Wałbrzych z FEnIKS kupi 24 autobusy, 14 ładowarek i mobilną stację wodoru. Jest umowa

Dotacje na ten cel pochodzi z programu FEnIKS. Podpisanie umowy z CUPT na 93,85 mln zł nie jest więc finałem wałbrzyskiej transformacji autobusowej. To kolejny etap, w którym miasto przechodzi od pierwszej floty wodorowej do rozbudowanego, mieszanego systemu zeroemisyjnego. Teraz najważniejsze będą rozstrzygnięcia zakupowe, harmonogram dostaw 24 autobusów i gotowość nowej infrastruktury energetycznej. O wcześniejszym wyborze wałbrzyskiego projektu do dofinansowania pisaliśmy już w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy

1. Jakie dokładnie autobusy zamówi Wałbrzych i dlaczego w nowym projekcie łączy napędy bateryjne z wodorowymi?
2. Na co miasto przeznaczy 93,85 mln zł dofinansowania i jak powstanie infrastruktura ładowania oraz tankowania wodoru?
3. Jak inwestycja wpisuje się w dotychczasowe zakupy Solarisów, Mercedesów i budowę nowej zajezdni przy ulicy Beethovena?

136,9 mln zł na nowy etap komunikacji miejskiej

Wałbrzych wykonał kolejny ważny krok w kierunku całkowitej wymiany floty autobusowej na pojazdy zeroemisyjne. W środę, 28 października 2026 roku, prezydent miasta Roman Szełemej oraz dyrektor Centrum Unijnych Projektów Transportowych Joanna Lech podpisali umowę o dofinansowanie przedsięwzięcia pod nazwą „Zakup zeroemisyjnych autobusów wraz z infrastrukturą ładowania dla pasażerskiej komunikacji autobusowej w Wałbrzychu”.

W uroczystości uczestniczyli także przedstawiciele administracji rządowej i samorządowej, w tym wojewoda dolnośląska Anna Żabska oraz marszałek województwa dolnośląskiego Paweł Gancarz.

Projekt otrzymał wsparcie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027, w ramach działania FENX.03.01 „Transport miejski”.

Całkowita wartość przedsięwzięcia to 136 897 468,32 zł, natomiast wydatki kwalifikowalne określono na poziomie 110 410 000 zł. Przyznane dofinansowanie wynosi 93 848 500 zł, co odpowiada dokładnie 85% kosztów kwalifikowalnych.

W odniesieniu do wartości całej inwestycji udział środków unijnych wynosi około 68,6%. Różnica pomiędzy całkowitą wartością projektu a przyznanym dofinansowaniem to 43 048 968,32 zł, które trzeba pokryć z pozostałych źródeł finansowania.

Nie należy jednak mylić tych kwot z ceną zakupu samych autobusów. Ponad 136 mln zł obejmuje nie tylko pojazdy, ale również ładowarki, zaplecze wodorowe, urządzenia transportowe i magazyn energii.

Podpisana 28 października umowa jest ponadto umową o dofinansowanie, a nie kontraktem z producentem autobusów. Wybór dostawców i zawarcie poszczególnych umów zakupowych to odrębne etapy realizacji projektu.

24 autobusy: 19 elektrycznych i pięć wodorowych

Najważniejszą nowością po październikowej uroczystości jest szczegółowy podział planowanego taboru.

Wcześniejsze informacje o projekcie wskazywały ogólnie na zakup 24 autobusów elektrycznych. Teraz wiadomo, że miasto zamierza wykorzystać dwie technologie napędu zeroemisyjnego.

W ramach projektu przewidziano:

Łącznie miasto chce więc pozyskać 10 autobusów przegubowych, w tym pięć wodorowych i pięć bateryjnych. Pozostałe 14 pojazdów będzie napędzanych energią magazynowaną w akumulatorach.

