Zielona Góra: Budimex wchodzi w ITS. Priorytet dla autobusów na kolejnych ulicach

Budimex ma w Polsce doświadczenie w budowie systemów sterowania ruchem i infrastruktury teleinformatycznej, ale przed Zieloną Górą samodzielnie wdrożył kompletny miejski system ITS z priorytetem dla autobusów. Nowa inwestycja obejmuje rozbudowę sterowania sygnalizacją świetlną, przebudowę infrastruktury drogowej i rozwiązania poprawiające bezpieczeństwo. O wcześniejszym wyborze dostawcy nowego systemu informacji pasażerskiej dla MZK pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy: ITS 2 w Zielonej Górze

1. Ile kosztuje kontrakt z Budimeksem i kiedy zakończy się realizacja inwestycji?
2. Które skrzyżowania zostaną przebudowane i jak system przyspieszy przejazdy autobusów?
3. Co jeszcze powstanie w ramach całego programu modernizacji komunikacji miejskiej?

Budimex z umową za 159,5 mln zł. Prace potrwają do 2029 roku

Miasto Zielona Góra podpisało z Budimex S.A. kontrakt o wartości 159 511 988 zł na realizację przedsięwzięcia pod nazwą „Rozbudowa Zielonogórskiego Systemu Sterowania Ruchem Drogowym wraz z przebudową niezbędnej infrastruktury”.

Umowę podpisano 20 października 2026 roku, a wykonawca będzie realizował zadanie w formule „zaprojektuj i wybuduj”.

Oznacza to, że Budimex odpowiada zarówno za przygotowanie dokumentacji projektowej, jak i wykonanie robót budowlanych oraz wdrożenie rozwiązań sterowania ruchem.

Na realizację przewidziano 33 miesiące od podpisania umowy, co oznacza planowane zakończenie inwestycji w połowie lipca 2029 roku.

– To olbrzymie i wymagające przedsięwzięcie, ale poradzimy sobie – zadeklarował podczas podpisywania umowy Damian Nowakowski, dyrektor regionu Budimeksu.

Dla Zielonej Góry to kontynuacja rozwoju systemu ITS uruchomionego w pierwszym etapie w 2023 roku. Tym razem zakres zmian jest znacznie szerszy i obejmuje zarówno urządzenia sterowania ruchem, jak i przebudowę wybranych skrzyżowań.

37 skrzyżowań i przejść. Autobusy MZK dostaną priorytet

Najważniejszym elementem kontraktu jest budowa, modernizacja lub doposażenie 37 skrzyżowań i przejść dla pieszych z sygnalizacją świetlną.

Nowe urządzenia zostaną połączone z istniejącym Centralnym Systemem Zarządzania Ruchem. Jego zadaniem będzie dostosowywanie działania sygnalizacji do aktualnej sytuacji drogowej i potrzeb komunikacji zbiorowej.

Szczególne znaczenie będzie miał priorytet dla autobusów MZK.

– Zadaniem systemu jest udzielenie możliwie jak najszybciej zielonego światła dla potoku ruchu, którym porusza się opóźniony w stosunku do rozkładu jazdy autobus MZK – wyjaśnił Krzysztof Staniszewski, zastępca dyrektora Departamentu Zarządzania Drogami.

W praktyce oznacza to, że sygnalizacja będzie mogła reagować na opóźniony autobus, odpowiednio dostosowując cykl świateł, aby skrócić czas jego oczekiwania na przejazd przez skrzyżowanie.

Według danych miasta po pierwszym etapie ITS udało się w wybranych lokalizacjach skrócić czas przejazdu autobusów nawet o 30–40%. Takie efekty zaobserwowano między innymi na ul. Długiej i al. Konstytucji 3 Maja.

Nie oznacza to jednak, że identyczna poprawa nastąpi automatycznie na wszystkich ulicach objętych drugim etapem. Wyniki będą zależały od natężenia ruchu, przebiegu tras autobusowych i możliwości koordynowania sygnalizacji.

Nowe buspasy i przebudowa rond. Gdzie zmieni się organizacja ruchu?

Budimex będzie odpowiadał nie tylko za elektronikę i oprogramowanie ITS. Na części skrzyżowań przewidziano również zmiany geometrii ulic, dodatkowe pasy ruchu i przebudowę rond.

