PESA najtańsza w przetargu Tramwajów Warszawskich. Wyjaśniamy dlaczego

Choć na pierwszy rzut oka to właśnie Škoda zaoferowała najniższą kwotę, porównanie ofert wymaga zastosowania zasad wynikających z Prawa zamówień publicznych. Przy standardowej stawce VAT wynoszącej 23 proc. propozycja czeskiego producenta jest droższa od oferty PESY o ponad 35 mln zł. O otwarciu ofert pisaliśmy w InfoTram.pl.

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego oferta PESY Bydgoszcz jest najtańsza w przetargu Tramwajów Warszawskich, mimo że Škoda Transportation przedstawiła nominalnie niższą cenę?

2. Jakie przepisy Prawa zamówień publicznych regulują obowiązek doliczenia podatku VAT do oferty zagranicznego wykonawcy i w jaki sposób zamawiający powinien porównywać takie oferty?

3. Czy Tramwaje Warszawskie mogą rozstrzygnąć przetarg, skoro wszystkie trzy oferty przekraczają budżet wynoszący 369 mln zł, i jakie możliwości działania przewidują w takiej sytuacji przepisy?

Trzy oferty. Škoda podała cenę bez polskiego VAT

19 października 2026 roku Tramwaje Warszawskie otworzyły oferty w postępowaniu DEZ/165/2025, dotyczącym dostawy tramwajów niskopodłogowych. Do przetargu przystąpiło trzech producentów: Škoda Transportation z Czech, Hyundai Rotem z Korei Południowej oraz PESA Bydgoszcz.

W informacji z otwarcia ofert Tramwaje Warszawskie przedstawiły następujące kwoty:

Przy ofercie Škody zamawiający zamieścił oznaczenie „netto = brutto” oraz przypis wyjaśniający, że na potrzeby zastosowania kryterium ceny doliczy podatek od towarów i usług, który miałby obowiązek rozliczyć. To istotne zastrzeżenie. Oznacza, że kwot przedstawionych przez Škodę nie można bezpośrednio porównywać z cenami brutto zaproponowanymi przez pozostałych producentów.

Niższa kwota widniejąca przy Škodzie nie oznacza zatem, że czeski producent przedstawił najtańszą ofertę na potrzeby oceny przetargowej. Najbardziej mylące może być właśnie użyte w informacji sformułowanie „netto = brutto”.

Ile wynosi oferta Škody po doliczeniu 23 proc. VAT?

Zakładając zastosowanie podstawowej stawki VAT w wysokości 23 proc., porównanie cen przedstawia się następująco:

Po uwzględnieniu podatku oferta PESY jest tańsza od propozycji Škody o:

• 35 037 754,27 zł w przypadku całego zamówienia;
• 24 707 520,55 zł w przypadku zamówienia podstawowego.

W obu wariantach najniższą cenę porównawczą ma zatem PESA Bydgoszcz.

Nie oznacza to jeszcze wyboru oferty PESY ani rozstrzygnięcia postępowania. Ostateczna ocena zależy również od pozostałych kryteriów przewidzianych w dokumentacji przetargowej, badania ofert oraz potwierdzenia właściwego rozliczenia VAT.

Dlaczego zamawiający musi doliczyć VAT? Decyduje art. 225 Prawa zamówień publicznych

Zasady postępowania w takich sytuacjach określa art. 225 ustawy Prawo zamówień publicznych.

Przepis ten przewiduje, że jeżeli wybór oferty powodowałby powstanie obowiązku rozliczenia VAT po stronie zamawiającego, to do celów oceny ofert należy doliczyć podatek, który zamawiający musiałby rozliczyć.

Nie jest to działanie uznaniowe. Zamawiający nie może pominąć takiego podatku tylko dlatego, że zagraniczny wykonawca wskazał w ofercie niższą kwotę.

Celem regulacji jest zapewnienie porównywalności ofert, niezależnie od sposobu rozliczenia VAT.

W praktyce oznacza to, że oferta polskiego producenta zawierająca VAT nie powinna być oceniana jako droższa wyłącznie dlatego, że zagraniczny konkurent przedstawił cenę bez podatku rozliczanego następnie przez nabywcę.

Jakie obowiązki ma zagraniczny wykonawca?

Zgodnie z art. 225 ust. 2 Prawa zamówień publicznych wykonawca, którego oferta powoduje powstanie obowiązku podatkowego po stronie zamawiającego, musi przekazać odpowiednie informacje.

Powinien wskazać, że wybór jego oferty spowoduje taki obowiązek, określić towary lub usługi nim objęte, podać ich wartość bez podatku oraz wskazać właściwą stawkę VAT.

Zamawiający powinien następnie zweryfikować te informacje i ustalić kwotę podatku, którą musiałby rozliczyć.

Co istotne, samo wskazanie stawki przez wykonawcę nie zwalnia zamawiającego z obowiązku sprawdzenia jej prawidłowości.

W przypadku przetargu Tramwajów Warszawskich przypis zamieszczony przy ofercie Škody wyraźnie wskazuje na zastosowanie tego mechanizmu, mimo podania przez zamawiającego sformułowania „netto=brutto”.

