Zabytkowy Ty42-1 przejdzie remont. Muzeum Kolejnictwa na Śląsku szuka wykonawcy

Lokomotywa nie zostanie przywrócona do sprawności eksploatacyjnej – celem przedsięwzięcia jest jej kompleksowe zabezpieczenie i przygotowanie do dalszej ekspozycji. Na realizację zamówienia przewidziano 165,5 tys. zł, a wszystkie prace mają zakończyć się najpóźniej 30 listopada 2026 roku. O podobnym projekcie pisaliśmy już w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jaki zakres prac obejmie remont i konserwacja zabytkowego parowozu Ty42-1 w Muzeum Kolejnictwa na Śląsku?
2. Dlaczego podczas remontu Ty42-1 szczególny nacisk zostanie położony na zachowanie oryginalnej konstrukcji, historycznych napisów i oznaczeń?
3. Do kiedy ma zakończyć się remont Ty42-1 i jakie inne zabytkowe parowozy obejmuje większy projekt konserwacji taboru?

Ty42-1 pozostanie lokomotywą ekspozycyjną

Postępowanie zostało opublikowane 6 sierpnia 2026 roku przez Fundację Ochrony Dziedzictwa Przemysłowego Śląska. Dotyczy ono parowozu Ty42-1 znajdującego się na bocznicy kolejowej Muzeum Kolejnictwa na Śląsku przy ul. Towarowej 4 w Jaworzynie Śląskiej. Zadanie będzie realizowane w ramach projektu „Kolej łączy kultury”.

Budżet przewidziany na remont i konserwację Ty42-1 wynosi 165,5 tys. zł. Oferty można składać do 14 sierpnia 2026 roku do godz. 10:00, natomiast podpisanie umowy z wybranym wykonawcą planowane jest jeszcze w sierpniu. Zamawiający nie dopuszcza składania ofert częściowych ani wariantowych.

Dokumentacja postępowania jasno wskazuje charakter planowanych prac. Ty42-1 jest obecnie niesprawny technicznie i figuruje w inwentarzu muzealiów Muzeum Kolejnictwa na Śląsku jako zabytek techniki. Remont nie ma doprowadzić do ponownego uruchomienia parowozu. Jego zasadniczym celem będzie trwałe zachowanie istniejącej substancji, konstrukcji oraz historycznej formy lokomotywy.

To istotne także z punktu widzenia sposobu prowadzenia prac. Zamawiający wymaga, aby ingerencja w oryginalną konstrukcję była możliwie niewielka. Prace nie mogą prowadzić do zaburzenia pierwotnego ustroju konstrukcyjnego lokomotywy, a stosowanie nowych części i zespołów powinno zostać ograniczone do minimum.

Duże znaczenie będzie więc miała nie tylko poprawa wyglądu parowozu, ale przede wszystkim zachowanie jego historycznej autentyczności.

Najpierw dokładne oczyszczenie parowozu

Zakres zamówienia jest szeroki i obejmuje praktycznie całą zewnętrzną część lokomotywy oraz szereg elementów jej wyposażenia.

Pierwszym etapem będzie odpowiednie przygotowanie pojazdu. Jeszcze przed rozpoczęciem czyszczenia wykonawca będzie musiał zabezpieczyć wszystkie najbardziej wrażliwe elementy, w szczególności łożyska, aparaty smarne, osie, smarownice, olejarki, instalacje elektryczne oraz tabliczki znamionowe i informacyjne.

Co więcej, rozpoczęcie właściwego czyszczenia będzie możliwe dopiero po sprawdzeniu przez zamawiającego, czy zabezpieczenia wykonano prawidłowo.

Cała lokomotywa zostanie następnie oczyszczona metodami dobranymi do rodzaju powierzchni – strumieniowo-ściernymi albo mechanicznymi. Szczególnej uwagi wymagają miejsca styku elementów konstrukcyjnych z poszyciem, gdzie ma zostać całkowicie usunięta korozja między elementami.