Najważniejsze lokalizacje to:

• Rondo Rady Europy przy Trasie Północnej: przebudowa na skrzyżowanie z wyspą centralną i sygnalizacją świetlną.
• Rondo Batorego: zmiana układu drogowego oraz montaż sygnalizacji.
• Wrocławska/Sienkiewicza przy Focus Mall: kompleksowa przebudowa ronda i włączenie skrzyżowania w skoordynowany ciąg sygnalizacji.
• Podgórna/Lwowska/Waryńskiego: dobudowa pasów ruchu na wybranych wlotach.
• Batorego przy zjazdach do Intermarché i Powiatowego Urzędu Pracy: dodatkowe pasy do skrętu w lewo.
• Batorego przy Auchan i Leroy Merlin: rozbudowa ulicy do dwóch jezdni wraz z budową buspasów.
• Wyszyńskiego od ronda św. Jana Pawła II do al. Wojska Polskiego: kompleksowa przebudowa, obejmująca również skrzyżowania ze Słowacką i Węgierską.
• Botaniczna/Kożuchowska: nowe pasy do skrętu w lewo.
• Wyspiańskiego/Staszica: dodatkowe pasy ruchu na wybranych wlotach.
• Czarkowo w Łężycy: przebudowa dwóch skrzyżowań oraz przejścia dla pieszych w rejonie ul. Odrzańskiej.

W projekcie znajduje się też budowa drogi dla pieszych i rowerów przy galerii Focus Mall, między skrzyżowaniami Wrocławska/Konstytucji 3 Maja i Wrocławska/Sienkiewicza.

Ważnym elementem będą inwestycje teleinformatyczne. Zaplanowano wykonanie około 15 kilometrów sieci światłowodowej, która połączy sygnalizacje z miejskim centrum zarządzania ruchem.

Na wybranych skrzyżowaniach i przejściach dla pieszych pojawią się kamery monitoringu. Miasto przewidziało także stacje pomiarowe wykorzystujące technologię wideo na ośmiu rondach.

Dzięki nim system ma zbierać dane o rzeczywistym natężeniu ruchu, które posłużą do dalszej optymalizacji pracy sygnalizacji.

Transportowe tło. Cały program za 292 mln zł i kolejne inwestycje MZK

Umowa z Budimeksem jest jednym z elementów znacznie większego przedsięwzięcia pod nazwą „Poprawa efektywności komunikacji miejskiej w Zielonej Górze – Etap II”.

Planowana całkowita wartość programu wynosi 292 mln zł, z czego 180 mln zł stanowi dofinansowanie z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 (FEnIKS).

Oprócz modernizacji ITS przewidziano zadania, za które odpowiada Miejski Zakład Komunikacji w Zielonej Górze.

Obejmują one:

• Rozbudowę Systemu Informacji Pasażerskiej: montaż 29 nowych tablic i wymianę 15 istniejących urządzeń.
• Rozbudowę pętli autobusowej przy ul. Jędrzychowskiej: przygotowanie dodatkowego miejsca postojowego wraz z masztem ładowania autobusów przegubowych.
• Budowę 12 instalacji fotowoltaicznych z magazynami energii: infrastruktura będzie wykorzystywana do ładowania autobusów elektrycznych.
• Dalszą modernizację infrastruktury autobusowej: powiązanie nowych rozwiązań energetycznych i pasażerskich z funkcjonowaniem miejskiego przewoźnika.

MZK podpisał już umowę z firmą Dysten z Zabrza na dostawę i montaż tablic oraz rozwój systemu informacji pasażerskiej.

To postępowanie miało własną historię zakupową. Wcześniej do Krajowej Izby Odwoławczej trafiły dwa odwołania, a po ich rozpatrzeniu i przeprowadzeniu dalszych czynności zamawiający wybrał dostawcę.

Warto zaznaczyć, że 159,5 mln zł to wartość kontraktu Budimeksu, natomiast 292 mln zł jest budżetem całego programu, obejmującego również zadania prowadzone przez MZK. Nie są to więc dwie wartości tego samego zamówienia.

Pierwszy etap ITS, zakończony w 2023 roku, objął między innymi al. Wojska Polskiego, Bohaterów Westerplatte, Dąbrówki, Długą, al. Konstytucji 3 Maja oraz część ul. Wrocławskiej.

Drugi etap ma rozbudować tę sieć i zwiększyć możliwości sterowania ruchem na kolejnych trasach autobusowych.

Dla pasażerów MZK najważniejszym efektem powinny być krótsze oczekiwanie na zielone światło, mniejsze opóźnienia autobusów i bardziej przewidywalne czasy przejazdu.

Przed Zieloną Górą pozostają teraz niemal trzy lata projektowania, robót drogowych i wdrażania nowych systemów. Dopiero po ich zakończeniu będzie można ocenić, jak duży wpływ ITS 2 wywarł na punktualność komunikacji miejskiej.