Koniec kolejowego promu Kronprins Frederik. Po 45 latach trafił na złom

Po 45 latach służby zakończyła się historia promu Kronprins Frederik, który przez wiele lat przewoził pociągi przez Wielki Bełt. Scandlines sprzedało jednostkę duńskiej firmie Smedegaarden z Esbjerg, specjalizującej się w recyklingu i złomowaniu statków.

Ostatnia podróż promu miała symboliczny charakter – jednostka ponownie przepłynęła przez Wielki Bełt, gdzie rozpoczynała swoją wieloletnią służbę.

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego prom Kronprins Frederik został przeznaczony do złomowania?
2. Jaką rolę Kronprins Frederik pełnił w kolejowych przewozach przez Wielki Bełt?
3. Jaka jednostka zastąpiła 45-letni prom Scandlines?

Zbudowany jako prom kolejowy

M/F Kronprins Frederik opuścił Puttgarden w sobotę 25 lipca 2026 roku. Tym razem na jego pokładzie nie było już pasażerów, samochodów ani pociągów. W ostatni rejs wyruszyli jedynie kapitan i załoga.

Prom dotarł do portu w Esbjerg 27 lipca. Tam został przekazany firmie Smedegaarden A/S, która zajmuje się demontażem i recyklingiem jednostek pływających.

– Prom jest starszą damą, która spędziła na morzu 45 lat. Po wielu latach wiernej służby wysłaliśmy ją w sobotni wieczór w jej ostatnią podróż – powiedział Michael Guldmann Petersen, COO Scandlines.

Historia Kronprins Frederik jest szczególnie interesująca z punktu widzenia kolei. Jednostka powstała z myślą o przewozie pociągów przez Wielki Bełt.

Prom został zamówiony przez duńskie koleje państwowe DSB w 1978 roku, a zbudowała go stocznia Nakskov Skibsværft w Nakskov. Do eksploatacji wszedł w kwietniu 1981 roku.

Kronprins Frederik rozpoczął służbę na trasie Korsør – Nyborg, stanowiącej wówczas niezwykle ważny element duńskiego systemu transportowego.

Przed powstaniem stałej przeprawy przez Wielki Bełt transport kolejowy pomiędzy wschodnią i zachodnią częścią Danii był uzależniony od promów. Pociągi wjeżdżały bezpośrednio na pokład jednostek wyposażonych w tory kolejowe, a po przepłynięciu cieśniny kontynuowały podróż po drugiej stronie.

Kronprins Frederik był jednym ze statków obsługujących właśnie taki system.

Na pokładzie znajdowały się tory o łącznej długości około 494 metrów. Pozwalało to na przewożenie pociągów razem z innymi pojazdami. W ciągu swojej kariery prom przewiózł miliony pasażerów, pojazdów oraz pociągów.

Do 1997 roku przewoził pociągi przez Wielki Bełt

Kronprins Frederik obsługiwał kolejową przeprawę Korsør – Nyborg do 1997 roku.

Był to przełomowy moment w historii duńskiej kolei. Budowa stałego połączenia przez Wielki Bełt sprawiła, że system przewożenia pociągów promami przestał być potrzebny.

Połączenie promowe Korsør – Nyborg zakończyło działalność 31 maja 1997 roku. Uruchomienie kolejowej części stałej przeprawy przez Wielki Bełt pozwoliło pociągom przejeżdżać pomiędzy Zelandią i Fionią bezpośrednio przez tunele i mosty.

Dla Kronprins Frederik oznaczało to zakończenie pierwszego, kolejowego etapu kariery.

Prom nie został jednak wycofany. Przed jednostką były jeszcze niemal trzy dekady eksploatacji.

Z Wielkiego Bełtu na Bałtyk

Po zakończeniu przewozów kolejowych prom został przebudowany i skierowany do innego rodzaju zadań.

Wiosną 1998 roku rozpoczął regularną obsługę połączenia Gedser – Rostock pomiędzy Danią i Niemcami. Na tej trasie był wykorzystywany jako prom pasażersko-towarowy.

Regularnie kursował pomiędzy Gedser i Rostockiem aż do lutego 2017 roku.

Kolejna zmiana nastąpiła po wprowadzeniu przez Scandlines nowych jednostek Berlin i Copenhagen. Kronprins Frederik został wówczas przesunięty przede wszystkim do obsługi przewozów towarowych.

Jego nowym podstawowym zadaniem stała się trasa Rødby – Puttgarden przez cieśninę Fehmarnbelt.

W ostatnich latach swojej kariery prom przewoził głównie samochody ciężarowe i inne jednostki ładunkowe. Okresowo wykorzystywano go również jako prom zastępczy na trasie Gedser – Rostock.