Przy czyszczeniu mechanicznym wskazanych części i zespołów dokumentacja wymaga zastosowania obróbki strumieniowo-ściernej do stopnia Sa 2,0 oraz ręcznej do stopnia St 2.

Historyczne napisy mają zostać zachowane

Prace przy Ty42-1 mają mieć wyraźnie konserwatorski charakter. Szczególnie interesujący zapis dokumentacji dotyczy historycznych napisów i oznaczeń, które mogą zostać odkryte podczas usuwania kolejnych warstw farby i korozji.

Jeżeli wykonawca natrafi podczas oczyszczania na ślady dawnych napisów, będzie musiał poinformować o tym Muzeum. Historyczne oznaczenia ujawnione podczas prac ręcznych lub strumieniowo-ściernych należy zabezpieczyć przed uszkodzeniem i niezwłocznie zgłosić zamawiającemu.

Co więcej, docelowe powłoki malarskie oraz oznaczenia Ty42-1 mają zostać wykonane zgodnie z przepisami PKP obowiązującymi w latach 60. XX wieku. Potrzebną do tego dokumentację zapewni zamawiający.

Oznacza to, że po zakończeniu prac parowóz ma prezentować historycznie właściwy wygląd, a nie jedynie otrzymać nowe zabezpieczenie antykorozyjne.

Naprawiony zostanie kocioł i popielnik

Jednym z najważniejszych elementów przedsięwzięcia będą prace przy kotle i popielniku.

Wykonawca najpierw zweryfikuje stan poszycia kotła oraz popielnika. Skorodowane fragmenty poszycia kotła mają zostać naprawione poprzez wymianę uszkodzonych fragmentów blachy. Nowy materiał musi mieć taką samą grubość jak zastępowany element.

Podobna procedura będzie dotyczyć popielnika. Jego skorodowane części zostaną usunięte, a następnie zastąpione nowymi stalowymi wstawkami. Po wykonaniu prac blacharskich oraz oczyszczeniu powierzchnie mają zostać odpowiednio zabezpieczone i pomalowane zgodnie z projektem kolorystyki dostarczonym przez zamawiającego.

Odnowiona zostanie budka maszynisty

Prace obejmą również budkę maszynisty i znajdujące się w niej wyposażenie.

Wykonawca wymieni podłogę, wykorzystując do tego drewno. Konserwacji poddane zostaną również otwory okienne. Konstrukcje okien trzeba będzie rozebrać, naprawić mechanizmy umożliwiające ich przesuwanie, dorobić brakujący element ramy oraz wymienić brakujące lub uszkodzone szyby.

Drzwi wejściowe mają zostać doprowadzone do stanu pozwalającego na ich swobodne zamykanie na klucz.

Przewidziano również prace przy stanowisku maszynisty. Konsola sterownicza zostanie oczyszczona, a brakujący osprzęt uzupełniony. Do parowozu mają również powrócić brakujące tabliczki znamionowe, zawierające m.in. typ pojazdu oraz numer fabryczny.

Reflektory i instalacja elektryczna także do naprawy

Mimo że Ty42-1 pozostanie eksponatem muzealnym, część jego wyposażenia elektrycznego ma zostać ponownie uruchomiona.

Przetarg przewiduje naprawę i uruchomienie oświetlenia technicznego samego parowozu oraz budki maszynisty. Naprawione zostaną przednie i tylne reflektory. Wykonawca uzupełni ich brakujące części, natomiast lustra reflektorów przejdą renowację.

Wymienione mają być również przewody elektryczne. Jednocześnie wymagane jest zachowanie oryginalnych rurek kablowych, rozgałęźników i zakończeń.

Takie podejście ponownie pokazuje, że zasadniczym założeniem przedsięwzięcia jest pogodzenie koniecznych napraw z zachowaniem możliwie dużej liczby historycznych elementów pojazdu.

Nowe malowanie zgodne z historycznymi zasadami

Po zakończeniu napraw parowóz otrzyma kompletne zabezpieczenie powierzchni.

