HESS przejmuje prawa do Van Hool Exqui.City. Nowe centrum serwisowe

Rozkład jazdy: HESS przejmuje technologię Van Hool Exqui.City

1. Jakie prawa do autobusów Van Hool Exqui.City przejął szwajcarski producent HESS?
2. Czym zajmie się nowe centrum HESS Belgium i kto będzie mógł korzystać z jego usług?
3. Co przejęcie oznacza dla operatorów eksploatujących autobusy Exqui.City po bankructwie Van Hool?

HESS Belgium przejmuje opiekę nad Exqui.City

Szwajcarski producent HESS rozszerza swoją działalność w Belgii, przejmując odpowiedzialność za dalsze wsparcie techniczne autobusów Van Hool Exqui.City. Nowe centrum w Heist-op-den-Berg ma zapewnić ciągłość eksploatacji pojazdów, które po upadłości pierwotnego producenta znalazły się w trudnej sytuacji serwisowej. Chodzi zarówno o dostępność części zamiennych, jak i specjalistyczną wiedzę dotyczącą budowy oraz funkcjonowania tych zaawansowanych konstrukcji.

Podstawą działalności belgijskiej jednostki jest przejęcie przez HESS praw własności intelektualnej związanych z Exqui.City. Po bankructwie Van Hool w kwietniu 2024 roku prawa te trafiły początkowo do VDL Van Hool, będącej częścią holenderskiej grupy VDL. Następnie zostały przekazane szwajcarskiemu producentowi w ramach transferu technologii.

To istotna zmiana z punktu widzenia operatorów, ponieważ HESS uzyskał dostęp do technologii umożliwiającej dalsze wsparcie istniejącej floty. Jednocześnie firma nie planuje wznowienia produkcji nowych pojazdów Exqui.City. Działalność belgijskiego centrum będzie koncentrować się na utrzymaniu autobusów już znajdujących się w eksploatacji aż do zakończenia ich przewidywanego okresu użytkowania.

Byli pracownicy Van Hool tworzą nowe centrum

Jednym z najważniejszych elementów projektu jest zachowanie zespołu specjalistów, którzy wcześniej pracowali przy autobusach Van Hool. Jak poinformował Geert Van Hecke, odpowiedzialny za działalność HESS Belgium i wcześniej związany z belgijskim producentem, cały zespół nowego centrum tworzą byli pracownicy Van Hool. Oznacza to, że wraz z dokumentacją techniczną zachowano również praktyczną wiedzę dotyczącą konstrukcji, montażu, diagnostyki i napraw tych pojazdów.

Podczas oficjalnego otwarcia Van Hecke podkreślił znaczenie zespołu dla utrzymania tak dużych i skomplikowanych autobusów.

„Autobus o długości 24 metrów wymaga 24 metrów ludzi” – powiedział Geert Van Hecke, odnosząc się do zespołu specjalistów ustawionych wzdłuż pojazdu dwuprzegubowego.

Dla operatorów oznacza to możliwość korzystania z doświadczenia osób bezpośrednio związanych z rozwojem i obsługą rodziny Exqui.City. Ma to szczególne znaczenie w przypadku pojazdów produkowanych w stosunkowo niewielkich seriach, wyposażonych w indywidualnie konfigurowane systemy napędowe, elektroniczne i sterujące. Po zakończeniu działalności producenta właśnie brak dostępu do takiej wiedzy może stanowić jedną z najpoważniejszych barier dla dalszej eksploatacji.

Części, oprogramowanie, diagnostyka i retrofit

Zakres działalności HESS Belgium będzie wykraczał poza tradycyjne naprawy mechaniczne. Centrum ma zapewniać wsparcie techniczne, dostawy części zamiennych, obsługę oprogramowania, diagnostykę, naprawy oraz modyfikacje pojazdów. Przewidziano również prace modernizacyjne, określane jako retrofit, pozwalające dostosować eksploatowane autobusy do zmieniających się wymagań technicznych.

W przypadku autobusów elektrycznych oznacza to możliwość realizacji prac związanych między innymi z wymianą baterii trakcyjnych, aktualizacją oprogramowania, zastępowaniem przestarzałych komponentów oraz naprawami konstrukcyjnymi. Poszczególne rozwiązania będą zależały od konkretnej wersji pojazdu i zakresu modernizacji. Nie wszystkie autobusy Exqui.City mają bowiem identyczną architekturę napędu i wyposażenia.