Ostatni regularny rejs w marcu 2026 roku

Ostateczne zakończenie eksploatacji Kronprins Frederik nastąpiło w marcu 2026 roku.

Jego miejsce na trasie Rødby – Puttgarden zajęła nowa jednostka The Baltic Whale. Nowy prom Scandlines rozpoczął regularną eksploatację 10 marca.

The Baltic Whale oznacza dużą zmianę technologiczną w porównaniu z 45-letnim poprzednikiem. Jednostka może poruszać się wyłącznie przy wykorzystaniu energii elektrycznej zgromadzonej w akumulatorach i ładowanej z infrastruktury znajdującej się na lądzie.

Nowy prom może zabrać 66 samochodów ciężarowych rozmieszczonych na dwóch pokładach. Według danych Scandlines oznacza to o 27 proc. większą zdolność przewozową niż w przypadku Kronprins Frederik.

– Nowe, świeże siły pojawiły się wraz z wprowadzeniem The Baltic Whale, który może pływać wyłącznie na energii elektrycznej ładowanej z lądu. W ten sposób zrobiliśmy duży krok w kierunku osiągnięcia naszego celu, jakim jest żegluga bez bezpośrednich emisji w 2040 roku – powiedział Michael Guldmann Petersen.

Po wycofaniu z regularnej eksploatacji Kronprins Frederik pozostawał odstawiony w Puttgarden.

Scandlines próbowało sprzedać prom

Początkowo złomowanie nie było jedynym scenariuszem rozważanym dla wysłużonej jednostki.

Scandlines przez dłuższy czas oferowało Kronprins Frederik na sprzedaż z myślą o dalszej eksploatacji przez innego armatora.

Nie udało się jednak znaleźć nabywcy zainteresowanego dalszym użytkowaniem 45-letniego promu.

W tej sytuacji zdecydowano o przekazaniu statku do recyklingu. Nabywcą została firma Smedegaarden A/S w Esbjerg, specjalizująca się w złomowaniu i ponownym wykorzystaniu materiałów pochodzących z wycofywanych jednostek.

Smedegaarden znajduje się na europejskiej liście zatwierdzonych zakładów recyklingu statków.

Ostatnia podróż przez Wielki Bełt

Scandlines zdecydowało się nadać ostatniemu rejsowi Kronprins Frederik symboliczny charakter.

Po opuszczeniu Puttgarden prom nie skierował się bezpośrednio najkrótszą drogą do miejsca złomowania. Jego trasa prowadziła przez Wielki Bełt – akwen, na którym jednostka rozpoczęła służbę w barwach DSB.

Tym razem dawny prom kolejowy przepłynął jednak pod stałą przeprawą, której uruchomienie prawie trzy dekady wcześniej zakończyło epokę kolejowych promów na trasie Korsør – Nyborg.

Następnie Kronprins Frederik skierował się wokół Skagen i dalej w stronę Esbjerg.

Dla załogi i pracowników Scandlines pożegnanie wieloletniego promu było szczególnym wydarzeniem.

– To były dla nas bardzo wzruszające dni, zwłaszcza dla wszystkich, którzy służą i służyli na pokładzie M/F Kronprins Frederik. Kilku członków załogi pracowało na promie przez wiele lat. Pod każdym względem smutno jest żegnać statek, który dobrze i niezawodnie służył nam przez tak długi czas i zapewnił wiele wspaniałych chwil na morzu – powiedział Michael Guldmann Petersen.

Od kolejowych promów do stałego połączenia

Wycofanie Kronprins Frederik ma również wymiar historyczny. Jednostka była przedstawicielem epoki, w której promy kolejowe stanowiły integralną część europejskiej sieci kolejowej.

Przez kilkanaście lat jego podstawowym zadaniem nie było jedynie przewożenie ludzi i samochodów. Statek był w praktyce pływającym fragmentem infrastruktury kolejowej, pozwalającym na przemieszczanie składów pomiędzy częściami duńskiej sieci rozdzielonymi Wielkim Bełtem.

Rozwój stałych przepraw mostowych i tunelowych stopniowo ograniczył znaczenie takich jednostek.

Kronprins Frederik zdołał jednak przystosować się do nowych warunków. Po zakończeniu przewozów pociągów w 1997 roku służył jeszcze przez blisko trzy dekady jako prom pasażerski i towarowy na połączeniach pomiędzy Danią i Niemcami.

W 2026 roku jego miejsce zajęła jednostka reprezentująca już zupełnie inną epokę transportu – prom zdolny do żeglugi z wykorzystaniem energii elektrycznej ładowanej z lądu.

Po 45 latach eksploatacji i przewiezieniu milionów pasażerów, pojazdów oraz pociągów Kronprins Frederik zakończył swoją ostatnią podróż w Esbjerg. Tam dawny prom kolejowy Wielkiego Bełtu zostanie poddany recyklingowi.