To istotna zmiana w strukturze wałbrzyskich zakupów. Dotychczasowe duże kontrakty zeroemisyjne koncentrowały się przede wszystkim na 12-metrowych autobusach wodorowych. Nowy projekt obejmie natomiast również pojazdy przegubowe kategorii MEGA, zwiększające możliwości obsługi najbardziej obciążonych tras.

Podział na trzy klasy wielkości ma umożliwić dopasowanie taboru do charakteru poszczególnych linii. Krótsze pojazdy MIDI mogą obsługiwać połączenia o mniejszych potokach pasażerskich, autobusy MAXI stanowić podstawę codziennej pracy przewozowej, a przegubowce MEGA zapewniać większą pojemność tam, gdzie zapotrzebowanie jest najwyższe.

Na tym etapie nie podano jeszcze producentów nowych autobusów, ich szczegółowych parametrów technicznych, pojemności baterii ani zasięgów. Nie wiadomo również, jak miasto podzieli planowane zakupy na postępowania i kiedy zostaną podpisane umowy z dostawcami.

Warto natomiast wyjaśnić terminologię. Autobusy wodorowe są napędzane silnikami elektrycznymi, a energię wytwarza w nich ogniwo paliwowe zasilane wodorem. Nie są to więc klasyczne autobusy hybrydowe wykorzystujące silnik Diesla.

Nowy projekt obejmuje pięć autobusów wodorowych i 19 bateryjnych, a nie sześć hybryd i 18 pozostałych pojazdów, jak sugerują niektóre skrócone relacje z wydarzenia.

14 ładowarek po 180 kW. Dziesięć w zajezdni, cztery na pętlach

Zakup 19 autobusów bateryjnych wymaga odpowiednio przygotowanej infrastruktury energetycznej.

Dlatego ważną częścią projektu będzie dostawa i montaż 14 ładowarek elektrycznych o mocy 180 kW każda.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami dziesięć urządzeń trafi na teren nowej zajezdni autobusowej przy ulicy Beethovena. Pozostałe cztery mają zostać zamontowane na wybranych pętlach autobusowych.

Takie rozmieszczenie pozwoli połączyć dwa modele uzupełniania energii.

Ładowarki zajezdniowe będą wykorzystywane przede wszystkim podczas postojów pojazdów, gdy autobusy nie wykonują kursów. Urządzenia na pętlach umożliwią natomiast doładowywanie wybranych pojazdów w trakcie dnia, pomiędzy kolejnymi zadaniami przewozowymi.

To szczególnie ważne w Wałbrzychu, gdzie ukształtowanie terenu i znaczne różnice wysokości wpływają na zapotrzebowanie autobusów na energię. Eksploatacja elektrobusów na trasach o dużych nachyleniach wymaga odpowiedniego planowania zużycia energii, rekuperacji oraz czasu przeznaczonego na ładowanie.

Miasto nie rezygnuje przy tym z technologii wodorowej, która była podstawą wcześniejszych etapów wymiany floty. Nowy projekt ma raczej stworzyć mieszany system zeroemisyjny, wykorzystujący zalety obu rodzajów napędu.

Magazyn energii 5 MW. Wałbrzych przygotowuje zaplecze dla większej floty

Jednym z najbardziej interesujących elementów inwestycji jest planowany magazyn energii, którego moc określono w komunikatach na 5 MW.

Takie rozwiązanie ma wspierać funkcjonowanie infrastruktury ładowania i pomagać w zarządzaniu zapotrzebowaniem na energię elektryczną.

Przy dużej liczbie autobusów bateryjnych problemem nie jest bowiem wyłącznie liczba dostępnych ładowarek. Istotna jest również maksymalna moc potrzebna w chwilach, gdy wiele pojazdów musi jednocześnie uzupełniać energię.

Magazyn może umożliwiać przesuwanie części poboru energii w czasie, ograniczanie szczytowego obciążenia sieci i bardziej elastyczne zarządzanie zasilaniem zajezdni.

Ma to znaczenie zwłaszcza przy planowanej intensywnej eksploatacji nowego taboru i konieczności przygotowania autobusów do porannych wyjazdów.

