PKP PLK wzmacniają odporność kolei na zagrożenia. Inwestycje mają mieć także zastosowanie wojskowe

Jak poinformował prezes spółki Piotr Wyborski podczas Forum Ekonomicznego w Karpaczu, działania obejmują m.in. systemy sterowania ruchem i telekomunikację, cyberbezpieczeństwo, monitoring, współpracę Straży Ochrony Kolei z innymi służbami oraz odpowiednie projektowanie infrastruktury. Coraz większe znaczenie mają również inwestycje podwójnego zastosowania – cywilnego i wojskowego. Pisaliśmy o tym w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Które inwestycje PKP PLK są obecnie projektowane z myślą o podwójnym, cywilno-wojskowym zastosowaniu infrastruktury?
2. Jakie konkretne działania podejmuje PKP PLK, aby zwiększyć odporność systemów sterowania ruchem, telekomunikacji i infrastruktury cyfrowej na cyberataki?
3. W jaki sposób rozwijana będzie współpraca Straży Ochrony Kolei z Policją i Wojskami Obrony Terytorialnej w zakresie ochrony 19 tys. km linii kolejowych?

Nie tylko tory. Coraz ważniejsze cyberbezpieczeństwo

O odporności polskiej sieci kolejowej na różnego rodzaju zagrożenia dyskutowano podczas panelu poświęconego przyszłości kolei. Prezes PKP PLK Piotr Wyborski zaznaczył, że w obecnych warunkach nie można mówić o osiągnięciu jednego, wystarczającego poziomu zabezpieczeń.

Powodem jest zmieniający się charakter potencjalnych zagrożeń, do których musi być dostosowywana zarówno infrastruktura, jak i sposób działania zarządcy sieci.

– Charakter i skala zagrożeń cały czas się zmieniają. Stąd PLK razem z innymi podmiotami na rynku kolejowym wzmacniają poziom zabezpieczeń i zdolność funkcjonowania kolei w trakcie zagrożeń – powiedział Piotr Wyborski.

PKP PLK są operatorem infrastruktury krytycznej. Z tego względu działania związane z bezpieczeństwem nie dotyczą wyłącznie fizycznego zabezpieczenia torów, mostów, stacji czy urządzeń kolejowych.

Równie istotne staje się cyfrowe otoczenie kolei. Zarządca infrastruktury rozwija systemy odpowiadające za prowadzenie ruchu, przygotowywanie rozkładów jazdy, telekomunikację oraz zarządzanie infrastrukturą.

Szczególnego znaczenia nabiera cyberbezpieczeństwo. W związku z nasilaniem się ataków na infrastrukturę informatyczną PKP PLK oraz przewoźników spółka przeznacza na ten obszar coraz większe środki. Jednym z elementów jest pozyskiwanie odpowiednich specjalistów.

– Aby te usługi działały w sposób niezaburzony, aby w przypadku potencjalnego ataku, jak najszybciej przywracały podstawowe funkcjonalności, które są niezbędne do tego, żeby system kolejowy funkcjonował prawidłowo – wyjaśnił prezes PKP PLK.

Chodzi zatem nie tylko o zapobieganie skutecznym atakom, ale również o zdolność szybkiego odtworzenia najważniejszych funkcji systemu, jeżeli do zakłócenia już dojdzie.

SOK współpracuje z Policją i WOT

Drugim obszarem są zabezpieczenia fizyczne. Wyborski wskazał na znaczenie prewencji i monitoringu oraz rolę Straży Ochrony Kolei.

SOK jest sukcesywnie doposażana w sprzęt potrzebny do wykrywania i zwalczania zagrożeń na terenach kolejowych. Jednocześnie coraz większą rolę odgrywa współpraca z innymi służbami.

– Straż Ochrony Kolei od blisko roku bardzo mocno współpracuje z Policją, z Wojskami Obrony Terytorialnej. Przez wspólne działania jesteśmy w stanie również trochę nauczyć inne służby, jak funkcjonuje system kolejowy, jaka jest specyfika infrastruktury rozległej, bo to jest 19 tys. km linii – powiedział Wyborski.

Skala sieci sprawia, że jej tradycyjna ochrona poprzez fizyczną obecność funkcjonariuszy czy pracowników na całej długości nie jest możliwa.

Nie da się postawić ochrony co 100 metrów

Prezes PKP PLK odniósł się przy tym do propozycji pojawiających się po ubiegłorocznych aktach sabotażu na Lubelszczyźnie, zgodnie z którymi linie kolejowe miały być chronione poprzez stałą obecność personelu.

Wyborski wskazał, że przy sieci liczącej około 19 tys. km takie rozwiązanie nie jest realistyczne.

– Policzyłem, że aby postawić pracownika co 100 m, żeby chronić linie kolejowe, potrzebowałbym takich pracowników miliony, aby zapewnić całodobową ochronę – zobrazował.

