KPO dało kolejom potężny impuls. 525 pojazdów i 583 km zmodernizowanych linii

Kolej znalazła się również w Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności, gdzie ponad 1,5 mld zł obejmują wnioski dotyczące taboru przeznaczonego do zastosowań wojskowych lub podwójnego zastosowania.

Rozkład jazdy:

1. Jakie konkretnie projekty kolejowe zostaną jeszcze zakończone dzięki środkom z KPO i kiedy planowane jest ich pełne rozliczenie?
2. Jakie rodzaje pojazdów obejmują wnioski o ponad 1,5 mld zł na kolejowy tabor wojskowy lub podwójnego zastosowania?
3. Które linie kolejowe mają zostać objęte inwestycjami związanymi z mobilnością wojskową w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności?

Blisko 26 mld zł na transport

30 września 2026 roku Polska przekazała Komisji Europejskiej dziewiąty i zarazem ostatni wniosek o płatność z Krajowego Planu Odbudowy. Opiewa on na ponad 55 mld zł i zamyka etap aplikowania o środki z programu.

Nie oznacza to jednak zakończenia realizowanych inwestycji. Wiele przedsięwzięć będzie kontynuowanych, a część dopiero się rozpocznie. Z punktu widzenia transportu szczególne znaczenie ma kolej, która stała się jednym z najważniejszych beneficjentów inwestycji realizowanych dzięki KPO.

Łączna wartość środków z Krajowego Planu Odbudowy przeznaczonych na transport wynosi blisko 26 mld zł. Pieniądze zostały skierowane na inwestycje dotyczące kolei, dróg oraz portów.

W przypadku kolei finansowanie pozwala jednocześnie modernizować infrastrukturę oraz odnawiać tabor. Inwestycje mają także pomagać w ograniczaniu wykluczenia komunikacyjnego i zwiększać poziom bezpieczeństwa transportu.

– Środki z Krajowego Planu Odbudowy na transport wynoszące łącznie blisko 26 miliardów złotych stanowią kluczowy impuls modernizacyjny dla polskiej kolei, dróg i portów. Dzięki tym środkom zrealizowaliśmy konkretne inwestycje i w ten sposób skuteczniej walczymy z wykluczeniem komunikacyjnym, a także poprawiamy bezpieczeństwo wszystkich uczestników ruchu – podsumował wiceminister infrastruktury Piotr Malepszak.

Skala kolejowych przedsięwzięć powoduje, że inwestycje w ten sektor są wskazywane jako jeden z najważniejszych elementów transportowej części KPO.

525 pojazdów kolejowych

Jednym z najbardziej widocznych rezultatów programu jest odnowa taboru.

W ramach inwestycji realizowanych dzięki KPO odebrano już 525 pojazdów kolejowych. Liczba ta obejmuje elektryczne zespoły trakcyjne, wagony oraz lokomotywy.

Oznacza to znaczące wzmocnienie parku taborowego wykorzystywanego na polskiej sieci kolejowej. Finansowanie objęło różne rodzaje pojazdów, pozwalając przewoźnikom wymieniać starszy tabor i zwiększać możliwości przewozowe.

Zakupy mają znaczenie również z punktu widzenia dalszego rozwoju oferty. Dostępność większej liczby nowoczesnych pojazdów jest jednym z warunków zwiększania liczby połączeń oraz poprawy standardu podróży.

583 km linii kolejowych po modernizacji i rewitalizacji

Drugim ważnym obszarem kolejowej części KPO jest infrastruktura.

Dotychczas zmodernizowano lub zrewitalizowano 583 km linii kolejowych.

Prace na liniach mają służyć poprawie parametrów infrastruktury, bezpieczeństwa oraz warunków prowadzenia ruchu. Modernizacja istniejącej sieci jest również niezbędna do pełnego wykorzystania możliwości nowego taboru kupowanego dzięki środkom z programu.

Jednym z dużych projektów infrastrukturalnych realizowanych w ramach KPO jest przedsięwzięcie obejmujące budowę tunelu kolejowego pomiędzy Mordarką a Męciną.

Kolej jedną z największych inwestycji KPO

Skala przedsięwzięć kolejowych została podkreślona również podczas podsumowania realizacji całego Krajowego Planu Odbudowy.

– Po dwóch i pół roku wdrażania KPO, mimo dwuletniego opóźnienia, możemy powiedzieć: zrobiliśmy 100 procent, całe KPO zostało zainwestowane. KPO stało się motorem rozwojowym Polski. Około 1,5 proc. wzrostu PKB jest dzięki inwestycjom z KPO, a Polska dzięki KPO jest liderem rozwoju gospodarczego w Europie – powiedziała minister funduszy i polityki regionalnej Katarzyna Pełczyńska-Nałęcz.

Minister wskazała, że w ramach KPO podpisano około 1,2 mln umów. Wśród najważniejszych obszarów programu wymieniła transport publiczny oraz jedną z największych inwestycji kolejowych w Europie.

