Rusza naprawa koła wodnego pochylni Kąty. Ważna inwestycja na Kanale Elbląskim

Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku rozpoczyna kompleksową naprawę koła wodnego napędzającego pochylnię Kąty na Kanale Elbląskim. Wartość prac wynosi 718 tys. zł, a wykonawca będzie miał 135 dni na realizację zadania.

Inwestycja ma charakter prewencyjny i ma zapewnić dalszą bezpieczną oraz niezawodną eksploatację jednego z najważniejszych elementów unikatowego systemu hydrotechnicznego. Co istotne dla turystów i armatorów, na obecnym etapie nie jest planowane wyłączenie żeglugi na Kanale Elbląskim.

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej zdecydował się na kompleksową naprawę koła wodnego pochylni Kąty i jaki będzie zakres prac?
2. Czy remont koła wodnego wpłynie na żeglugę po Kanale Elbląskim i kiedy planowane jest zakończenie inwestycji?
3. Jaką rolę pełni koło wodne w funkcjonowaniu pochylni Kąty i dlaczego system pochylni Kanału Elbląskiego jest wyjątkowym zabytkiem hydrotechniki?

Kompleksowa naprawa za 718 tys. zł

Umowę dotyczącą naprawy koła wodnego pochylni Kąty podpisał Regionalny Zarząd Gospodarki Wodnej w Gdańsku. Prace rozpoczną się po przekazaniu wykonawcy terenu robót, co ma nastąpić w najbliższym czasie.

Zgodnie z umową wykonawca otrzymał 135 dni na wykonanie całego zadania. Zakończenie inwestycji planowane jest na grudzień 2026 r.

Zakres przedsięwzięcia jest znacznie szerszy niż bieżąca konserwacja urządzenia. W pierwszej kolejności przygotowana zostanie dokumentacja wykonawcza. Następnie przewidziano demontaż koła wodnego i wykonanie niezbędnych prac naprawczych.

Jednym z najważniejszych elementów zadania będzie wymiana piasty od strony maszynowni. Po zakończeniu napraw koło zostanie ponownie zamontowane i uruchomione.

Ostatnim etapem będą badania przeprowadzone przez Transportowy Dozór Techniczny. Dopiero po wykonaniu wszystkich wymaganych czynności możliwe będzie zakończenie całego procesu naprawczego.

Wartość podpisanej umowy wynosi 718 tys. zł.

Żegluga ma być utrzymana

Istotną informacją dla korzystających z Kanału Elbląskiego jest to, że rozpoczęcie inwestycji nie powinno obecnie oznaczać konieczności całkowitego zamknięcia szlaku.

– Na obecnym etapie nie przewidujemy wyłączenia żeglugi na Kanale Elbląskim – poinformowała Monika Laser z Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w Gdańsku.

Konieczność przeprowadzenia remontu wynika ze stopniowego zużywania się poszczególnych elementów mechanizmu podczas wieloletniej eksploatacji. Nie jest więc konsekwencją nagłego uszkodzenia samego koła. Zarządca zdecydował się na wykonanie prac, zanim stan techniczny urządzenia mógłby stać się zagrożeniem dla jego dalszej niezawodnej pracy.

– Inwestycja ma charakter prewencyjny, a jej celem jest zapewnienie bezpiecznej i niezawodnej pracy jednego z kluczowych elementów mechanizmu pochylni Kąty – wyjaśniła Monika Laser.

Jedna z najważniejszych inwestycji ostatnich lat

Według RZGW będzie to jedna z najważniejszych inwestycji przeprowadzonych na Kanale Elbląskim w ostatnich latach.

Znaczenie przedsięwzięcia wynika przede wszystkim z wyjątkowej konstrukcji pochylni i sposobu jej funkcjonowania. Koło wodne nie jest jedynie zabytkowym elementem zachowanym jako eksponat, ale nadal stanowi część działającego mechanizmu umożliwiającego przemieszczanie jednostek pływających.

Naprawa ma umożliwić jego dalszą eksploatację, a jednocześnie pozwolić zachować techniczną i historyczną wartość urządzenia.

Przygotowanie inwestycji było procesem wieloetapowym. Ze względu na specyfikę zabytkowego obiektu oraz zakres przewidywanej ingerencji konieczne było wcześniejsze przeprowadzenie szeregu działań formalnych, technicznych i organizacyjnych.

