Ruszają przygotowania do największego kolejowego przetargu po 2030 roku. Najpierw konsultacje z przewoźnikami

To pierwszy formalny krok poprzedzający przygotowanie jednego z najważniejszych postępowań w historii polskiego rynku kolejowego. Pisaliśmy o tym w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jakie zmiany mogą czekać rynek kolejowych przewozów dalekobieżnych w Polsce po 2030 roku?
2. Jakie wymagania dotyczące taboru, personelu i jakości usług będą analizowane podczas konsultacji prowadzonych przez CUPT?
3. Dlaczego rozpoczęte konsultacje rynkowe są kluczowe dla przyszłych przetargów na międzywojewódzkie i międzynarodowe przewozy kolejowe?

Nowy model przewozów dalekobieżnych po 2030 roku

Celem konsultacji jest zebranie informacji od przewoźników oraz innych uczestników rynku, które pozwolą opracować założenia przyszłych przetargów na świadczenie usług publicznego transportu zbiorowego. W praktyce mają one odpowiedzieć na pytanie, jak powinien wyglądać system przewozów dalekobieżnych w Polsce w kolejnej dekadzie oraz jakie warunki należy stworzyć, aby zapewnić pasażerom wysoką jakość usług przy zachowaniu konkurencyjności rynku.

Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje się do wypracowania nowego modelu organizacji kolejowych przewozów międzywojewódzkich i międzynarodowych. Konsultacje prowadzone przez CUPT mają umożliwić poznanie realnych możliwości rynku jeszcze przed rozpoczęciem właściwych procedur przetargowych.

Przewidziano kilka form dialogu z branżą. Uczestnicy będą mogli przekazywać swoje stanowiska za pomocą ankiet, warsztatów oraz spotkań bilateralnych. Zebrane informacje mają pomóc w określeniu zarówno zakresu przyszłych zamówień, jak i warunków ich realizacji.

Jak podzielić przyszłe zamówienia?

Jednym z najważniejszych zagadnień będzie tzw. pakietyzacja linii komunikacyjnych. Organizator chce ustalić, czy przyszłe zamówienia powinny być podzielone według obszarów geograficznych, konkretnych tras, grup połączeń czy innych kryteriów.

Analizowane będą również kwestie związane z możliwością zwiększania lub zmniejszania pracy eksploatacyjnej, minimalnym poziomem realizacji przewozów oraz wielkością poszczególnych pakietów z punktu widzenia efektywności ekonomicznej. Celem jest stworzenie modelu, który będzie atrakcyjny dla potencjalnych operatorów, a jednocześnie zapewni pasażerom stabilną ofertę połączeń.

Tabor kluczowym elementem przyszłego systemu

Znaczną część konsultacji poświęcono problematyce taborowej. CUPT chce poznać rzeczywistą dostępność pojazdów kolejowych na rynku oraz możliwości ich pozyskania przez potencjalnych operatorów.

Analizowane będą między innymi:

• dostępność pojazdów na liniach zelektryfikowanych i niezelektryfikowanych,
• możliwość zakupu nowych jednostek,
• leasing taboru,
• dzierżawa pojazdów wraz z utrzymaniem,
• realne terminy dostaw nowych składów,
• dostępność zapleczy utrzymaniowych,
• procesy homologacyjne,
• zgodność pojazdów z infrastrukturą zagraniczną przy obsłudze połączeń międzynarodowych.

Przedmiotem konsultacji będą również standardy jakościowe taboru. Organizator chce uzyskać opinie dotyczące wieku pojazdów, wyposażenia dla osób o ograniczonej mobilności, możliwości przewozu rowerów, standardu wnętrz, systemów informacji pasażerskiej oraz dostępności usług gastronomicznych.

Czy na rynku jest wystarczająca konkurencja?

Istotnym elementem konsultacji będzie ocena potencjalnej konkurencji na rynku przewozów dalekobieżnych. CUPT zamierza zidentyfikować liczbę podmiotów zainteresowanych realizacją przewozów, zbadać stopień ich gotowości do udziału w przyszłych postępowaniach oraz określić najważniejsze bariery wejścia na rynek.

Pod uwagę zostaną wzięte między innymi:

• dostęp do taboru,
• możliwości finansowania działalności,
• czas potrzebny na przygotowanie działalności operacyjnej,
• dostępność pracowników,
• zaplecze techniczne i utrzymaniowe.