Dlatego zarządca infrastruktury stawia m.in. na współpracę służb, rozwiązania techniczne, monitoring oraz szybkie reagowanie na sygnały przekazywane przez społeczeństwo.

Kolej projektowana tak, aby mogła działać mimo awarii

Bezpieczeństwo ma być uwzględniane już podczas projektowania i modernizowania infrastruktury.

Dotyczy to zarówno systemów sterowania ruchem kolejowym, jak i układów torowych na stacjach. Założeniem jest takie przygotowanie sieci, aby awaria lub utrata jednego elementu nie prowadziła automatycznie do paraliżu większego fragmentu infrastruktury.

– Chodzi o takie projektowanie infrastruktury, żeby w przypadku utraty jakiegoś elementu, można było wykorzystać inne elementy – wyjaśnił Wyborski.

W praktyce zwiększanie odporności sieci ma więc oznaczać tworzenie alternatywnych możliwości prowadzenia ruchu i ograniczanie zależności od pojedynczych elementów infrastruktury.

Inwestycje kolejowe także dla potrzeb wojska

Jednym z mocniej zaakcentowanych przez prezesa PKP PLK zagadnień było podwójne, cywilno-wojskowe zastosowanie infrastruktury kolejowej.

– Stąd duże też znaczenie kładziemy na inwestycje, które mają podwójne zastosowanie, cywilno-wojskowe – powiedział Wyborski.

Nowe i modernizowane linie mają być przygotowywane do spełnienia wysokich wymagań dotyczących m.in. dopuszczalnego nacisku osi. Znaczenie mają również place ładunkowe, rampy oraz pozostała infrastruktura umożliwiająca załadunek i rozładunek.

W normalnych warunkach elementy te mogą być wykorzystywane w działalności cywilnej i komercyjnej. W sytuacji kryzysowej lub wojennej mogą natomiast służyć do transportu wojskowego.

36 pociągów do przerzutu dywizji pancernej

O militarnym znaczeniu kolei mówił również uczestniczący w dyskusji gen. w st. sp. Leon Komornicki. Podkreślił potrzebę równoległego rozwijania zabezpieczeń infrastruktury i zdolności systemu kolejowego do szybkiego transportowania żołnierzy oraz ciężkiego sprzętu.

Generał wskazał skalę potrzeb logistycznych na przykładzie dywizji pancernej. Według niego jej przerzut transportem kolejowym wymaga 36 transportów kolejowych.

Co więcej, sposób organizacji przewozu powinien umożliwiać wojsku przystąpienie do działania bezpośrednio po zakończeniu transportu.

Komornicki przypomniał przy tym, że kolej również pełni rolę służby, a jej sprawność może mieć zasadnicze znaczenie dla bezpieczeństwa państwa.

Kilkaset zdarzeń każdego dnia

Odporność kolei jest jednak potrzebna nie tylko w przypadku sabotażu, cyberataku czy konfliktu zbrojnego. PKP PLK muszą każdego dnia reagować również na znacznie bardziej typowe zdarzenia eksploatacyjne.

Według Wyborskiego na sieci kolejowej dochodzi dziennie do kilkuset wydarzeń, które wymagają reakcji zarządcy infrastruktury we współpracy z przewoźnikami i innymi podmiotami.

Istniejące procedury kryzysowe funkcjonują od wielu lat, ale – zdaniem prezesa PKP PLK – wymagają dalszego rozwijania oraz cyfryzacji.

– Te procedury są, działają od wielu lat, oczywiście wymagają dalszego rozwoju, dalszej cyfryzacji. Nad tym też pracujemy, aby nawet w trakcie działalności cywilnej, komercyjnej, pozwalały na co dzień szybciej usuwać skutki wydarzeń, szybciej przywracać ruch, aby niezawodność kolei była na poziomie akceptowanym przez społeczeństwo – zadeklarował Piotr Wyborski.

Odporność kolei staje się częścią inwestycji

Z wypowiedzi prezesa PKP PLK wynika, że bezpieczeństwo sieci coraz częściej ma być traktowane nie jako osobny element dodawany do istniejącej infrastruktury, ale jako jedno z podstawowych założeń już na etapie jej projektowania.

Obejmuje to fizyczną odporność infrastruktury, cyberbezpieczeństwo, systemy sterowania ruchem i telekomunikację, procedury reagowania kryzysowego, przygotowanie pracowników oraz współpracę SOK z Policją i Wojskami Obrony Terytorialnej.

Jednocześnie znaczenia nabiera wojskowa funkcja kolei. Modernizowane linie, stacje, rampy i place ładunkowe mają służyć gospodarce w czasie pokoju, ale w razie potrzeby zapewniać możliwość sprawnego transportowania ludzi i ciężkiego sprzętu. Jak wynika z dyskusji w Karpaczu, właśnie połączenie tych wszystkich elementów ma zwiększać odporność polskiej sieci kolejowej na zagrożenia, których charakter – jak podkreślił Wyborski – cały czas się zmienia.