Niemcy: Kontrole na granicy z Polską nielegalne. Sąd rozpatrzył też zatrzymanie autokaru

O skutkach tej decyzji dla przewoźników pisaliśmy wcześniej w InfoBusie, teraz sprawa doczekała się ważnego rozstrzygnięcia sądowego. 12 listopada 2026 roku Sąd Administracyjny w Dreźnie ogłosił dwa wyroki, z których jeden dotyczy zatrzymania autokaru zastępczej komunikacji kolejowej i kontroli dokumentów wszystkich pasażerów.

Rozkład jazdy

1. Dlaczego sąd w Dreźnie zakwestionował niemieckie kontrole graniczne?
2. Jak przebiegała kontrola autokaru jadącego z Pragi do Niemiec?
3. Czy wyroki oznaczają koniec kontroli i możliwość uzyskania odszkodowań przez przewoźników?

Autokar zatrzymany na A17

Z punktu widzenia branży autobusowej najważniejsze jest postępowanie o sygnaturze 6 K 1103/26. Dotyczy ono kontroli przeprowadzonej 18 maja 2026 roku na autostradzie A17, w rejonie przejścia Krásný Les–Breitenau.

Niemiecka policja federalna zatrzymała na parkingu Am Heidenholz autokar zastępczej komunikacji kolejowej, którym podróżni wracali z Pragi do Niemiec. Funkcjonariusze sprawdzili dokumenty tożsamości wszystkich pasażerów, po czym autobus mógł kontynuować jazdę.

Jednym z kontrolowanych był obywatel Niemiec mieszkający w Michendorf w Brandenburgii. Mężczyzna kilka razy w roku podróżuje do Czech, między innymi do zaprzyjaźnionych muzyków. 1 czerwca 2026 roku wniósł skargę przeciwko Republice Federalnej Niemiec, kwestionując legalność przeprowadzonej kontroli.

Sąd przyznał mu rację. Uznał, że zarówno zakwestionowana czynność policji, jak i obowiązujące wówczas zarządzenie kontroli granicznej były niezgodne z prawem Unii Europejskiej.

Polski kierowca zakwestionował przeszukanie minibusa

Druga sprawa, oznaczona sygnaturą 6 K 2335/24, dotyczyła kontroli z 25 września 2024 roku na granicy polsko-niemieckiej w Görlitz i Zgorzelcu.

Skarżącym był obywatel Polski mieszkający w Görlitz, który niemal codziennie odwiedza członków rodziny po polskiej stronie granicy.

Po przekroczeniu mostu miejskiego został zatrzymany przez niemiecką policję federalną. Funkcjonariusze zażądali dokumentu tożsamości oraz sprawdzili wnętrze jego minibusa z przyciemnionymi szybami. W pojeździe znajdował się jedynie rower kierowcy.

Także w tym przypadku sąd stwierdził niezgodność działań policji z prawem. Wyrok obejmuje kontrolę tożsamości i przeszukanie pojazdu.

Kodeks Schengen podstawą sporu

Obie sprawy dotyczą zgodności wielokrotnie przedłużanych kontroli na granicach wewnętrznych Unii Europejskiej z kodeksem granicznym Schengen.

Niemiecki rząd przekonywał, że działania policji są konieczne do ograniczania nielegalnej migracji oraz ochrony porządku publicznego i bezpieczeństwa wewnętrznego.

Skarżący wskazywali natomiast, że przepisy dopuszczające czasowe przywracanie kontroli nie pozwalają utrzymywać ich przez kolejne lata na podstawie tych samych zagrożeń. Kwestionowali przede wszystkim zasadność kolejnych sześciomiesięcznych przedłużeń.

Sąd w Dreźnie uznał obie skargi za dopuszczalne i stwierdził bezprawność zakwestionowanych działań. Kosztami postępowań obciążono Republikę Federalną Niemiec.

Rozpatrywane decyzje ministerstwa dotyczyły dwóch okresów: od 16 czerwca do 15 grudnia 2024 roku na granicy z Polską oraz od 16 marca do 15 września 2026 roku na granicy z Czechami.

Pełne pisemne uzasadnienia wyroków nie zostały jeszcze opublikowane. Oficjalny komunikat Sądu Administracyjnego w Dreźnie z 12 listopada 2026 roku jest dostępny tutaj (PDF).

Wyroki nie kończą kontroli

Rozstrzygnięcia są nieprawomocne. Ze względu na znaczenie spraw wykraczające poza dwa indywidualne przypadki sąd dopuścił apelację do Wyższego Sądu Administracyjnego Saksonii w Budziszynie.

Wyroki nie powodują automatycznego zniesienia kontroli na granicach z Polską i Czechami. Niemcy utrzymują je obecnie na wszystkich lądowych granicach wewnętrznych, a obowiązujące przedłużenie przewidziano do 15 marca 2027 roku.

Nie powstaje również automatyczne prawo do odszkodowania. Sąd stwierdził bezprawność konkretnych działań, ale nie zasądził żadnych rekompensat.

Dla przewoźników autobusowych oznacza to, że ewentualne roszczenia dotyczące strat wynikających z kontroli wymagałyby odrębnych postępowań oraz wykazania szkody i związku przyczynowego.