Pozwoli to ocenić, czy planowane warunki przetargowe zapewnią realną konkurencję oraz odpowiednią liczbę ofert.

Analiza kosztów, ryzyk i rekompensat

Przyszłe zamówienia mają dotyczyć usług publicznych, dlatego ważnym elementem konsultacji będzie model finansowania przewozów.

Organizator chce uzyskać informacje dotyczące:

• kosztów realizacji przewozów,
• przychodów generowanych przez usługi,
• sposobów ustalania rekompensat,
• metod rozliczania pracy eksploatacyjnej,
• podziału kosztów i przychodów pomiędzy działalność objętą umową PSC a pozostałą działalność przewoźników,
• zasad prowadzenia odrębnej rachunkowości.

Szczególna uwaga zostanie poświęcona ryzykom ekonomicznym i operacyjnym, w tym zmianom cen energii, kosztów pracy, wielkości przychodów czy zmianom regulacyjnym.

Punktualność, czystość i jakość obsługi

Konsultacje mają również pomóc w określeniu przyszłych wymagań jakościowych wobec operatorów.

Analizowane będą kwestie związane z:

• punktualnością pociągów,
• czystością składów,
• dostępnością usług dla osób z niepełnosprawnościami,
• jakością informacji pasażerskiej,
• funkcjonowaniem systemów taryfowo-biletowych,
• efektywnością obsługi podróżnych.

CUPT chce sprawdzić, czy planowane wymagania są proporcjonalne i możliwe do spełnienia przez rynek oraz czy nie prowadzą do nieuzasadnionego ograniczania konkurencji.

Problem braku personelu także w centrum uwagi

Jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej kolei pozostaje dostępność wykwalifikowanych pracowników.

Dlatego konsultacje obejmą również zagadnienia związane z:

• dostępnością maszynistów,
• drużyn konduktorskich,
• pracowników technicznych,
• personelu administracyjnego,
• możliwościami mobilizacji zasobów ludzkich przed rozpoczęciem świadczenia usług.

Przedmiotem analiz będą także ewentualne gwarancje zatrudnienia dla pracowników obecnych operatorów.

Jakie dane będą potrzebne przewoźnikom?

CUPT chce również ustalić, jakie informacje powinny zostać udostępnione uczestnikom przyszłych postępowań.

Mowa między innymi o:

• danych dotyczących potoków pasażerskich,
• rozkładach jazdy,
• wielkości pracy eksploatacyjnej,
• parametrach taboru,
• dokumentacji technicznej,
• danych niezbędnych do przygotowania ofert.

Organizator zamierza określić również poziom szczegółowości tych informacji, tak aby umożliwić rzetelne przygotowanie ofert.

Kto może uczestniczyć w konsultacjach?

Do udziału zaproszono podmioty posiadające licencję przewoźnika kolejowego do wykonywania pasażerskich przewozów kolejowych oraz jednolity certyfikat bezpieczeństwa zgodny z przepisami Unii Europejskiej.

Zainteresowane firmy muszą przedstawić odpowiednie dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów formalnych. Zgłoszenia przyjmowane są drogą elektroniczną do 23 czerwca 2026 roku.

Konsultacje nie są jeszcze przetargiem

CUPT podkreśla, że udział w konsultacjach nie oznacza udziału w przyszłym postępowaniu przetargowym i nie daje uczestnikom żadnych preferencji ani uprzywilejowanej pozycji.

Wszystkie zgłaszane propozycje będą miały charakter doradczy. Ich celem jest wyłącznie zebranie informacji niezbędnych do przygotowania przyszłych zamówień.

Po zakończeniu procesu powstanie raport końcowy zawierający podsumowanie zgromadzonych danych, opinii i rekomendacji. Dokument zostanie przekazany Ministerstwu Infrastruktury i stanie się jednym z fundamentów przygotowania nowego systemu organizacji przewozów dalekobieżnych w Polsce po 2030 roku.

Rozpoczęte konsultacje są pierwszym tak szerokim dialogiem dotyczącym przyszłości międzywojewódzkich i międzynarodowych przewozów pasażerskich. Ich wyniki mogą przesądzić o tym, jak będzie wyglądała oferta kolejowa dla milionów pasażerów korzystających z połączeń dalekobieżnych w kolejnych dekadach.