Warszawa gospodarzem międzynarodowej debaty o rzekach. Wisła, turystyka i przyszłość żeglugi śródlądowej

Pierwszy dzień wydarzenia skoncentrowano na Wiśle i współpracy nadwiślańskich samorządów, w tym na przyszłości żeglugi śródlądowej. Drugiego dnia Warszawa będzie wymieniać doświadczenia m.in. z Chicago, Turynem, Rygą, Seulem, Londynem i Paryżem.

Rozkład jazdy:

1. Jakie konkretne wspólne projekty turystyczne i promocyjne mogą stworzyć miasta oraz gminy położone nad Wisłą?
2. Jaką rolę w przyszłości Wisły może odgrywać żegluga śródlądowa i czy planowane są działania zmierzające do jej szerszego rozwoju?
3. Które rozwiązania stosowane w Seulu, Chicago, Paryżu i innych zagranicznych miastach mogłyby zostać wykorzystane przy dalszym zagospodarowaniu warszawskiego odcinka Wisły?

Nadwiślańskie miasta chcą działać wspólnie

Dwudniowe spotkanie ma być przestrzenią do wymiany doświadczeń dotyczących sposobów wykorzystania rzek w rozwoju miast. W przypadku Wisły dyskusja wykracza przy tym poza Warszawę – jednym z głównych tematów jest stworzenie silniejszej współpracy pomiędzy miastami i gminami położonymi wzdłuż całej rzeki.

Współpraca może obejmować zarówno promocję, turystykę i rekreację, jak również kulturę, sport czy żeglugę śródlądową.

Pierwszy dzień United by Rivers został poświęcony przede wszystkim polskiej „królowej rzek”. Przedstawiciele samorządów zastanawiają się, w jaki sposób miasta położone nad Wisłą mogą tworzyć wspólne przedsięwzięcia i korzystać z doświadczeń innych miejscowości.

Jednym z kierunków jest tworzenie wspólnych produktów turystycznych, które zamiast promować pojedyncze miasta, mogłyby traktować Wisłę jako łączący je szlak.

– Bardzo się cieszę, że rozpoczynamy przedsięwzięcie, które mam nadzieję, stanie się początkiem długoletniej współpracy. Chcemy wymieniać się dobrymi praktykami i wspólnie zastanowić, jak dbać o rzekę, ale też jak wykorzystywać jej ogromny potencjał rozwojowy. Mam nadzieję, że wyjedziemy stąd z nowymi pomysłami na to, co jeszcze możemy zrobić razem, aby nasi mieszkańcy mogli jeszcze lepiej korzystać z Wisły – mówiła Magdalena Młochowska, zastępca prezydenta m.st. Warszawy.

Rozwój bez utraty naturalnego charakteru Wisły

Jednym z kluczowych zagadnień konferencji jest znalezienie równowagi pomiędzy coraz intensywniejszym wykorzystaniem rzeki przez mieszkańców i turystów a ochroną środowiska.

Warszawski odcinek Wisły jest pod tym względem szczególny. Rzeka jest jednocześnie intensywnie wykorzystywaną przestrzenią rekreacyjną i obszarem zachowującym znaczną część swojego naturalnego charakteru.

– Wisła to jedno z największych bogactw Warszawy. Z jednej strony to tętniąca życiem przestrzeń rekreacyjna, z drugiej – bezcenny, dziki ekosystem i naturalna tarcza chroniąca nas przed skutkami zmian klimatycznych. Naszym najważniejszym zadaniem jest dbanie o tę delikatną równowagę: rozwijać miasto nad rzeką, ale nie kosztem jej przyrody. Rzeki nie znają granic, dlatego tak ważna jest wymiana doświadczeń między miastami – podkreślała Renata Niewitecka, przewodnicząca Komisji Ochrony Środowiska Rady m.st. Warszawy.

Związek Miast Nadwiślańskich: Polacy wracają nad Wisłę

Współpraca samorządów ma być jednym z fundamentów dalszego rozwoju terenów nadwiślańskich.

Jak zaznacza Marcin Strych, prezes Zarządu Związku Miast Nadwiślańskich, coraz większe zainteresowanie Polaków spędzaniem czasu nad Wisłą tworzy możliwości, które mogą zostać wykorzystane wspólnie przez miejscowości położone wzdłuż rzeki.

– Dostrzegamy ogromny potencjał współpracy samorządów nad Wisłą – wymiany dobrych praktyk, wzajemnych doświadczeń i zacieśniania relacji. Polacy wracają nad Wisłę, dlatego warto rozmawiać o tym, jak wykorzystać ten potencjał z korzyścią zarówno dla mieszkańców, jak i naszej wspaniałej królowej rzek – mówił Marcin Strych.

Warszawa pokazuje Dzielnicę Wisła

Stolica wykorzystuje konferencję również do zaprezentowania własnych doświadczeń.

Jan Piotrowski, pełnomocnik Prezydenta m.st. Warszawy ds. Wisły, przedstawił Dzielnicę Wisła jako przykład zintegrowanych działań samorządowych dotyczących terenów nadrzecznych.

Nie chodzi przy tym o dzielnicę w znaczeniu administracyjnym, ale o koncepcję łączącą różnego rodzaju działania prowadzone nad warszawskim odcinkiem rzeki.

Podczas United by Rivers omawiane są również doświadczenia związane z organizacją Święta Wisły i Festiwalu Wisły. Warszawa przedstawia także swoje działania promujące miejski odcinek rzeki jako atrakcję turystyczną zarówno w Polsce, jak i za granicą.

