Niemcy modernizują prawo żeglugowe. Nord-Ostsee-Kanal z niższymi opłatami do końca 2030 roku

1 lipca 2026 roku w Niemczech weszły w życie zmiany w prawie żeglugowym oraz przedłużenie redukcji opłat za korzystanie z Nord-Ostsee-Kanal do 31 grudnia 2030 roku.

Bundesministerium für Verkehr wskazuje, że celem jest uproszczenie przepisów, ograniczenie biurokracji i zwiększenie atrakcyjności najważniejszej niemieckiej drogi wodnej łączącej Morze Północne z Bałtykiem. Dla sektora morskiego oznacza to jednocześnie łatwiejsze zasady rejestracji statków, większą pewność dla jednostek roboczych offshore i utrzymanie konkurencyjności kanału wobec trasy przez Skagerrak.

Rozkład jazdy:

1. Do kiedy przedłużono obniżkę opłat za przejście przez Nord-Ostsee-Kanal?
2. Jakie statki robocze mogą zyskać większą pewność prawną dzięki nowym przepisom?
3. Dlaczego Niemcy chcą utrzymać atrakcyjność przejścia przez NOK?

Nowe przepisy dla żeglugi

Od 1 lipca 2026 roku obowiązuje w Niemczech ustawa zmieniająca przepisy dotyczące bandery, rejestru statków i rybołówstwa morskiego, a także nowa regulacja dotycząca wyposażenia statków. BMV określa te działania jako krok w stronę nowocześniejszego, bardziej zrozumiałego i praktycznego prawa morskiego.

Zmiany mają ograniczyć biurokrację i uporządkować kompetencje. Dotyczą m.in. możliwości podnoszenia niemieckiej bandery przez statki należące do obywateli Niemiec mieszkających za granicą. Dotychczasowa luka regulacyjna zostaje zamknięta, a warunki rejestracji niemieckich statków mają być prostsze.

„Potrzebujemy nowoczesnego i zrozumiałego prawa żeglugowego. Zbyt złożone regulacje i niejasne kompetencje utrudniają jego stosowanie. Ustawą zmieniającą przepisy dotyczące bandery, rejestru statków i rybołówstwa morskiego ograniczamy biurokrację, tworzymy jasne i zrozumiałe zasady oraz robimy pierwszy ważny krok do kompleksowej modernizacji prawa morskiego” – powiedział federalny minister transportu Patrick Schnieder.

Statki robocze i offshore z większą pewnościi

Jedna z ważniejszych zmian dotyczy statków roboczych. Nowe przepisy wprost potwierdzają, że do Internationale Seeschifffahrtsregister, czyli międzynarodowego rejestru żeglugi morskiej, mogą być wpisywane nie tylko statki handlowe, ale także jednostki robocze.

Dotyczy to zwłaszcza specjalistycznych statków wykorzystywanych przy budowie, eksploatacji i obsłudze morskich farm wiatrowych. Wraz z transformacją energetyczną takie jednostki stały się istotną częścią zaplecza infrastruktury krytycznej na morzu. Obsługują budowę i utrzymanie instalacji offshore, a więc pośrednio wspierają bezpieczeństwo energetyczne oraz odporność systemu energetycznego Niemiec.

Dla armatorów i firm pracujących przy offshore najważniejsze jest zwiększenie pewności prawnej. Możliwość jednoznacznego wpisu statku roboczego do rejestru ma poprawić warunki jego eksploatacji pod niemiecką banderą i ułatwić planowanie inwestycji.

Rejestry statków mają wejść do internetu

Modernizacja obejmuje także prawo rejestrowe. Kraje związkowe otrzymają możliwość udostępniania online rejestrów statków prowadzonych przy sądach rejonowych. Ma to zwiększyć przejrzystość i efektywność obrotu prawnego związanego ze statkami.

