Jeden metropolitalny transport dla 1,5 mln mieszkańców. Pomorze uruchomiło formalną procedurę

Docelowy system ma obejmować autobusy, tramwaje, trolejbusy oraz pociągi SKM, PKM i Polregio. Związek ma rozpocząć działalność 1 stycznia 2027 roku, a jego budżet ma stopniowo rosnąć do 500 mln PLN rocznie w 2029 roku. O wejściu w życie pomorskiej ustawy metropolitalnej pisaliśmy już wcześniej w TransInfo. (TransInfo)

Rozkład jazdy:

1. Jakie środki transportu publicznego mają zostać objęte integracją metropolitalną?
2. Ile samorządów musi pozytywnie zaopiniować utworzenie związku?
3. Jakimi środkami finansowymi ma dysponować pomorska metropolia w kolejnych latach?

Transport jednym z głównych zadań metropolii

Z punktu widzenia pasażerów najważniejszym skutkiem utworzenia związku metropolitalnego ma być przejście od obecnego, rozproszonego modelu transportowego do znacznie mocniej zintegrowanego systemu obejmującego różne środki komunikacji.

Podczas pierwszego spotkania informacyjno-konsultacyjnego na Uniwersytecie Gdańskim właśnie transport wzbudził największe zainteresowanie mieszkańców. Przedstawiono założenia integracji, która docelowo ma objąć autobusy, tramwaje, trolejbusy, pociągi PKP SKM w Trójmieście, połączenia po infrastrukturze PKM oraz pociągi Polregio.

Skala przedsięwzięcia wykracza więc daleko poza samą komunikację miejską Gdańska, Gdyni i Sopotu. Przyszły związek ma obejmować obszar tworzony obecnie przez 61 gmin i powiatów, zamieszkany przez ponad 1,5 mln osób.

Od stowarzyszenia do organizacji z realnymi kompetencjami

Podstawę do zmian dała ustawa o związku metropolitalnym w województwie pomorskim, która weszła w życie 31 lipca 2026 roku. Kolejny krok wykonano 18 sierpnia, podczas Walnego Zebrania Członków OMGGS.

W głosowaniu uczestniczyli przedstawiciele 53 z 61 samorządów. Uchwałę rozpoczynającą procedurę przekształcenia stowarzyszenia w związek metropolitalny przyjęto jednogłośnie.

„Teraz przed nami najtrudniejszy etap. To, co już wywalczyliśmy na papierze, musimy przełożyć na konkretne działania. Ta treść zależy też od mieszkańców. Każdy z nas może do metropolii dołożyć coś od siebie. Bądźmy ambasadorami naszej wspólnej metropolii. Zgodnie z harmonogramem związek metropolitalny ma wejść w życie 1 stycznia 2027 r. Presja czasu jest ogromna, ale jestem pewna, że damy radę” – powiedziała Magdalena Czarzyńska-Jachim, prezydentka Sopotu i przewodnicząca Rady OMGGS.

Najpierw 61 samorządów, potem MSWiA

Do uruchomienia związku potrzebne są teraz decyzje lokalnych rad. Wszystkie 61 gmin i powiatów ma wyrazić swoją opinię w sprawie jego utworzenia. Uchwały powinny zostać przyjęte do 21 września 2026 roku i przekazane Radzie Miasta Gdańska.

Sam Gdańsk ma głosować nad przystąpieniem do związku podczas sesji 27 sierpnia 2026 roku.

„Od jutra rady gmin, powiatów, bo członkami naszego stowarzyszenia są nie tylko gminy, ale także powiaty, będą mogły podejmować uchwały opiniujące przystąpienie do związku metropolitalnego” – powiedziała Aleksandra Dulkiewicz, prezydent Gdańska.

Następnie Gdańsk ma skierować do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wniosek o formalne utworzenie związku. Ostateczna decyzja będzie należała do Rady Ministrów.

Do spełnienia ustawowego warunku potrzebne jest poparcie co najmniej 70 proc. jednostek samorządu terytorialnego. W przypadku obecnego składu OMGGS oznacza to minimum 43 z 61 samorządów.