Czy powstanie wspólny Szlak Wisły?

Jednym z najbardziej interesujących kierunków dyskusji jest możliwość stworzenia wspólnej oferty turystycznej dla miejscowości położonych nad Wisłą.

Taki produkt mógłby połączyć różne formy aktywności dostępne w kolejnych miastach i gminach oraz wykorzystywać Wisłę jako wspólny element promocji.

Samorządowcy rozmawiają więc nie tylko o samej rzece, ale również o jej znaczeniu dla turystyki, sportu, rekreacji i lokalnej kultury.

Wspólna oferta mogłaby jednocześnie pozwolić mniejszym miejscowościom wykorzystać rozpoznawalność całego szlaku Wisły zamiast prowadzić działania promocyjne wyłącznie we własnym zakresie.

Żegluga śródlądowa – historia i przyszłość

Z punktu widzenia transportu szczególnie istotna jest ostatnia część pierwszego dnia konferencji. Została ona poświęcona dziedzictwu oraz przyszłości żeglugi śródlądowej.

Wystąpienie eksperckie „Łodzie i tradycja, Polska i Europa. Dziedzictwo i przyszłość żeglugi śródlądowej” ma być punktem wyjścia do dyskusji o historycznej roli rzek, tradycyjnych jednostkach pływających oraz miejscu żeglugi we współczesnym wykorzystaniu dróg wodnych.

Temat ten łączy historyczną funkcję Wisły jako ważnego szlaku transportowego z pytaniem o rolę, jaką żegluga śródlądowa może pełnić obecnie i w przyszłości.

Drugiego dnia doświadczenia z całego świata

Drugi dzień United by Rivers, przypadający na 4 września, rozszerzy dyskusję poza Wisłę i polskie samorządy.

Do Warszawy przyjechali przedstawiciele miast z różnych części Europy i świata, w tym Chicago, Turynu, Rygi, Seulu, Londynu i Paryża.

Wspólnym problemem jest rosnąca presja, jakiej podlegają miejskie rzeki. Z jednej strony mieszkańcy oczekują coraz większej dostępności nabrzeży i przestrzeni rekreacyjnych. Z drugiej pojawiają się konsekwencje zmian klimatycznych, kwestie ochrony przyrody oraz presja związana z rozwojem urbanistycznym.

Seul pokaże, jak odzyskał swoją rzekę

Jednym z prezentowanych podczas drugiego dnia przykładów będzie Cheonggyecheon w Seulu.

Rzeka przez lata pozostawała ukryta pod miejską infrastrukturą. Następnie została ponownie odsłonięta i przywrócona mieszkańcom, stając się jednym z najbardziej znanych przykładów przekształcania miejskiej przestrzeni poprzez odtwarzanie terenów związanych z wodą.

Doświadczenia Seulu mają być jednym z punktów odniesienia dla dyskusji o tym, jak miasta mogą odbudowywać relację mieszkańców z rzekami.

Chicago, Paryż i Warszawa z własnymi doświadczeniami

Inny model przedstawi Chicago. W tym przypadku tematem będzie budowanie partnerstw i ożywianie przestrzeni związanych z rzeką.

Paryż podzieli się natomiast doświadczeniami związanymi z Sekwaną oraz działaniami prowadzonymi w związku z przygotowaniami miasta do Igrzysk Olimpijskich.

Warszawa ponownie zaprezentuje Dzielnicę Wisła, tym razem w międzynarodowym kontekście – jako przykład drogi „od nabrzeża do miejskiej oazy”.

Zestawienie tak różnych doświadczeń ma pokazać, że choć uwarunkowania poszczególnych rzek są odmienne, miasta mierzą się z podobnymi problemami dotyczącymi dostępności, ochrony środowiska, rekreacji i zarządzania przestrzenią.

Jak przejść od strategii do działania?

Organizatorzy chcą również, aby konferencja nie ograniczała się do przedstawiania wizji i strategii.

Drugiego dnia uczestnicy będą dyskutować o praktycznych problemach pojawiających się przy realizacji projektów nadrzecznych. Chodzi m.in. o współpracę samorządów z lokalnymi interesariuszami, koordynację działań, źródła finansowania oraz bariery instytucjonalne.

Jednym z pytań będzie również to, dla kogo w pierwszej kolejności powinny być tworzone nowe przestrzenie nad rzekami – dla przyjeżdżających turystów czy przede wszystkim dla mieszkańców korzystających z nich na co dzień.

Rzeki jako wspólna przestrzeń miast

United by Rivers odbywa się w ramach inicjatywy Dialogi Lokalne UE, realizowanej przez Europejski Komitet Regionów. Jej celem jest rozwijanie dialogu między mieszkańcami a przedstawicielami władz lokalnych, regionalnych i europejskich.

Warszawskie spotkanie ma jednak także bardziej praktyczny wymiar. W przypadku pierwszego dnia chodzi przede wszystkim o zacieśnienie współpracy miast położonych nad Wisłą i poszukiwanie wspólnych przedsięwzięć związanych z turystyką, rekreacją, kulturą, sportem oraz żeglugą.

Drugi dzień przenosi tę debatę na poziom międzynarodowy. Doświadczenia Warszawy i innych polskich miast zostaną skonfrontowane z rozwiązaniami stosowanymi m.in. w Seulu, Chicago, Londynie czy Paryżu. Wspólnym mianownikiem pozostanie pytanie, jak rozwijać potencjał rzek dla mieszkańców, nie tracąc jednocześnie ich wartości przyrodniczej i odporności na skutki zmian klimatycznych.