W praktyce chodzi o prostszy dostęp do informacji rejestrowych i sprawniejsze procedury dla rynku morskiego. To element cyfryzacji administracji, który może mieć znaczenie dla armatorów, banków, kancelarii, operatorów i wszystkich podmiotów pracujących na dokumentach statkowych.

Ustawa zawiera też dostosowania w prawie rybołówstwa morskiego. Obejmują one m.in. posiadaczy licencji połowowych bez miejsca zamieszkania lub siedziby w Niemczech oraz uzupełnienie regulacji dotyczących krajowego rejestru naruszeń, aby w pełni wdrożyć wymagania prawa europejskiego.

Nowa regulacja wyposażenia statków

Drugim elementem reformy jest nowa Schiffsausrüstungsverordnung, czyli rozporządzenie dotyczące wyposażenia statków. Według BMV ma ono uczynić krajowe ramy prawne dla wyposażenia statków wymagającego dopuszczenia bardziej przyjaznymi dla użytkowników, zarówno dla obywateli, jak i właściwych organów administracji.

To typowa zmiana techniczno-administracyjna, ale ważna dla branży. Wyposażenie statku, jego dopuszczenia i zgodność z przepisami są częścią codziennej eksploatacji. Jeżeli procedury są prostsze i bardziej czytelne, mniej czasu pochłania dokumentacja, a więcej można poświęcić na operacje i utrzymanie bezpieczeństwa.

Nord-Ostsee-Kanal z niższymi opłatami do 2030 roku

Najbardziej praktyczna zmiana dla armatorów dotyczy Nord-Ostsee-Kanal, czyli Kanału Kilońskiego. Obniżka opłat za korzystanie z kanału, która miała wygasnąć 30 czerwca 2026 roku, została przedłużona do 31 grudnia 2030 roku. Potwierdza to także opublikowana w Bundesgesetzblatt zmiana rozporządzenia o opłatach za przejście przez NOK.

Powodem są trwające prace modernizacyjne i sanacyjne. Wydłużają one czas przejścia przez kanał i zwiększają koszty żeglugi. Niemiecki resort transportu podkreśla, że tych kosztów nie chce przerzucać na armatorów.

„Cieszę się, że mimo napiętej sytuacji budżetowej udało się utrzymać redukcję opłat za korzystanie z NOK i zabezpieczyć finansowanie tego działania do 30 grudnia 2030 roku. Szczególnie zależy mi na wzmacnianiu Nord-Ostsee-Kanal jako centralnej arterii transportowej dla gospodarki morskiej i niemieckich portów morskich” – powiedział Patrick Schnieder.

W samym akcie prawnym data końcowa została wskazana jako 31 grudnia 2030 roku. W cytowanej wypowiedzi ministra pojawia się data 30 grudnia 2030 roku, ale obowiązująca zmiana rozporządzenia przedłuża redukcję do 31 grudnia 2030 roku.

Nord-Ostsee-Kanal to jedna z kluczowych dróg wodnych niemieckiej i europejskiej żeglugi. Łączy Morze Północne z Bałtykiem i pozwala statkom uniknąć dłuższej trasy przez Skagerrak. To ma znaczenie kosztowe, czasowe i środowiskowe. W komunikacie BMV wskazano, że wzrost kosztów przejścia przez kanał mógłby prowadzić do przeniesienia części ruchu na trasę przez Skagerrak, co oznaczałoby również większą emisję CO2.

Według Generalna Dyrekcja Dróg Wodnych i Żeglugi wcześniejsza obniżka opłat obowiązywała od 1 lipca 2023 roku do 30 czerwca 2026 roku i wynosiła 50%. Jej celem było zrekompensowanie wyższych kosztów związanych m.in. z podwyżkami wynagrodzeń sterników kanałowych i pilotów morskich na NOK. Te koszty wzrosły po obniżeniu prędkości z 15 km/h do 12 km/h od 1 lipca 2023 roku, wprowadzonym dla ochrony brzegów kanału.