125 mln PLN na start, potem nawet 500 mln PLN

Integracja transportu będzie wymagała stabilnego źródła finansowania. Według przedstawionych założeń w pierwszym roku funkcjonowania związek metropolitalny ma otrzymać z budżetu państwa 125 mln PLN.

W kolejnym roku kwota ma wzrosnąć do 250 mln PLN, a w 2029 roku osiągnąć docelowo 500 mln PLN. Oprócz tego przychodami związku mają być składki samorządów i środki europejskie.

Znaczenie tych pieniędzy dla transportu może być szczególnie duże. Ustawa daje podstawę do koordynowania transportu publicznego ponad granicami pojedynczych gmin i powiatów, a dodatkowe finansowanie może zostać wykorzystane m.in. do rozwoju wspólnej oferty przewozowej i inwestycji transportowych. (TransInfo)

Jednocześnie co najmniej 40 proc. środków przeznaczonych na zadania własne metropolii ma trafić do mniejszych gmin. Koszty administracji, doradztwa i promocji nie będą mogły przekroczyć 5 proc. budżetu.

Pasażer ma nie patrzeć na granice gmin

Dla transportu publicznego kluczowa będzie możliwość podejmowania decyzji z perspektywy całego obszaru funkcjonalnego, a nie oddzielnych sieci miejskich i gminnych.

Dzisiaj podróż metropolitalna może łączyć autobus gminny lub miejski, tramwaj albo trolejbus oraz kolej. Każdy z tych elementów może mieć innego organizatora i własne zasady funkcjonowania. Nowa struktura ma stworzyć podstawy do ich stopniowej koordynacji.

„To dzisiaj również bardzo ważny akcent, bo odbywa się pierwsze z dużych spotkań konsultacyjnych, które obszar metropolitalny organizuje z naszymi mieszkańcami. Konsultacje nie dotyczą samych zrębów metropolii, bo te dała już nam ustawa, ale teraz tę metropolię trzeba wypełnić treścią i zadaniami. Zdecydować, jakie są priorytety” – powiedziała Aleksandra Kosiorek, prezydent Gdyni.

Podczas konsultacji mieszkańcy pytali przede wszystkim o integrację transportu. To pokazuje, że właśnie wspólna organizacja codziennych podróży może stać się najbardziej odczuwalnym dla pasażerów efektem powstania nowego związku.

Każdy samorząd z jednym głosem

Istotne będzie również ustalenie relacji pomiędzy Trójmiastem a mniejszymi gminami i powiatami. W przyszłym zgromadzeniu metropolitalnym każda jednostka ma mieć swojego delegata.

„W zgromadzeniu, które będzie naszym metropolitalnym parlamentem, wójtowie, burmistrzowie, prezydenci miast i starostowie będą mieli po jednym delegacie. To w praktyce oznacza, że wójt 10-tysięcznej gminy będzie miał taki sam jeden głos jak samorządowiec reprezentujący wielkie miasto” – powiedział Michał Glaser, prezes OMGGS.

Z perspektywy transportowej może to mieć znaczenie przy ustalaniu priorytetów pomiędzy potrzebami największych miast a połączeniami dowozowymi i regionalnymi obsługującymi mniejsze miejscowości.

Metropolitalne tło

OMGGS przygotowuje się do integracji transportowej jeszcze przed formalnym utworzeniem związku. W 2025 roku rozpoczęto prace nad koncepcją integracji systemu transportu publicznego, obejmującą przyszły model organizacyjny, finansowy i funkcjonalny metropolitalnej komunikacji. (TransInfo)

Równolegle powstaje cyfrowy model ruchu dla całego obszaru metropolitalnego. Narzędzie ma wspierać samorządy w analizowaniu potoków pasażerskich, planowaniu komunikacji oraz ocenie skutków nowych inwestycji transportowych. (TransInfo)

Obecna ustawa idzie o krok dalej. Po formalnym powołaniu związek będzie mógł stać się organizatorem metropolitalnych przewozów pasażerskich, co otwiera drogę do stopniowego łączenia dzisiejszych systemów autobusowych, tramwajowych, trolejbusowych i kolejowych w jeden układ transportowy. (TransInfo)