Wrocław znacząco rozszerza monitoring jakości wody. Sześć pływających laboratoriów będzie badać 21 parametrów

Wrocław stawia na nowoczesne technologie w ochronie środowiska i rozwija system monitorowania jakości wód. Miasto rozpoczęło współpracę ze startupem WaterSense, dzięki której liczba stacji pomiarowych wzrosła z dwóch do sześciu, a zakres prowadzonych analiz zwiększył się z siedmiu do aż 21 parametrów.

Inteligentne, autonomiczne urządzenia będą monitorować stan wody w czasie rzeczywistym, dostarczając danych niezbędnych do szybszego reagowania na zagrożenia oraz planowania działań ochronnych.

Rozkład jazdy:

1. Co zdecydowało o rozszerzeniu miejskiego systemu monitoringu jakości wody z dwóch do sześciu stacji pomiarowych i jakie korzyści przyniesie to zarządzaniu wrocławskimi akwenami?
2. Które zw wskaźników mają największe znaczenie dla bezpieczeństwa mieszkańców i ochrony środowiska?
3. Czy Wrocław planuje w przyszłości dalej rozwijać system inteligentnego monitoringu wód, obejmując nim kolejne zbiorniki oraz wykorzystując zebrane dane do automatycznego ostrzegania służb i mieszkańców o zagrożeniach?

Nowoczesne technologie wspierają ochronę środowiska

Wrocław od kilku lat rozwija rozwiązania Smart City, wykorzystując innowacyjne technologie nie tylko do poprawy jakości życia mieszkańców, lecz także do skuteczniejszej ochrony środowiska naturalnego.

Od 2023 roku miasto prowadziło monitoring jakości wody w Odrze za pomocą specjalnych bojek analitycznych. W tym roku projekt został jednak znacząco rozbudowany.

Dzięki współpracy ze startupem WaterSense zamiast dwóch urządzeń pracować będzie sześć autonomicznych stacji pomiarowych rozmieszczonych w różnych częściach miasta. Oprócz Odry monitoring obejmie również fosę miejską, staw w Ogrodzie Japońskim oraz Jezioro Pawłowickie. Rozszerzenie sieci pomiarowej pozwoli znacznie dokładniej śledzić stan miejskich akwenów i szybciej wykrywać wszelkie niepokojące zmiany.

Trzykrotnie więcej lokalizacji i trzykrotnie więcej badanych parametrów

Jak podkreślają przedstawiciele miasta, tegoroczny projekt oznacza ogromny postęp w stosunku do ubiegłego roku.

– W ramach rozpoczętej właśnie współpracy ze startupem WaterSense zamiast 2 urządzeń mamy aż 6 autonomicznych stacji pomiarowych – i to w różnych lokalizacjach: 1 w Odrze,. W ten sposób będziemy mogli chronić nasze zbiorniki wodne, skuteczniej monitorując ich stan i szybciej reagując na pojawiające się zagrożenia. Nowe urządzenia to prawdziwe pływające laboratoria. Mierzymy nimi aż 21 parametrów, podczas gdy ubiegłoroczne bojki monitorowały tylko 7 z nich – podkreśla Robert Bednarski, dyrektor ds. SmartCity z Wydziału Promocji Miasta i Turystyki Urzędu Miejskiego Wrocławia.

Oznacza to trzykrotne zwiększenie zarówno liczby monitorowanych lokalizacji, jak i liczby analizowanych parametrów jakości wody.

Monitoring będzie prowadzony także zimą

Nowe stacje pomiarowe zostały zwodowane w sześciu lokalizacjach i pozostaną w nich do 18 grudnia.

Po raz pierwszy monitoring będzie prowadzony również w okresie zimowym, dzięki czemu miasto otrzyma ciągły obraz zmian zachodzących w wodzie niezależnie od warunków atmosferycznych.

Zebrane informacje będą trafiały przede wszystkim do Zarządu Zieleni Miejskiej, który wykorzysta je do bieżącej oceny stanu akwenów, planowania działań profilaktycznych oraz podejmowania decyzji dotyczących ochrony środowiska.

Po zakończeniu procesu kalibracji urządzeń wyniki pomiarów będą udostępniane również mieszkańcom za pośrednictwem portalu wroclaw.pl.

Pływające laboratoria analizują wodę w czasie rzeczywistym

Autonomiczne stacje WaterSense prowadzą całodobowy monitoring jakości wody, przekazując dane w czasie rzeczywistym.

Urządzenia analizują między innymi:

• temperaturę wody,
• odczyn pH,
• przewodność,
• stężenie tlenu rozpuszczonego,
• poziom natlenienia,
• zawartość azotanów,
• stężenie chlorków,
• ilość zawiesin.

Nowością są jednak parametry, których wcześniej nie monitorowano.