Statki jadą po torach

Pochylnia Kąty jest jednym z elementów systemu pięciu pochylni Kanału Elbląskiego. To właśnie one stanowią najbardziej charakterystyczną część tej drogi wodnej i decydują o jej wyjątkowości.

Zastosowano tu pochylnie z tzw. suchym grzbietem. Jednostki pływające nie pokonują całej różnicy poziomów za pomocą tradycyjnych śluz. Zamiast tego statki wpływają na specjalne wózki, na których następnie przemieszczane są po torowisku przez odcinek lądowy.

Do napędzania mechanizmu wykorzystano energię wody. Jej spadek wprawia w ruch koło wodne, które poprzez system mechaniczny umożliwia przemieszczanie wózków wraz ze znajdującymi się na nich jednostkami.

Właśnie dlatego sprawność koła wodnego ma podstawowe znaczenie dla funkcjonowania pochylni Kąty.

System pozwalający statkom „jechać po lądzie” sprawił, że Kanał Elbląski stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych zabytków techniki w Polsce, a jednocześnie popularną atrakcją turystyczną Warmii i Mazur.

Niedawno zakończono inną naprawę na pochylni Kąty

Kompleksowa naprawa koła wodnego nie jest jedyną inwestycją przeprowadzoną ostatnio przy pochylni Kąty.

W lipcu zakończyły się prace związane z naprawą fragmentu obwałowań. Ich wykonanie było konieczne w związku z awarią, do której doszło w ubiegłym roku podczas gwałtownej ulewy.

Intensywne opady doprowadziły wówczas do obsunięcia i rozszczelnienia skarpy kanału obiegowego. Ma on szczególnie istotne znaczenie dla funkcjonowania obiektu, ponieważ właśnie nim doprowadzana jest woda zasilająca koło wodne pochylni.

Po zakończeniu tamtych robót zarządca przystępuje więc do kolejnego ważnego zadania, tym razem dotyczącego bezpośrednio mechanizmu napędowego.

Kanał Elbląski ma już ponad 160 lat

Kanał Elbląski został zbudowany w XIX wieku, a jako datę jego powstania wskazuje się 1862 r. Pomimo upływu ponad 160 lat nadal jest wykorzystywany i pozostaje jedną z najważniejszych atrakcji turystycznych województwa warmińsko-mazurskiego.

Droga wodna ma blisko 85 kilometrów długości oraz głębokość tranzytową wynoszącą 1,5 metra. Łączy jezioro Jeziorak z Zalewem Wiślanym.

Największą osobliwością kanału pozostaje system pięciu pochylni umożliwiających pokonanie dużej różnicy poziomów terenu. Zamiast budowania szeregu klasycznych śluz zastosowano rozwiązanie wykorzystujące transport jednostek na specjalnych wózkach poruszających się po torach.

Pochylnia Kąty jest częścią tego systemu, dlatego sprawność jej koła wodnego ma znaczenie nie tylko dla pojedynczego obiektu, lecz także dla zachowania funkcjonalności całego zabytkowego szlaku.

Naprawa ma zabezpieczyć przyszłość zabytkowego mechanizmu

Planowane prace łączą dwa cele. Pierwszym jest zapewnienie niezawodności i bezpieczeństwa eksploatacji pochylni, drugim – zachowanie historycznej konstrukcji będącej przykładem XIX-wiecznej myśli hydrotechnicznej.

W przypadku Kanału Elbląskiego oba aspekty są ze sobą bezpośrednio związane. Zabytkowe urządzenia nie są bowiem wyłącznie elementami muzealnymi. W dalszym ciągu wykonują zadania, do których zostały zaprojektowane, umożliwiając przemieszczanie jednostek pływających pomiędzy poszczególnymi odcinkami kanału.

Jeżeli harmonogram zostanie utrzymany, kompleksowa naprawa koła wodnego pochylni Kąty zakończy się w grudniu 2026 r. Po montażu i rozruchu urządzenie przejdzie jeszcze wymagane badania Transportowego Dozoru Technicznego. Inwestycja za 718 tys. zł ma pozwolić na dalsze bezpieczne wykorzystywanie jednego z najbardziej charakterystycznych mechanizmów Kanału Elbląskiego.