Węgry mają krajowego organizatora transportu publicznego OKK. Od 14 sierpnia

Część dotychczasowych kompetencji ma zostać przekazana nowemu organizatorowi od 31 sierpnia 2026 roku. Dla rynku autobusowego kluczowe jest powierzenie OKK koordynacji zakupów czystych i bezemisyjnych pojazdów kategorii M3. O aktualnym przetargu MÁV na pierwszy autobus wodorowy pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Od kiedy OKK jest wyznaczony jako ogólnokrajowy organizator transportu publicznego na Węgrzech?
2. Jakie zadania otrzymał OKK w zakresie autobusów czystych i bezemisyjnych?
3. Jak zmieni się podział ról pomiędzy państwowym organizatorem a przewoźnikami?

Od 14 sierpnia krajowy organizator transportu

Országos Közlekedési Központ Zrt. (OKK) został wpisany do rejestru spółek 6 sierpnia 2026 roku. Spółka jest w 100 proc. własnością państwa, a osiem dni później weszło w życie rozporządzenie 5/2026 (VIII.13.) KBM wyznaczające ją jako ogólnokrajowego organizatora transportu.

Nowy podmiot ma działać w imieniu państwa w zakresie krajowych, regionalnych i podmiejskich przewozów pasażerskich. Zakres obejmuje transport kolejowy i drogowy. Część zadań wykonywanych dotychczas przez inne struktury ma przejść do OKK od 31 sierpnia 2026 roku.

Podstawą reformy jest także ustawa XXXVII z 2026 roku dotycząca poprawy konkurencyjności i efektywności transportu publicznego oraz utworzenia ogólnokrajowego organizatora transportu i państwowej spółki zarządzającej taborem kolejowym.

OKK nie będzie przewoźnikiem. Jego zadaniem jest zamawianie i organizowanie usług, natomiast ich wykonywanie pozostaje po stronie operatorów.

OKK ustali sieć, rozkłady i pracę przewozową

Zakres kompetencji nowego organizatora jest szeroki. OKK ma określać wymagania dotyczące krajowych, regionalnych i podmiejskich usług przewozowych, ustalać sieć transportu publicznego i rozkłady jazdy oraz decydować o wielkości zamawianej pracy przewozowej.

Spółka będzie wybierała operatorów w przewidzianych przepisami postępowaniach, zawierała i nadzorowała umowy dotyczące usług publicznych oraz kontrolowała zarówno ilość wykonanych przewozów, jak i ich jakość. Ma również opracowywać metody oceny usług oraz mechanizmy zachęcające przewoźników do poprawy parametrów realizowanych przewozów.

Do zadań OKK należy także planowanie nowych powiązań w sieci zgodnie z potrzebami przewozowymi oraz podział pracy przewozowej pomiędzy transport kolejowy i drogowy.

Oznacza to wyraźniejsze rozdzielenie funkcji organizatora i operatora. Państwo poprzez OKK określa zakres usług i kontroluje ich wykonanie, a przewoźnicy realizują zamówione przewozy.

Volán jako operator, a nie część OKK

Nowego modelu nie należy utożsamiać z właścicielskim podporządkowaniem przewoźników spółce OKK. Organizator ma pozostawać oddzielony organizacyjnie i ekonomicznie od przedsiębiorstw wykonujących przewozy.

W przypadku transportu autobusowego istotna jest również wcześniejsza reorganizacja grupy MÁV. Od 1 stycznia 2025 roku dawny Volánbusz Zrt., MÁV-START i MÁV-HÉV zostały zintegrowane w MÁV Személyszállítási Zrt. Marka Volán nadal jest wykorzystywana w komunikacji autobusowej.

W uproszczeniu nowy model zakłada więc relację, w której państwo poprzez OKK występuje jako organizator i zamawiający, natomiast MÁV Személyszállítási Zrt., przewozy autobusowe pod marką Volán, GYSEV oraz inni operatorzy odpowiadają za wykonanie usług.

OKK skoordynuje zakupy autobusów bezemisyjnych

Z punktu widzenia rynku autobusowego jednym z najważniejszych zapisów rozporządzenia jest kompetencja dotycząca pojazdów kategorii M3.

OKK ma wykonywać zadania podmiotu koordynującego przy zakupach czystych i bezemisyjnych pojazdów tej kategorii. Jest to stała kompetencja organizatora i nie oznacza sama w sobie uruchomienia konkretnego postępowania na dostawę autobusów.

Nowy system pozwala jednak połączyć organizację krajowych i regionalnych przewozów z koordynacją wymiany taboru. OKK będzie dysponować informacjami o zapotrzebowaniu przewozowym, sieci linii i wielkości zamawianej pracy przewozowej, a jednocześnie będzie uczestniczyć w koordynowaniu zakupów czystych autobusów.

Kompetencja obejmuje czyste i bezemisyjne pojazdy kategorii M3 zgodnie z węgierskimi przepisami dotyczącymi wspierania niskoemisyjnej mobilności.

Bilety i informacja pasażerska też pod koordynacją

Reforma obejmuje również obszary bezpośrednio odczuwalne przez pasażerów. OKK ma koordynować systemy sprzedaży biletów, pobierania przychodów i kontroli taryfowej oraz określać wymagania dotyczące ich interoperacyjności.

Do zadań spółki należy koordynacja informacji pasażerskiej, w tym systemów przekazujących dane w czasie rzeczywistym. Organizator będzie także ustalał jednolite wymagania dotyczące dostępu operatorów do dworców autobusowych, stacji i przystanków.