System potrafi wykrywać między innymi:

• zasolenie,
• obecność substancji ropopochodnych,
• fikocyjaninę – wskaźnik ostrzegający przed ryzykiem zakwitu sinic.

Pozwala to znacznie szybciej identyfikować potencjalne zagrożenia dla ekosystemów wodnych.

Polska technologia doceniona na świecie

Twórcy WaterSense podkreślają, że celem projektu od początku było stworzenie narzędzia wspierającego ochronę śródlądowych zasobów wodnych.

– Technologię WaterSense stworzyliśmy po to, aby przyczynić się do ochrony i poprawy stanu wód śródlądowych na całym świecie. Cieszymy się, że do grona naszych partnerów, z którymi wspólnie możemy realizować ten cel, dołączył Wrocław. Każda z wodowanych dziś stacji monitorujących WaterSense dzięki zaawansowanym sensorom i zdalnej transmisji danych umożliwia bieżące monitorowanie kluczowych parametrów fizykochemicznych wody, a zakres tych parametrów został dobrany indywidualnie do wskazanych przez miasto lokalizacji – mówi Filip Budny, założyciel startupu WaterSense.

Technologia została opracowana w całości w Polsce.

Rozwiązanie zdobyło również uznanie na arenie międzynarodowej, zwyciężając w kategorii „Zrównoważony rozwój” prestiżowego konkursu James Dyson Award 2025. Sam sir James Dyson uznał WaterSense za najlepsze rozwiązanie na świecie w tej kategorii.

Dane pomogą zapobiegać śnięciu ryb i zakwitom sinic

Jednym z najważniejszych zastosowań systemu będzie wspieranie działań prowadzonych przez Zarząd Zieleni Miejskiej.

Długotrwały spadek stężenia tlenu rozpuszczonego może prowadzić do śnięcia ryb oraz degradacji całych ekosystemów wodnych. Dzięki bieżącemu monitoringowi możliwe będzie wcześniejsze wykrywanie takich zjawisk i podejmowanie odpowiednich działań.

– O fosę czy miejskie stawy troszczymy się na co dzień – przede wszystkim podejmując proste prace porządkowe: oczyszczamy wodę z liści, usuwamy zanieczyszczenia powodowane przez człowieka, nierzadko sprzątamy nawet dno. Ważnym działaniem profilaktycznym, które prowadzimy, aby uniknąć śnięcia ryb, jest napowietrzanie wody. W wyjątkowych wypadkach zdarzało się nam stosować także taki materiał jak glinka bentonitowa służąca do oczyszczania wody, co sprawdziliśmy na Jeziorze Pawłowickim. Analiza danych z wodowanych dziś urządzeń będzie pomocna w ocenie, jak skuteczne są nasze działania, a także pozwoli szybciej reagować w przypadku niepokojących zmian – wyjaśnia Marek Szempliński, rzecznik prasowy Zarządu Zieleni Miejskiej.

Monitoring zwiększy bezpieczeństwo miejskich akwenów

Stała analiza jakości wody ma znaczenie nie tylko dla ochrony przyrody, ale również dla bezpieczeństwa mieszkańców.

Jednym z przykładów praktycznego wykorzystania danych będzie monitorowanie poziomu fikocyjaniny w Odrze. Wzrost tego wskaźnika może oznaczać zwiększone ryzyko zakwitu sinic.

W takiej sytuacji Zarząd Zieleni Miejskiej będzie mógł wystąpić o zgodę na czasowe odcięcie połączenia Odry z fosą miejską, aby zapobiec rozprzestrzenieniu się sinic do tego akwenu.

Aż 21 parametrów pod stałą kontrolą

Każda z sześciu autonomicznych stacji WaterSense monitoruje łącznie 21 parametrów środowiskowych, obejmujących zarówno właściwości fizykochemiczne wody, jak i wybrane parametry atmosferyczne.

System bada:

• temperaturę wody,
• przewodność,
• pH,
• tlen rozpuszczony,
• natlenienie,
• całkowitą ilość rozpuszczonych substancji (TDS),
• zasolenie,
• azotany,
• azot azotanowy,
• chemiczne zapotrzebowanie na tlen (ChZT),
• biochemiczne zapotrzebowanie na tlen (BZT),
• ogólny węgiel organiczny (OWO),
• liczebność sinic na podstawie fluorescencji fikocyjaniny (BGA),
• absorbancję z sensora COD,
• mętność,
• stężenie chlorków,
• obecność substancji ropopochodnych (SCN),
• głębokość,
• temperaturę powietrza,
• ciśnienie atmosferyczne,
• wilgotność powietrza.

Tak szeroki zakres pomiarów pozwala uzyskać kompleksowy obraz stanu miejskich akwenów i znacząco zwiększa możliwości wczesnego wykrywania zagrożeń środowiskowych.