W dostępnych komunikatach podano moc magazynu jako 5 MW, nie przedstawiono jednak jednoznacznie jego pojemności energetycznej w MWh. To dwa różne parametry, dlatego nie można na tej podstawie określić, jak długo urządzenie będzie w stanie zasilać ładowarki przy danym obciążeniu.

Szczegółowe rozwiązania techniczne i sposób wykorzystania magazynu powinny zostać doprecyzowane podczas przygotowania zamówienia.

Mobilna stacja wodoru, ciągnik i dwie platformy transportowe

Równolegle z infrastrukturą bateryjną Wałbrzych przygotowuje nowe zaplecze dla autobusów wodorowych.

Projekt przewiduje zakup mobilnej stacji tankowania wodoru, ciągnika siodłowego z napędem wodorowym oraz dwóch platform do transportu wodoru.

To rozwiązanie ma umożliwiać dostawy paliwa i uzupełnianie zapasów wodoru potrzebnego do codziennej eksploatacji autobusów.

W przypadku floty wodorowej samo zamówienie pojazdów nie zapewnia jeszcze gotowości operacyjnej. Równie ważne są dostępność paliwa, zdolność magazynowania i przeładunku oraz organizacja tankowania.

Wałbrzych ma już doświadczenie w tym zakresie.

Wraz z rozpoczęciem eksploatacji Solarisów Urbino 12 hydrogen miasto uruchomiło system zaopatrzenia w wodór, współpracując między innymi z ORLEN-em. Przy ulicy Wysockiego powstała także infrastruktura tankowania tego paliwa.

Nowy projekt FEnIKS nie oznacza więc budowania obsługi wodoru od podstaw. Chodzi o jej dalszą rozbudowę i dostosowanie do zwiększającej się liczby pojazdów.

Zakup mobilnej stacji oraz urządzeń transportowych może dać przewoźnikowi większą elastyczność logistyczną. Nie przesądza to jednak o przyszłych cenach wodoru ani o tym, w jakim stopniu miasto będzie mogło korzystać z paliwa produkowanego lokalnie.

Wałbrzych chce całkowicie wyeliminować autobusy spalinowe

Podczas podpisania umowy prezydent Wałbrzycha Roman Szełemej zapowiedział, że kolejne dostawy mają doprowadzić do pełnego przejścia miejskiego transportu publicznego na napędy zeroemisyjne. Według informacji przedstawionych podczas uroczystości komunikacja autobusowa w Wałbrzychu i współpracujących gminach realizuje rocznie ponad 5,5 mln wozokilometrów.

Zastąpienie pojazdów spalinowych autobusami bateryjnymi i wodorowymi pozwoliłoby wyeliminować emisję spalin w miejscu eksploatacji oraz ograniczyć hałas związany z pracą silników. Dla miasta o górzystym ukształtowaniu terenu i przemysłowej przeszłości poprawa jakości powietrza jest jednym z najważniejszych argumentów za modernizacją komunikacji. Władze Wałbrzycha traktują transport zeroemisyjny również jako element szerszej transformacji gospodarczej i energetycznej regionu.

Wojewoda dolnośląska Anna Żabska zwróciła uwagę, że przedsięwzięcie wpisuje się w kierunek przemian, dzięki którym miasto o górniczej przeszłości rozwija nowe technologie i inwestycje środowiskowe.

Marszałek województwa Paweł Gancarz podkreślił natomiast znaczenie wodoru i możliwości jego wykorzystania w systemie lokalnej energetyki.

Dla pasażerów najważniejsze będą jednak codzienne efekty tej transformacji: nowsze autobusy, lepszy komfort podróżowania, mniejszy hałas i bardziej niezawodne połączenia.

Trzeba jednocześnie pamiętać, że pełna zeroemisyjność komunikacji pozostaje celem miasta. Ostateczne osiągnięcie tego stanu będzie zależało od terminów dostaw nowego taboru, wycofywania starszych autobusów oraz gotowości infrastruktury energetycznej.

