoczesny dworzec

22 października 2026 roku w siedzibie PKP S.A. w Warszawie podpisano umowę konsorcjum dotyczącą drugiego etapu Ekosystemu Badawczo-Rozwojowego partnerstwa Europe’s Rail Joint Undertaking.

W wydarzeniu uczestniczyli przedstawiciele uczelni, instytutów badawczych oraz przedsiębiorstw działających w sektorze kolejowym.

Wojskową Akademię Techniczną reprezentował dziekan Wydziału Bezpieczeństwa, Logistyki i Zarządzania płk dr hab. Bartosz Kozicki, prof. WAT. Ze strony PKP S.A. w podpisaniu porozumienia uczestniczył wiceprezes Dariusz Grajda.

Jednym z przedsięwzięć realizowanych w ramach współpracy będzie budowa demonstracyjnego dworca modułowego w Obornikach Wielkopolskich.

Obiekt ma pełnić dwie funkcje. Z jednej strony będzie służył pasażerom kolei, z drugiej stanie się miejscem prowadzenia badań nad nowoczesnymi technologiami stosowanymi w budynkach dworcowych.

Projekt zakłada wykorzystanie modułowej konstrukcji, niskoemisyjnych systemów energetycznych, energii gruntu oraz zaawansowanych rozwiązań pomiarowych i cyfrowego zarządzania.

Kontynuacja międzynarodowego projektu Rail4EARTH

Udział Wojskowej Akademii Technicznej w nowym etapie przedsięwzięcia stanowi kontynuację współpracy rozpoczętej w ramach projektu Rail4EARTH.

Badania prowadzone przez uczelnię koncentrują się na poprawie efektywności energetycznej infrastruktury kolejowej, ograniczaniu jej oddziaływania na środowisko oraz zapewnieniu odpowiednich warunków dla pasażerów.

– Porozumienie wzmacnia udział Wojskowej Akademii Technicznej w europejskich przedsięwzięciach badawczo-rozwojowych o strategicznym znaczeniu dla sektora kolejowego. Uczelnia kontynuuje współpracę rozpoczętą w ramach projektu Rail4EARTH. Wydział Bezpieczeństwa, Logistyki i Zarządzania WAT prowadzi badania nad ograniczaniem zużycia energii i oddziaływania infrastruktury na środowisko oraz zapewnieniem komfortowych warunków dla pasażerów – wyjaśnia płk dr hab. Bartosz Kozicki, prof. WAT.

Nowy etap projektu obejmie nie tylko budowę demonstracyjnego obiektu, ale również szczegółowe badania jego funkcjonowania w różnych warunkach pogodowych i eksploatacyjnych.

Dworzec będzie ogrzewany i chłodzony z wykorzystaniem energii gruntu

Jednym z najważniejszych rozwiązań przewidzianych dla dworca w Obornikach Wielkopolskich będzie system wykorzystujący stabilną temperaturę gruntu.

Zespół naukowców Wojskowej Akademii Technicznej opracował układ współpracy instalacji ogrzewania, chłodzenia i wentylacji z płytowym gruntowym wymiennikiem ciepła.

Rozwiązanie zostało zintegrowane z instalacjami energetycznymi projektowanego obiektu.

System ma wykorzystywać temperaturę gruntu do wstępnego ogrzewania powietrza zewnętrznego w okresie zimowym oraz jego schładzania latem.

Dzięki temu ograniczone ma zostać zapotrzebowanie na energię niezbędną do utrzymania odpowiednich warunków wewnątrz budynku.

– W Wojskowej Akademii Technicznej opracowano układ współpracy instalacji ogrzewania, chłodzenia i wentylacji z płytowym gruntowym wymiennikiem ciepła i przeprowadzono jego integrację z instalacjami energetycznymi obiektu. Układ wykorzystuje stabilną temperaturę gruntu do wstępnego ogrzewania powietrza zewnętrznego zimą i jego schładzania latem. Współdziałanie tych instalacji ma ograniczać zużycie energii potrzebnej do utrzymania komfortowych warunków wewnątrz budynku – wyjaśnia prof. dr hab. inż. Bogdan Ćwik, kierujący pracami zespołu WAT.