Należy jednak zaznaczyć, że informacja z otwarcia ofert nie zawiera szczegółowego formularza podatkowego czeskiego producenta. Nie pozwala więc samodzielnie potwierdzić, czy cała wartość zamówienia podlega jednej stawce VAT ani czy występują w nim elementy wymagające odmiennego rozliczenia. Przedstawione wyliczenie opiera się na założeniu, że cała wartość oferty Škody podlega stawce 23 proc. To założenie wymaga potwierdzenia podczas badania ofert przez zamawiającego, ale jest wielce prawdopodobne.

Jak powinna wyglądać procedura oceny ofert?

W przypadku ofert rozliczanych według różnych zasad podatkowych zamawiający powinien najpierw ustalić prawidłowy sposób rozliczenia VAT. Następnie musi doliczyć do ceny zagranicznego wykonawcy kwotę podatku wynikającą z art. 225 Pzp. Dopiero tak ustalone ceny powinny zostać wykorzystane przy zastosowaniu kryterium cenowego.

Równolegle zamawiający bada zgodność ofert z dokumentacją postępowania, spełnienie wymagań przez wykonawców oraz pozostałe okoliczności mające wpływ na możliwość udzielenia zamówienia.

Jeżeli zachodzą ustawowe przesłanki, może być konieczne wezwanie wykonawcy do wyjaśnień. Dotyczy to między innymi wątpliwości związanych z treścią oferty lub rażąco niską ceną.

Po zakończeniu badania zamawiający przyznaje punkty zgodnie z kryteriami określonymi w dokumentacji przetargowej i wybiera najkorzystniejszą ofertę spośród ofert niepodlegających odrzuceniu.

Doliczenie VAT na potrzeby oceny nie oznacza przy tym automatycznej zmiany kwoty należnej wykonawcy. Jest to mechanizm porównania ofert uwzględniający obowiązek podatkowy zamawiającego.

Wszystkie oferty przekraczają budżet Tramwajów Warszawskich

Osobnym problemem jest wysokość środków przewidzianych na realizację zamówienia podstawowego.

Tramwaje Warszawskie poinformowały, że zamierzają przeznaczyć na ten cel 369 mln zł brutto.

Tymczasem najniższa cena porównawcza zamówienia podstawowego, wynikająca z oferty PESY, wynosi 493 458 960,81 zł brutto.

Oznacza to przekroczenie planowanego budżetu o 124 458 960,81 zł, czyli około 33,7 proc.

Przy założeniu 23-procentowego VAT oferta Škody dotycząca zamówienia podstawowego przekracza ten budżet o 149 166 481,36 zł.

Najdroższa propozycja Hyundai Rotem przewyższa dostępną kwotę o 267 317 052,51 zł.

Czy przekroczenie budżetu oznacza unieważnienie przetargu?

Nie musi.

Zgodnie z art. 255 pkt 3 Prawa zamówień publicznych zamawiający unieważnia postępowanie, jeżeli cena lub koszt najkorzystniejszej oferty albo oferta z najniższą ceną przekracza kwotę przeznaczoną na sfinansowanie zamówienia, chyba że może zwiększyć tę kwotę do wymaganej wysokości.

Oznacza to, że Tramwaje Warszawskie mogą zdecydować o zwiększeniu finansowania zamówienia, jeżeli będą miały taką możliwość.

Samo przekroczenie kwoty ogłoszonej przed otwarciem ofert nie przesądza więc jeszcze o zakończeniu postępowania bez wyboru wykonawcy.

PESA z najniższą ceną porównawczą. Rozstrzygnięcie jeszcze przed zamawiającym

Wyniki otwarcia ofert w przetargu Tramwajów Warszawskich pokazują, jak duże znaczenie dla porównania propozycji producentów ma prawidłowe uwzględnienie podatku VAT.

Kwota 1,244 mld zł przedstawiona przez Škodę jest nominalnie niższa od 1,495 mld zł zaoferowanych przez PESĘ. Nie są to jednak kwoty porównywalne pod względem podatkowym.

Po doliczeniu 23 proc. VAT do całej wartości oferty Škody jej cena porównawcza wynosi 1,531 mld zł. To o ponad 35 mln zł więcej niż propozycja bydgoskiego producenta.

Na podstawie takiego przeliczenia najtańszą ofertę złożyła PESA Bydgoszcz, zarówno w zakresie podstawowym, jak i przy uwzględnieniu całego zamówienia.

Ostateczne potwierdzenie kolejności cenowej wymaga jednak weryfikacji zasad opodatkowania oferty Škody. Natomiast wskazany w informacji z otwarcia ofert obowiązek doliczenia podatku nie pozostawia wątpliwości, że porównywanie nominalnej ceny czeskiego producenta bez VAT z cenami brutto konkurentów byłoby nieprawidłowe.

Przed Tramwajami Warszawskimi pozostaje teraz ocena ofert, ustalenie ich ostatecznej punktacji oraz decyzja dotycząca finansowania zamówienia, ponieważ wszystkie trzy propozycje przekraczają pierwotnie przewidziany budżet.