Wykonawca będzie odpowiedzialny za wykonanie powłok konserwujących oraz właściwych warstw malarskich – zarówno podkładowych, jak i nawierzchniowych. Rodzaj stosowanych farb będzie wymagał wcześniejszego uzgodnienia z zamawiającym.

Na gotowych powierzchniach zostaną następnie naniesione napisy techniczne według wzorów przekazanych przez Muzeum.

Dokumentacja przewiduje zastosowanie zarówno w przypadku warstwy podkładowej, jak i właściwych powłok malarskich preparatów odpowiadających klasie korozyjności C3.

Prace przede wszystkim w Jaworzynie Śląskiej

Co do zasady remont Ty42-1 będzie prowadzony na terenie Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej. Fundacja dopuszcza jednak możliwość relokacji parowozu przez wykonawcę i prowadzenia prac poza Muzeum. W takim przypadku koszty przemieszczenia lokomotywy będzie musiał ponieść wykonawca.

Ma to znaczenie ze względu na charakter placówki. Muzeum podczas prowadzenia robót pozostaje dostępne dla zwiedzających. Wykonawca będzie więc musiał odpowiednio wygrodzić miejsce prac, ustawić oznaczenia informacyjne i ostrzegawcze oraz zabezpieczyć teren przed dostępem osób postronnych. Sam teren Muzeum jest ogrodzony i objęty monitoringiem.

Termin do końca listopada

Harmonogram jest stosunkowo napięty. Nieprzekraczalny termin zakończenia wszystkich prac wyznaczono na 30 listopada 2026 roku.

Oferty należy natomiast składać elektronicznie poprzez Bazę Konkurencyjności do 14 sierpnia 2026 roku. Tego samego dnia nastąpi ich otwarcie. Przewidywany termin podpisania umowy to sierpień 2026 roku.

Wykonawca będzie musiał udzielić na wykonane prace 24-miesięcznej gwarancji.

Cena zdecyduje o wyborze wykonawcy

Fundacja postawiła też konkretne wymagania dotyczące doświadczenia potencjalnych wykonawców.

Firma zainteresowana zamówieniem musi wykazać, że w ciągu ostatnich pięciu lat – lub w całym okresie działalności, jeżeli prowadzi ją krócej – prawidłowo wykonała przynajmniej jedną usługę obejmującą remont i konserwację jednostki taboru kolejowego albo konstrukcji stalowej. Do wykazu usług trzeba będzie dołączyć dokumenty potwierdzające ich należyte wykonanie.

O wyborze wykonawcy przesądzi natomiast wyłącznie cena. Jej waga wynosi 100 proc. Cena przedstawiona w ofercie musi być ceną brutto i uwzględniać wszystkie koszty związane z wykonaniem zamówienia.

Ty42-1 częścią większego programu

Remont Ty42-1 nie jest odosobnionym przedsięwzięciem. Z dokumentacji wynika, że zapytanie stanowi część większego zadania dotyczącego remontów sześciu zabytkowych lokomotyw parowych. W dokumencie wymieniono serie Ty2, Ty45, Ol49, Ty51, ponownie Ty2 oraz TKt48. Całkowitą wartość tego szerszego zadania określono na 200 tys. euro.

Sam remont Ty42-1 realizowany jest w ramach projektu „Kolej łączy kultury”, związanego z programem współpracy transgranicznej Czechy–Polska. Także zamieszczone w dokumentacji oznaczenia wskazują na współfinansowanie przedsięwzięcia ze środków Unii Europejskiej w ramach Interreg Czechy–Polska.

Dla Muzeum Kolejnictwa na Śląsku przedsięwzięcie oznacza przede wszystkim możliwość trwałego zabezpieczenia kolejnego historycznego pojazdu. W przypadku Ty42-1 nie chodzi o przywrócenie parowozu pod parę, lecz o zachowanie jego oryginalnej konstrukcji, odtworzenie właściwego wyglądu i zabezpieczenie lokomotywy tak, aby mogła być dalej prezentowana jako zabytek techniki.