Zajezdnia przy Beethovena. Osobny projekt za 84,85 mln zł

Kluczowym elementem przygotowań do eksploatacji większej floty autobusów jest budowa nowej zajezdni przy ulicy Beethovena. Obiekt powstaje w ramach odrębnego projektu finansowanego z programu Fundusze Europejskie dla Dolnego Śląska 2021–2027, przy wykorzystaniu Funduszu Sprawiedliwej Transformacji. Całkowita wartość projektu zajezdni wynosi 84 851 321,82 zł, natomiast dofinansowanie obejmuje 48 833 966,50 zł ze środków Unii Europejskiej oraz 10 464 421,39 zł z budżetu państwa. Łączne wsparcie publiczne to zatem około 59,3 mln zł.

Inwestycja obejmuje budowę nowoczesnego zaplecza technicznego i postojowego dla autobusów, w tym infrastruktury warsztatowej, administracyjnej i socjalnej. Obiekt powstaje na terenie poprzemysłowym, a przedsięwzięcie obejmuje także działania związane z przywracaniem bioróżnorodności. Zgodnie z harmonogramem projektu jego zakończenie zaplanowano na 30 listopada 2026 roku. Nowa baza ma stać się podstawowym zapleczem dla miejskiego operatora, którym obecnie jest Zakład Komunikacji Miejskiego Zakładu Usług Komunalnych.

Warto oddzielić dwa przedsięwzięcia finansowe.

Zajezdnia przy Beethovena jest budowana w ramach projektu o wartości 84,85 mln zł. Natomiast środki z nowej umowy FEnIKS, wartej 136,9 mln zł, mają sfinansować kolejny tabor oraz dodatkową infrastrukturę ładowania i obsługi wodoru. Oba projekty są ze sobą powiązane funkcjonalnie, ale mają osobne budżety, harmonogramy i źródła finansowania. W październiku 2026 roku miasto prowadziło również postępowanie na wyposażenie nowej bazy, obejmujące między innymi meble i wyposażenie biurowe. To kolejny sygnał, że przygotowania do uruchomienia obiektu weszły w końcową fazę.

Do końca 2028 roku. Co oznacza podpisana umowa?

Projekt FEnIKS dotyczący 24 autobusów został wybrany do dofinansowania 20 sierpnia 2026 roku. Październikowe podpisanie umowy zamyka kolejny etap procedury finansowania i umożliwia dalszą realizację zaplanowanych zakupów. Zgodnie z danymi CUPT okres realizacji przedsięwzięcia określono od 1 czerwca 2026 roku do 31 grudnia 2028 roku.

To oznacza, że projekt ma charakter wieloletni i obejmuje zarówno przygotowanie zakupów, jak i dostawy pojazdów oraz instalację infrastruktury. Nie oznacza natomiast, że wszystkie 24 autobusy mają pojawić się w Wałbrzychu jednocześnie ani że zostały już zakontraktowane u konkretnych producentów.

Na dzień podpisania umowy o dofinansowanie nie podano pełnego harmonogramu dostaw poszczególnych kategorii pojazdów. Nie są także znane końcowe wartości kontraktów taborowych. Będą one zależały od rozstrzygnięć przyszłych postępowań zakupowych.

Dla branży autobusowej szczególnie interesujący będzie przetarg na pięć przegubowych autobusów wodorowych. To segment rynku, w którym liczba dostawców i oferowanych konstrukcji jest znacznie mniejsza niż w przypadku standardowych 12-metrowych autobusów bateryjnych. Równie ważny będzie wybór producentów pięciu przegubowych elektrobusów oraz 14 krótszych pojazdów kategorii MAXI i MIDI.