Przepisy przewidują również możliwość współpracy z lokalnymi organizatorami transportu, w tym wspólnego zamawiania usług regionalnych, podmiejskich i lokalnych.

Minister zachowuje kontrolę nad kluczowymi decyzjami

OKK otrzyma szerokie kompetencje organizacyjne, ale nie będzie działać całkowicie niezależnie od administracji państwowej. Przy części decyzji wymagane jest wcześniejsze zatwierdzenie przez ministra właściwego do spraw transportu.

Dotyczy to między innymi zawierania i kończenia umów o świadczenie usług publicznych oraz zmian zamówionej pracy przewozowej przekraczających 1 proc. Zgody wymagają również roczne rozkłady jazdy i ich zasadnicze zmiany, a także część decyzji taryfowych.

Minister może wydawać OKK pisemne polecenia i sprawuje nad organizatorem nadzór merytoryczny. Finansowanie działalności ma być powiązane z określonymi w umowach wskaźnikami ilościowymi i jakościowymi.

Środki mają być przekazywane z miesięcznym wyprzedzeniem, a ich wykorzystanie rozliczane kwartalnie. Oszczędności wynikające z roszczeń wobec operatorów za niewłaściwe wykonanie umów mają być przeznaczane na poprawę jakości usług transportu publicznego i mechanizmy motywacyjne.

Czteroosobowy zarząd OKK

Spółką kieruje czteroosobowy zarząd. Jego przewodniczącą została dr Eleonóra Hernádi, a w skład zarządu weszli również Sándor Siliga, Dóra Pozsgai-Simon i András Csaba Munkácsy.

Przepisy określają wymagania dotyczące niezależności osób uczestniczących w wyborze operatorów. Osoba mająca kompetencje decyzyjne przy organizowaniu postępowań i wyborze wykonawców nie może jednocześnie pełnić funkcji kierowniczej u przewoźnika kolejowego.

Magyar Vonatflotta dla taboru kolejowego

Równolegle z OKK utworzono Magyar Vonatflotta Zrt., czyli państwową spółkę do zarządzania taborem kolejowym. Jej zadania zostały oddzielone od prowadzenia samych przewozów.

Spółka ma zajmować się taborem wykorzystywanym do świadczenia usług publicznych, w tym jego pozyskiwaniem, finansowaniem i udostępnianiem operatorom. OKK ma współpracować z Magyar Vonatflotta przy przygotowaniu usług publicznych oraz programów związanych z zakupem i utrzymaniem pojazdów.

Nowy organizator otrzyma także informacje dotyczące kosztów zakupu, finansowania, amortyzacji, utrzymania i napraw taboru, jeżeli będą one potrzebne przy przygotowaniu umów public service lub postępowań na obsługę przewozów.

Dziesięcioletni program konkurencji na kolei

W części kolejowej OKK ma przygotować 10-letni program stopniowego powierzania usług publicznych w warunkach regulowanej konkurencji.

Program ma być aktualizowany co dwa lata. Organizator będzie analizował rynek, dzielił sieć objętą obowiązkiem świadczenia usług publicznych na jednostki odpowiednie do konkurencyjnego powierzania przewozów oraz przygotowywał harmonogram postępowań.

Po zatwierdzeniu programu przez ministra dokument ma zostać opublikowany przez OKK.

Powrót do koncepcji z 2022 roku

Ogólnokrajowy organizator transportu nie jest na Węgrzech zupełnie nowym pomysłem. W 2022 roku utworzono Nemzeti Közlekedési Központ (NKK), któremu również powierzono zadania dotyczące zamawiania państwowych usług MÁV, Volán i GYSEV, koordynowania rozkładów oraz integracji systemu taryfowego.

NKK funkcjonował jako samodzielna struktura jedynie przez krótki okres, a jego projekty przejęła następnie administracja ministerialna.

Utworzony w 2026 roku OKK wraca do koncepcji ogólnokrajowego organizatora, ale jego zakres zadań został szczegółowo określony ustawowo i w rozporządzeniu wykonawczym. Obejmuje on zarówno zamawianie i kontrolę przewozów, jak i taryfy, informację pasażerską oraz koordynację zakupów autobusów czystych i bezemisyjnych.

Zakupowe tło

W sierpniu 2026 roku MÁV Személyszállítási Zrt. prowadzi postępowanie na zakup jednego fabrycznie nowego, niskopodłogowego autobusu miejskiego klasy M3/I z wodorowym ogniwem paliwowym. 7 sierpnia zamawiający przesunął termin składania ofert na 4 września 2026 roku. Dla projektu wcześniej przyznano 267,2 mln HUF wsparcia w ramach programu Zöld Busz, a pojazd planowano skierować do przewozów w aglomeracji Budapesztu.

W 2025 roku do floty grupy MÁV trafiło 20 autobusów elektrycznych Ikarus 120e, zakupionych przy wsparciu Ministerstwa Energii i HUMDA. Elektrobusy skierowano do Keszthely, Komárom, Hajdúszoboszló, Balatonfüred, Tata i Komló. Wcześniejsze etapy programu Zöld Busz pozwoliły Volánbuszowi wprowadzić łącznie 100 autobusów elektrycznych do obsługi przewozów w aglomeracji Budapesztu oraz kilku miastach regionalnych.

We wrześniu 2025 roku zawarto również umowę dotyczącą rozbudowy floty Volán do łącznie 1000 autobusów Credobus Econell 12 Next. Po wcześniejszej dostawie 131 pojazdów kontrakt objął kolejne 869 autobusów, z czego 269 zaplanowano na 2025 rok, 300 na 2026 rok i 300 na 2027 rok.