Naukowcy opracowali już rozwiązania techniczne

Prace prowadzone dotychczas przez zespół Wojskowej Akademii Technicznej objęły przygotowanie i ocenę rozwiązań dotyczących ogrzewania, chłodzenia oraz wentylacji.

Analizowano również możliwości wykorzystania odnawialnych źródeł energii i systemów magazynowania energii.

Naukowcy przygotowali ponadto założenia systemu pomiarowego, który pozwoli oceniać efektywność energetyczną budynku oraz komfort środowiskowy pasażerów.

Wyniki tych badań mają zostać wykorzystane przy opracowaniu rozwiązań technicznych dla demonstracyjnego dworca.

Ważnym elementem przedsięwzięcia będzie możliwość sprawdzenia, jak poszczególne instalacje współpracują ze sobą w rzeczywistych warunkach użytkowania.

Badania obejmą zarówno zmiany temperatury i warunków atmosferycznych, jak i różne natężenie ruchu pasażerskiego.

– W jednym obiekcie będzie można badać współpracę poszczególnych instalacji w zmiennych warunkach pogodowych i przy różnym natężeniu ruchu pasażerskiego. Pozwoli to ocenić rzeczywistą skuteczność zastosowanych rozwiązań, koszty eksploatacji oraz wpływ na komfort podróżnych. Zdobyte doświadczenia będzie można wykorzystać w podobnych obiektach w Polsce i innych krajach Europy – dodaje prof. Bogdan Ćwik.

Cyfrowy bliźniak będzie monitorował funkcjonowanie dworca

Nowy dworzec zostanie wyposażony w rozbudowany system pomiarowy umożliwiający monitorowanie parametrów pracy budynku.

Aparatura będzie zbierała dane dotyczące funkcjonowania instalacji energetycznych, warunków wewnętrznych oraz zużycia energii w różnych porach roku.

Jednym z kluczowych zadań zespołu WAT będzie integracja systemu pomiarowego z systemem zarządzania budynkiem BMS oraz cyfrowym bliźniakiem dworca.

Cyfrowy bliźniak to model obiektu zasilany danymi pochodzącymi z rzeczywistego budynku.

Dzięki takiemu rozwiązaniu możliwe będzie porównywanie parametrów przewidywanych na etapie projektowania z wynikami uzyskiwanymi podczas eksploatacji.

System pozwoli również analizować różne warianty sterowania instalacjami oraz identyfikować możliwości dalszego ograniczania zużycia energii.

Jednocześnie badacze będą sprawdzać, czy proponowane zmiany nie pogarszają komfortu pasażerów korzystających z dworca.

Badania w różnych warunkach pogodowych

W drugim etapie projektu Rail4EARTH Wojskowa Akademia Techniczna będzie odpowiadała za ocenę pracy instalacji ogrzewania, chłodzenia i wentylacji oraz analizę zużycia energii.

Naukowcy zajmą się również badaniem komfortu środowiskowego osób korzystających z budynku.

Zastosowanie aparatury pomiarowej pozwoli na prowadzenie obserwacji w różnych porach roku, przy zmieniających się warunkach atmosferycznych i sposobach użytkowania obiektu.

Istotne będzie ustalenie, jak instalacje energetyczne reagują na rzeczywiste obciążenie budynku oraz zmiany liczby pasażerów.

Wyniki badań posłużą do oceny skuteczności zastosowanych technologii, ich kosztów eksploatacyjnych i możliwości dalszej optymalizacji.

Zdobyte doświadczenia mają być wykorzystywane przy projektowaniu i modernizacji podobnych obiektów kolejowych w Polsce oraz innych państwach europejskich.

Projekt obejmie także wodór i cyfrowe zarządzanie nieruchomościami

Budowa demonstracyjnego dworca w Obornikach Wielkopolskich jest jednym z elementów szerszego programu badawczo-rozwojowego.

W ramach działalności konsorcjum rozwijane będą również rozwiązania dotyczące cyfrowego zarządzania nieruchomościami kolejowymi oraz integracji danych.

