Wilno pokazało nowy dworzec autobusowy. Projekt od Zaha Hadid Architects

Terminal ma powstać przy dworcu kolejowym, a zakończenie budowy zaplanowano na 2031 rok. O podobnej inwestycji w zintegrowany węzeł autobusowo-kolejowy pisaliśmy wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy

1. Gdzie powstanie nowy dworzec autobusowy w Wilnie i jakie środki transportu będzie integrował?
2. Co przewiduje koncepcja Zaha Hadid Architects w zakresie obsługi pasażerów, układu drogowego i przestrzeni publicznych?
3. Ile kosztuje projektowanie nowego terminalu i kiedy planowane jest zakończenie inwestycji?

Nowy dworzec autobusowy obok kolejowego

Samorząd Wilna i spółka Vilniaus vystymo kompanija, odpowiedzialna za zarządzanie przedsięwzięciem, przedstawiły 23 października nowe wizualizacje planowanej przebudowy rejonu dworcowego. Projekt obejmuje budowę nowego terminalu autobusowego, przebudowę okolicznych ulic oraz stworzenie nowych przestrzeni publicznych. Jego podstawowym założeniem jest skupienie w jednym miejscu obsługi autobusów miejskich, międzymiastowych i międzynarodowych oraz zapewnienie wygodnych przesiadek na kolej.

Nowy terminal zostanie zlokalizowany na terenie obecnego placu dworcowego, bezpośrednio przy wileńskim dworcu kolejowym. Oznacza to przeniesienie zasadniczych funkcji dworca autobusowego do nowego obiektu, położonego bliżej infrastruktury kolejowej. Pasażerowie będą mogli przemieszczać się pomiędzy poszczególnymi środkami transportu pieszo, bez konieczności pokonywania długich odcinków pomiędzy dworcami. Przewidziano również podziemne połączenie terminalu autobusowego z dworcem kolejowym.

Za koncepcję architektoniczną odpowiada londyńska pracownia Zaha Hadid Architects, której propozycja „Green Connect” zwyciężyła w międzynarodowym konkursie architektonicznym. Projekt jest obecnie rozwijany we współpracy z włoskim biurem architektury krajobrazu LAND oraz litewskimi architektami i inżynierami. Zakłada połączenie funkcji transportowych z nowym zagospodarowaniem przestrzeni miejskiej, obejmującym tereny zielone, ciągi piesze i infrastrukturę rowerową.

„Chcemy gruntownie zmienić oblicze tej części miasta, tworząc nowoczesny węzeł komunikacyjny, w którym przesiadki będą proste i wygodne.” – Valdas Benkunskas, mer Wilna

Terminal z poczekalniami, usługami i schronami

Projektowany dworzec ma pełnić funkcję wspólnego centrum obsługi pasażerów komunikacji miejskiej oraz dalekobieżnych przewozów autobusowych. W terminalu przewidziano poczekalnie, miejsca do pracy i przestrzenie przeznaczone dla rodzin z dziećmi. Zaplanowano również niewielkie lokale handlowe i usługowe, które mają uzupełniać podstawowe funkcje transportowe obiektu. Dla osób przyjeżdżających do stolicy Litwy powstanie także centrum informacji o Wilnie.

Istotnym elementem projektu są rozwiązania dotyczące bezpieczeństwa. W dokumentacji przewidziano przestrzenie ochronne dla ludności cywilnej, które mają pełnić funkcję schronienia w sytuacjach zagrożenia. Rozwiązania te zostały uwzględnione podczas projektowania podziemnych części kompleksu. Nowy terminal ma więc łączyć codzienną obsługę podróżnych z funkcjami związanymi z bezpieczeństwem mieszkańców i użytkowników dworca.

Z punktu widzenia przewoźników autobusowych szczególne znaczenie ma planowana reorganizacja ruchu w obrębie całego węzła. Projektanci opracowują nowy układ ulic i dojazdów, który ma umożliwiać sprawną obsługę autobusów miejskich, międzymiastowych i międzynarodowych. Jednocześnie przewidziano poprawę dostępności dla pieszych i rowerzystów oraz ograniczenie konfliktów między różnymi rodzajami ruchu.

Nowy plac dworcowy i więcej zieleni

Przebudowa nie ograniczy się do samego budynku terminalu. Przed nowym dworcem autobusowym zaprojektowano plac Stoties aikštė, który stanie się przestrzenią łączącą dworzec autobusowy z kolejowym. Jego zadaniem będzie uporządkowanie ruchu pieszych oraz stworzenie czytelnego miejsca przesiadek i spotkań. Nowe zagospodarowanie ma zastąpić część obecnej infrastruktury drogowej i komunikacyjnej, którą samorząd uznaje za nieuporządkowaną i niedostosowaną do współczesnych potrzeb.

Duże zmiany obejmą również park dworcowy położony pomiędzy ulicami Seinių, Stoties i Geležinkelio. W odnowionej przestrzeni zielonej przewidziano miejsca do odpoczynku i aktywnego spędzania czasu. Cały obszar zostanie powiązany z nowymi trasami pieszymi i rowerowymi, które mają poprawić dostępność rejonu dworcowego z sąsiednich części miasta.