Przedstawiciele Wałbrzycha podkreślają, że najnowsze dofinansowanie jest elementem większego programu modernizacji komunikacji miejskiej. Według informacji przekazanych podczas uroczystości łączna wartość przedsięwzięć transportowych realizowanych przez miasto sięga około 484 mln zł. W tej grupie znajdują się wcześniejsze zakupy autobusów wodorowych, budowa nowej zajezdni, inwestycje w infrastrukturę energetyczną i przesiadkową oraz przedsięwzięcia poprawiające dostępność transportu.

Jednym z elementów tego programu są centra przesiadkowe Park & Ride, w tym inwestycja w rejonie ulicy Lubelskiej. Miasto rozwija także infrastrukturę rowerową, zielone przystanki oraz rozwiązania inteligentnego zarządzania transportem. Te działania mają umożliwić mieszkańcom łatwiejsze łączenie podróży autobusowych z innymi formami przemieszczania się.

Zakupowe tło. 20 Solarisów, 14 Mercedesów i teraz kolejnych 24 autobusów

Wałbrzych należy do polskich miast, które najwcześniej rozpoczęły budowę większej floty autobusów wodorowych.

22 listopada 2023 roku miasto podpisało umowę z Solaris Bus & Coach na zakup 20 autobusów Solaris Urbino 12 hydrogen. Kontrakt podstawowy miał wartość blisko 80 mln zł brutto. Pierwsze 14 pojazdów dostarczono w 2024 roku, a ostatnie sześć dotarło do Wałbrzycha w czerwcu 2025 roku. Tym samym przewoźnik zakończył odbiory całej zamówionej partii.

Autobusy Solaris Urbino 12 hydrogen zostały wyposażone między innymi w klimatyzację, system informacji pasażerskiej, monitoring, urządzenia do płatności zbliżeniowych i rozwiązania ułatwiające podróżowanie osobom z ograniczoną mobilnością. Ich eksploatacja wymagała równoczesnego przygotowania systemu tankowania wodoru i odpowiednich procedur serwisowych.

Kolejnym etapem był przetarg na 14 autobusów wodorowych, zakończony podpisaniem 16 grudnia 2025 roku umowy z Daimler Buses Polska. Kontrakt obejmuje 14 autobusów Mercedes-Benz eCitaro Fuel Cell o wartości 57 807 540 zł brutto. Są to 12-metrowe pojazdy elektryczne wyposażone w baterie trakcyjne oraz ogniwo paliwowe wykorzystujące wodór. Ich dostawy przewidziano na 2026 rok. Wartość tego zamówienia nie jest częścią nowego kontraktu FEnIKS na 24 autobusy. Mercedesy stanowią osobny etap wymiany taboru, finansowany z wykorzystaniem środków Funduszu Sprawiedliwej Transformacji.

Najnowszy projekt rozszerza więc program zakupowy o kolejnych 24 pojazdów, w tym pięć wodorowych przegubowców.

Jeżeli wszystkie trzy etapy zostaną zrealizowane zgodnie z planem, Wałbrzych będzie miał za sobą zakup lub zakontraktowanie 58 autobusów zeroemisyjnych, obejmujących:

• 20 Solarisów Urbino 12 hydrogen z pierwszego kontraktu;
• 14 Mercedesów-Benz eCitaro Fuel Cell z umowy zawartej w grudniu 2025 roku;
• 24 autobusy elektryczne i wodorowe przewidziane w nowym projekcie FEnIKS.

Nie oznacza to, że 58 pojazdów już dziś znajduje się w czynnej flocie. Pierwsza partia Solarisów została odebrana, Mercedesy są objęte podpisaną umową, natomiast najnowsze 24 autobusy pozostają na etapie realizacji projektu dofinansowanego.

Po zakończeniu wszystkich planowanych zakupów wałbrzyski program obejmowałby łącznie 39 autobusów wodorowych i 19 bateryjnych, o ile jego zakres nie ulegnie zmianie. To ważna informacja dla polskiego rynku autobusowego. Wałbrzych nie stawia na jedną technologię, lecz rozwija system, w którym autobusy wodorowe i bateryjne mają się wzajemnie uzupełniać.