Złożenie ostatniego wniosku nie kończy inwestycji

Choć Polska przekazała już Komisji Europejskiej ostatni wniosek o płatność, część projektów będzie realizowana jeszcze przez kolejne lata.

– To nie jest koniec KPO. My go dzisiaj tylko podsumowujemy i możemy ze 100-procentową pewnością powiedzieć: udało się. Przez dwa lata zwiększyliśmy ambicje Krajowego Planu Odbudowy i wykorzystaliśmy każdą złotówkę na inwestycje, które są dobre dla Polski. Same projekty będą jeszcze trwać latami. Wiele z nich toczy się już teraz, a niektóre dopiero się zaczną – zaznaczył wiceminister funduszy i polityki regionalnej Jan Szyszko.

Ma to szczególne znaczenie w przypadku dużych przedsięwzięć infrastrukturalnych, których realizacja wymaga znacznie więcej czasu niż samo przygotowanie dokumentacji czy zawarcie umów.

Kolej w Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności

Nowym obszarem związanym z wykorzystaniem pieniędzy z KPO jest Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności.

Polska wyodrębniła na projekty dotyczące bezpieczeństwa i obronności ponad 23,5 mld zł. Środki mają być wykorzystywane między innymi na budowę schronów, dróg ewakuacyjnych, rozwój infrastruktury kolejowej dla mobilności wojskowej oraz modernizację przemysłu.

Ponad 16 mld zł przeznaczono na preferencyjne pożyczki dla samorządów i przedsiębiorstw, natomiast 7 mld zł ma służyć inwestycjom kapitałowym w polskie technologie i zdolności produkcyjne.

Kolej jest jednym z istotnych elementów tego programu.

Ponad 1,5 mld zł wniosków na tabor kolejowy

W niespełna dwa miesiące od uruchomienia przez Bank Gospodarstwa Krajowego naborów na pożyczki złożono 226 wniosków o łącznej wartości blisko 21 mld zł.

Wśród nich znalazły się projekty bezpośrednio związane z koleją.

Wnioski o wartości przekraczającej 1,5 mld zł dotyczą taboru kolejowego przeznaczonego do zastosowań wojskowych lub podwójnego zastosowania.

Oznacza to możliwość pojawienia się kolejnych inwestycji taborowych, w których pojazdy będą mogły wykonywać zadania w codziennym systemie transportowym, a jednocześnie posiadać cechy umożliwiające ich wykorzystanie w sytuacjach kryzysowych lub na potrzeby bezpieczeństwa państwa.

Linie kolejowe ważne dla mobilności wojskowej

Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności obejmuje również infrastrukturę.

Jednym ze wskazanych kierunków wykorzystania środków jest rozwój linii kolejowych służących mobilności wojskowej.

W ten sposób znaczenie kolei zaczyna być rozpatrywane szerzej niż wyłącznie przez pryzmat przewozów pasażerskich i towarowych. Infrastruktura kolejowa ma być również elementem systemu bezpieczeństwa państwa, pozwalającym na sprawne przemieszczanie ludzi, sprzętu i zaopatrzenia.

Pierwsze umowy pożyczkowe w ramach Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności mają być podpisywane jesienią 2026 roku.

240 mld zł w całym KPO

Całkowita wartość polskiego Krajowego Planu Odbudowy wynosi 240 mld zł.

Około 150 mld zł znajduje się już w Polsce, natomiast kolejne około 90 mld zł ma trafić do kraju do końca 2026 roku.

Do 28 września podpisano z beneficjentami ponad 1 mln 137 tys. umów na realizację przedsięwzięć o wartości prawie 235 mld zł.

Pieniądze z ósmego wniosku o płatność – 34,5 mld zł – mają wpłynąć do Polski na początku października. Dziewiąty i ostatni wniosek opiewa na ponad 55 mld zł.

Komisja Europejska ma ocenić go do 20 listopada, a płatność powinna zostać zrealizowana do końca grudnia 2026 roku.

KPO zmieniło polską kolej

Z perspektywy sektora kolejowego najważniejszym efektem KPO jest równoległe finansowanie taboru i infrastruktury.

Bilans obejmuje już 525 odebranych elektrycznych zespołów trakcyjnych, wagonów i lokomotyw oraz 583 km zmodernizowanych lub zrewitalizowanych linii kolejowych.

Jednocześnie pojawia się kolejny kierunek inwestycji. Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności otwiera możliwość finansowania taboru podwójnego zastosowania oraz infrastruktury potrzebnej dla mobilności wojskowej.

Oznacza to, że efekty KPO dla polskiej kolei nie zakończą się wraz ze złożeniem ostatniego wniosku o płatność. Część już zakontraktowanych przedsięwzięć będzie realizowana w kolejnych latach, a nowe projekty związane z bezpieczeństwem mogą rozszerzyć skalę kolejowych inwestycji.