Ważnym elementem działalności będzie także wsparcie operatorów eksploatujących specjalistyczne autobusy wielkopojemne, w tym pojazdy przegubowe i dwuprzegubowe. W takich konstrukcjach istotną rolę odgrywają nie tylko podstawowe zespoły mechaniczne, lecz także systemy sterowania napędem, elektronika pokładowa i integracja poszczególnych podzespołów. Możliwość korzystania z dokumentacji oraz specjalistycznego zaplecza technicznego może ograniczać czas wyłączenia autobusów z ruchu.

Exqui.City: od autobusów BRT po trolejbusy i pojazdy wodorowe

Rodzina Van Hool Exqui.City powstała z myślą o systemach transportu publicznego wymagających dużej zdolności przewozowej, w tym liniach Bus Rapid Transit (BRT). Charakterystyczne pojazdy o stylistyce zbliżonej do tramwajów oferowano w różnych konfiguracjach napędowych i długościach. W zależności od wersji mogły być to autobusy bateryjne, trolejbusy lub pojazdy wykorzystujące wodorowe ogniwa paliwowe.

Wśród najbardziej rozpoznawalnych odmian znalazły się Exqui.City 18 oraz Exqui.City 24, czyli odpowiednio pojazdy przegubowe i dwuprzegubowe. Konstrukcje te były wykorzystywane w projektach komunikacji miejskiej, w których wymagano wysokiej pojemności pasażerskiej i sprawnej wymiany podróżnych. Wersje wyposażano w rozwiązania techniczne dostosowane do konkretnych zamówień i infrastruktury poszczególnych miast.

Przykładem są 18-metrowe autobusy wodorowe Exqui.City 18 FC, wykorzystywane na linii Fébus we francuskim Pau. Z kolei w Parmie eksploatowane są przegubowe trolejbusy Exqui.City, a region paryski zdecydował się na 24-metrowe autobusy bateryjne do obsługi systemu Tzen. Tak zróżnicowana flota oznacza dla HESS Belgium konieczność utrzymywania kompetencji obejmujących kilka technologii napędowych.

Paryż pokazał, że HESS potrafi dokończyć projekt Van Hool

Współpraca HESS z technologią Exqui.City rozpoczęła się jeszcze przed obecnym rozszerzeniem działalności serwisowej. Ważnym momentem było przejęcie odpowiedzialności za dokończenie dostaw autobusów elektrycznych przeznaczonych dla regionu Île-de-France. Zamawiający zakontraktował wcześniej 30 dwuprzegubowych elektrobusów o długości 24 m, które miały obsługiwać paryski system BRT Tzen 4.

W momencie upadłości Van Hool w 2024 roku dostarczonych było zaledwie pięć pojazdów. Kontynuacja projektu wymagała więc znalezienia podmiotu zdolnego do ukończenia pozostałych autobusów oraz zapewnienia im odpowiedniego wsparcia technicznego. Zadanie to przejął HESS, korzystając z dotychczasowych partnerów technologicznych i doświadczenia byłych pracowników belgijskiego producenta.

Pozostałe 25 autobusów zostało dokończonych z udziałem HESS, co umożliwiło kontynuowanie projektu po upadłości pierwotnego wykonawcy. Wcześniejsza współpraca obejmowała rozwiązania dostarczane przez Kiepe Electric i Alstom, w tym systemy napędu elektrycznego i ładowania. Projekt ten stał się praktycznym punktem wyjścia do szerszego zaangażowania szwajcarskiej firmy w obsługę całej rodziny Exqui.City.

10 lutego 2026 roku uruchomiono linię Tzen 4, obsługiwaną przez 24-metrowe autobusy elektryczne wykorzystujące system szybkiego ładowania z poziomu jezdni. Trasa łączy południowe przedmieścia Paryża i została przygotowana do przewozu ponad 47 tys. pasażerów dziennie. Zakończenie dostaw pozwoliło wykorzystać pojazdy zaprojektowane jeszcze przez Van Hool w regularnym transporcie publicznym.

HESS buduje zaplecze dla transportu elektrycznego

Rozwój HESS Belgium jest częścią szerszej strategii szwajcarskiego producenta, kierowanego przez Alexa Naefa, prezesa i właściciela firmy. HESS od lat specjalizuje się w autobusach elektrycznych, trolejbusach oraz wielkopojemnych pojazdach do obsługi intensywnych potoków pasażerskich. Rozszerzenie działalności serwisowej pozwala firmie połączyć kompetencje producenta pojazdów z obsługą eksploatacyjną starszych konstrukcji.

Kolejnym elementem tego procesu było przejęcie w styczniu 2026 roku technologicznej działalności Kiepe w segmencie trolejbusowym. Dzięki temu HESS rozszerzył dostęp do rozwiązań związanych z elektrycznymi układami napędowymi i sterowaniem pojazdami. Obie firmy współpracowały wcześniej przez wiele lat przy projektach trolejbusowych i autobusach elektrycznych.

