Porto i Viseu postawiły na bezpłatny transport publiczny. Mamy pierwsze wyniki

8 września 2026 roku władze Porto i Viseu podały, że z bezpłatnych przejazdów transportem publicznym skorzystało już ponad 52 tys. nowych użytkowników.

W samym Porto w sierpniu, pierwszym pełnym miesiącu programu, liczba nabytych bezpłatnych uprawnień sięgnęła 50 tys. Program obejmuje autobusy, tramwaje, metro i pociągi, a w Viseu podobne rozwiązanie obowiązuje od 1 września. Po pierwszym tygodniu w Viseu po bezpłatną kartę zgłosiło się już ponad 2 tys. mieszkańców.

Rozkład jazdy:

1. Ilu mieszkańców skorzystało z bezpłatnego transportu w Porto i Viseu?
2. Jakie warunki trzeba spełnić, aby podróżować bez biletu?
3. Czy ponad 52 tys. nowych użytkowników rzeczywiście oznacza tyle samo samochodów mniej?

50 tys. uprawnień w Porto

Porto wprowadziło bezpłatne przejazdy dla mieszkańców podczas tegorocznych wakacji. Sierpień był pierwszym pełnym miesiącem funkcjonowania nowego systemu i właśnie wtedy liczba nabytych uprawnień do bezpłatnych przejazdów sięgnęła 50 tys.

– To fakt, że większość ze 100 tys. mieszkańców Porto, którzy przystąpili do programu, już wcześniej korzystała z transportu publicznego i ważne jest, aby właściwie ustawić oczekiwania. Prawdziwy wpływ tego rozwiązania będzie prawdopodobnie widoczny w średnim i długim terminie. Nie oczekuję dużej zmiany modalnej w krótkim czasie, ale sądzę, że za kilka lat będziemy mogli spojrzeć wstecz i zobaczyć, że zmieniła się relacja mieszkańców z transportem publicznym – napisał Pedro Duarte.

Bezpłatność obejmuje nie tylko komunikację autobusową. Mieszkańcy mogą korzystać również z tramwajów, metra oraz pociągów kursujących w obszarze Porto.

Warunkiem jest zamieszkanie w Porto i posiadanie Cartão Porto, czyli miejskiej karty, którą trzeba aktualizować co roku.

Viseu poszło śladem Porto

Podobny model od 1 września 2026 roku działa w Viseu.

Po pierwszym tygodniu funkcjonowania bezpłatnej komunikacji po kartę zgłosiło się już ponad 2 tys. mieszkańców. Władze miasta zdecydowały się więc na rozwiązanie zbliżone do wdrożonego wcześniej w Porto.

Jednym z nowych użytkowników jest przedsiębiorca Pedro Monteiro, który po przeprowadzce do Viseu wcześniej korzystał z samochodu.

– Zrezygnowałem, jak tysiące ludzi w moim mieście oraz w Porto, z jazdy autem oraz wydawania pieniędzy na coraz droższe paliwo – powiedział Pedro Monteiro.

52 tys. użytkowników nie oznacza automatycznie 52 tys. samochodów mniej

Wyniki z Porto i Viseu pokazują przede wszystkim bardzo szybki wzrost zainteresowania bezpłatnymi uprawnieniami do transportu publicznego.

Nie oznacza to jednak automatycznie, że ponad 52 tys. osób całkowicie zrezygnowało z samochodu. Przytoczone dane dotyczą liczby wydanych lub aktywowanych bezpłatnych uprawnień, a nie badania wcześniejszych i obecnych zachowań komunikacyjnych każdego użytkownika.

Przykład Pedro Monteiro pokazuje, że przejście z samochodu do transportu publicznego rzeczywiście występuje, ale do określenia jego pełnej skali potrzebne byłyby dane o zmianie podziału zadań przewozowych, liczbie przejazdów samochodowych albo wykorzystaniu transportu publicznego przed i po zmianie taryfy.

Z punktu widzenia organizatorów transportu najważniejsze będzie więc nie tylko to, ilu mieszkańców wyrobiło bezpłatną kartę, ale jak często będą z niej korzystać.

Bezpłatny transport zamiast nowych parkingów

Władze Porto i Viseu wiążą zmianę taryfy z polityką ograniczania ruchu samochodowego.

Jednym z argumentów za bezpłatnymi przejazdami była rezygnacja z budowy kolejnych parkingów. Drugim jest ograniczenie emisji wynikających z ruchu samochodowego.

Mechanizm jest prosty: mieszkaniec posiadający bezpłatne, długoterminowe uprawnienie nie musi przy każdej podróży porównywać ceny biletu z kosztem przejazdu samochodem. Koszt pojedynczej podróży transportem publicznym z jego perspektywy wynosi zero.

Porto poszło przy tym szerzej niż w modelu ograniczonym do miejskich autobusów, ponieważ bezpłatność obejmuje kilka gałęzi transportu, w tym metro i kolej.