Koncepcja „Green Connect” zakłada ponadto stworzenie bardziej spójnego połączenia pomiędzy dzielnicami Naujininkai, Naujamiestis i historycznym centrum Wilna. Architektura terminalu oraz sąsiadujące z nim tereny zielone mają stać się częścią miejskiej przestrzeni publicznej, a nie wyłącznie zapleczem do obsługi autobusów. Podczas realizacji inwestycji konieczne będzie etapowanie robót, tak aby utrzymać funkcjonowanie komunikacji miejskiej oraz połączeń międzymiastowych i międzynarodowych.

Projektowanie za 4,05 mln euro. Budowa do 2031 roku

Umowę na przygotowanie dokumentacji pierwszego etapu projektu „Vilnius Connect” samorząd Wilna podpisał z Zaha Hadid Architects 12 września 2025 roku. Jej wartość wynosi 4,05 mln euro netto. Kontrakt obejmuje opracowanie propozycji projektowych, projektu technicznego, modelu informacyjnego BIM, uzyskanie pozwolenia na budowę oraz sprawowanie nadzoru projektowego w trakcie realizacji inwestycji. Jest to koszt prac projektowych, a nie budowy nowego dworca.

Pierwotny harmonogram przedstawiony we wrześniu 2025 roku zakładał zakończenie robót w trzecim kwartale 2029 roku. W najnowszym komunikacie z 23 października 2026 roku miasto wskazuje już 2031 rok jako planowany termin zakończenia budowy. Tym samym horyzont realizacji przedsięwzięcia został wydłużony o około dwa lata.

Obecnie trwają prace projektowe, a zaprezentowane wizualizacje nie stanowią jeszcze ostatecznej wersji dokumentacji. Publiczną prezentację propozycji projektowych zaplanowano na wiosnę 2027 roku. Mieszkańcy będą mogli wówczas zapoznać się ze szczegółowymi rozwiązaniami, zadawać pytania projektantom oraz zgłaszać uwagi. Uzyskanie pozwolenia na budowę przewidywane jest latem 2027 roku, a zakończenie robót w 2031 roku. Ostateczna wartość inwestycji budowlanej nie została jeszcze określona.

Warto przy tym rozróżnić dwa przedsięwzięcia realizowane w ramach programu „Vilnius Connect”. Część samorządowa obejmuje nowy terminal autobusowy, plac dworcowy i otaczającą infrastrukturę. Oddzielny projekt dotyczy modernizacji samego dworca kolejowego, za który odpowiada grupa Lietuvos geležinkeliai (LTG). 20 kwietnia 2026 roku LTG podpisała z Zaha Hadid Architects osobną umowę projektową wartą około 8,8 mln euro brutto. Kontrakt przewiduje możliwość czteroletniego odroczenia realizacji, a dalszy przebieg prac zależy od zapewnienia finansowania, w tym ewentualnego wsparcia ze środków unijnych.

Zakupowe tło

Budowa nowego dworca autobusowego wpisuje się w szerszą modernizację transportu publicznego w Wilnie. Miejskie przewozy autobusowe realizuje między innymi Vilniaus viešasis transportas (VVT), którego flota obejmuje autobusy Solaris Urbino 12 i Urbino 18 oraz pojazdy MAN Lion’s City, w tym wersje zasilane CNG. Operator przygotowuje kolejną wymianę taboru na pojazdy zeroemisyjne, które w przyszłości będą korzystać z przebudowanego układu komunikacyjnego miasta.

8 października 2026 roku VVT poinformowało o przyznaniu 5 mln euro unijnego dofinansowania na zakup 46 nowych autobusów, w tym 30 elektrycznych i 16 wodorowych. Planowana wartość tego przedsięwzięcia wynosi około 22 mln euro. Zamówienie obejmuje 21 elektrycznych autobusów 10-metrowych kategorii MIDI, dziewięć elektrycznych autobusów 8-metrowych kategorii MINI oraz 16 pojazdów wodorowych. Procedury zakupowe są w toku, a operator zakłada skierowanie nowych autobusów do ruchu w 2027 roku.

Szerszy program odnowy floty VVT przewiduje pozyskanie 145 autobusów elektrycznych oraz 16 wodorowych. Równolegle Wilno inwestuje w infrastrukturę potrzebną do ich eksploatacji. Nowy terminal dworcowy będzie natomiast osobnym przedsięwzięciem infrastrukturalnym, którego znaczenie wykracza poza komunikację miejską i obejmuje również obsługę autobusów regionalnych oraz międzynarodowych.

Weryfikacja: komunikat Urzędu Miasta Wilna z 23 października 2026 roku, dokumentacja Vilniaus vystymo kompanija, informacja LTG o kontrakcie kolejowym oraz komunikat VVT z 8 października. Vilniaus miesto savivaldybė+4