Partnerzy zamierzają pracować nad technologiami wspierającymi podróż pasażera w modelu „od drzwi do drzwi”, obejmującym różne etapy przemieszczania się.

Wśród obszarów badawczych znalazła się także infrastruktura tankowania wodoru.

Wspólnym celem jest opracowanie, przetestowanie i przygotowanie do praktycznego zastosowania technologii odpowiadających na potrzeby sektora kolejowego.

Dwanaście podmiotów będzie współpracować z PKP

W ramach drugiego Ekosystemu Badawczo-Rozwojowego Europe’s Rail Joint Undertaking z PKP S.A. współpracuje 12 partnerów naukowych i przemysłowych.

Są to:

1. Akademia Górniczo-Hutnicza w Krakowie.
2. Łukasiewicz – Instytut Chemii Przemysłowej.
3. Łukasiewicz – Instytut Elektrotechniki.
4. Instytut Kolejnictwa.
5. Łódzka Kolej Aglomeracyjna.
6. PGE Energetyka Kolejowa Operator.
7. PKP Informatyka.
8. Politechnika Poznańska.
9. Politechnika Warszawska.
10. Łukasiewicz – Poznański Instytut Technologiczny.
11. Rail-Mil Computers.
12. Wojskowa Akademia Techniczna.

Partnerzy będą uczestniczyć łącznie w pięciu projektach drugiej fali Europe’s Rail Joint Undertaking.

Przedsięwzięcia mają łączyć doświadczenie przedsiębiorstw kolejowych z potencjałem badawczym uczelni i instytutów naukowych.

Europe’s Rail JU wspiera rozwój nowoczesnej kolei

Europe’s Rail Joint Undertaking jest partnerstwem Unii Europejskiej i sektora kolejowego realizowanym w ramach programu „Horyzont Europa”.

Jego zadaniem jest wspieranie badań, rozwoju i wdrażania innowacyjnych rozwiązań przeznaczonych dla transportu szynowego.

Partnerstwo łączy potencjał naukowy i przemysłowy, umożliwiając prowadzenie projektów odpowiadających na potrzeby pasażerów, przewoźników oraz zarządców infrastruktury.

Współpraca obejmuje zarówno technologie związane z funkcjonowaniem kolei, jak i rozwiązania mające ograniczać jej wpływ na środowisko.

W ramach tego programu powstanie demonstracyjny dworzec modułowy w Obornikach Wielkopolskich.

Nowe technologie mogą trafić na kolejne dworce

Wojskowa Akademia Techniczna podkreśla, że współpraca z PKP S.A. i partnerami przemysłowymi pozwala wykorzystywać wyniki badań naukowych przy rozwiązywaniu konkretnych problemów infrastruktury publicznej.

– Projekt stanowi przykład współpracy WAT z otoczeniem społeczno-gospodarczym, w której wyniki badań są wykorzystywane do rozwiązywania konkretnych problemów infrastruktury publicznej. Współdziałanie z PKP S.A. i partnerami przemysłowymi umożliwia przekazywanie wiedzy do praktyki projektowej i eksploatacyjnej. Oczekiwane korzyści obejmują ograniczenie zużycia energii i kosztów utrzymania dworców, zmniejszenie ich oddziaływania na środowisko oraz poprawę warunków korzystania z kolei – podsumowuje płk dr hab. Bartosz Kozicki, prof. WAT.

Demonstracyjny obiekt w Obornikach Wielkopolskich ma umożliwić sprawdzenie skuteczności nowych rozwiązań w rzeczywistych warunkach.

Wyniki badań mogą zostać wykorzystane przy projektowaniu kolejnych dworców, a także modernizacji istniejącej infrastruktury.

Najważniejszym założeniem przedsięwzięcia jest połączenie ograniczenia zużycia energii i kosztów eksploatacyjnych z zapewnieniem komfortowych warunków dla podróżnych.

W przekazanych informacjach nie określono jeszcze terminu rozpoczęcia budowy dworca, planowanej daty jego oddania do użytku ani wartości inwestycji.