Teraz do tych kompetencji dołączają prawa do Exqui.City oraz wiedza zgromadzona przez byłych pracowników Van Hool. W praktyce HESS rozwija zaplecze obejmujące projektowanie pojazdów, napęd elektryczny, oprogramowanie, części zamienne, serwis i modernizację eksploatowanego taboru. Takie połączenie może być szczególnie istotne dla operatorów korzystających z autobusów o nietypowej konstrukcji lub wymagających specjalistycznego wyposażenia.

Centrum nie tylko dla Van Hool i HESS

Belgijska jednostka nie zamierza ograniczać się wyłącznie do obsługi pojazdów Van Hool Exqui.City i autobusów własnej marki. HESS Belgium ma funkcjonować jako europejskie centrum kompetencji i usług technicznych, oferujące wsparcie również operatorom wykorzystującym autobusy innych producentów. Zakres usług ma obejmować utrzymanie, naprawy, diagnostykę, części zamienne i modernizacje.

Szczególnie ważnym obszarem działalności będzie retrofit autobusów elektrycznych, których pierwsze generacje stopniowo osiągają wiek wymagający poważniejszych remontów. W przeciwieństwie do tradycyjnej konwersji autobusu spalinowego na elektryczny chodzi tutaj o modernizację pojazdów, które od początku posiadały napęd bezemisyjny. Może ona obejmować odnowienie magazynów energii, wymianę elektroniki, aktualizację systemów sterowania czy poprawę efektywności energetycznej.

Dla przewoźników oznacza to możliwość wydłużenia ekonomicznie uzasadnionego okresu eksploatacji części taboru bez konieczności natychmiastowego zakupu nowych pojazdów. Decyzje o takich inwestycjach będą jednak zależały od stanu technicznego autobusów, kosztu modernizacji oraz dostępności odpowiednich komponentów. Nowe centrum ma zapewnić zaplecze pozwalające realizować tego rodzaju prace.

Transportowe tło

Upadłość Van Hool w kwietniu 2024 roku pokazała, jak duże ryzyko dla organizatorów transportu publicznego może oznaczać utrata producenta specjalistycznego taboru. Choć prawa do części działalności przejęła VDL Groep, nie oznaczało to automatycznego utrzymania produkcji wszystkich wcześniejszych modeli. Szczególnie trudna sytuacja dotyczyła pojazdów Exqui.City, których konstrukcja i wyposażenie były często przygotowywane pod konkretne systemy transportowe.

Przykładem konsekwencji jest francuskie Pau, gdzie eksploatowanych jest osiem wodorowych autobusów Van Hool Exqui.City 18 FC. W sierpniu 2026 roku lokalne władze zapowiedziały stopniowe zastępowanie części taboru wodorowego autobusami bateryjnymi i hybrydowymi. Jednym z problemów były trudności z dostępnością części po bankructwie producenta, a także awarie infrastruktury wodorowej i koszty utrzymania całego systemu.

Inny przykład stanowi Metz, które pierwotnie planowało zakup 13 dwuprzegubowych autobusów wodorowych Exqui.City o długości 24 m. Upadłość Van Hool uniemożliwiła realizację kontraktu, mimo wcześniejszego wyboru producenta i wpłacenia zaliczki wynoszącej około 1,45 mln EUR. Miasto zmieniło następnie koncepcję zakupową, decydując się na 14 przegubowych autobusów wodorowych Solaris zamiast pierwotnie planowanych pojazdów dwuprzegubowych.

Przejęcie technologii Exqui.City przez HESS nie oznacza przywrócenia anulowanych kontraktów ani automatycznego rozwiązania wszystkich problemów technicznych istniejących flot. Stwarza jednak możliwość odbudowania dostępu do części, dokumentacji i specjalistycznego serwisu, którego brak był jedną z najpoważniejszych konsekwencji bankructwa Van Hool. Dla operatorów korzystających z tych autobusów może to mieć bezpośrednie znaczenie przy planowaniu remontów, modernizacji oraz dalszej eksploatacji pojazdów.

Najważniejsza zmiana polega więc na oddzieleniu przyszłości Exqui.City od dalszej produkcji tej konstrukcji. Nowych autobusów pod tą nazwą nie będzie, ale istniejąca flota otrzymuje zaplecze techniczne w strukturach HESS Belgium. Dla europejskiego rynku transportu publicznego to przykład przejęcia odpowiedzialności za cykl życia specjalistycznych pojazdów po zakończeniu działalności ich pierwotnego producenta.