Poznań testuje inteligentne oświetlenie w tramwaju. Pojazd MPK stał się mobilnym laboratorium

W tramwaju Tatra o numerze bocznym 412 zamontowano specjalny system, który dostosowuje parametry światła do pory dnia i umożliwia tworzenie dodatkowych efektów kolorystycznych. Wyniki badań mają posłużyć do opracowania wytycznych technicznych dla przyszłych pojazdów komunikacji zbiorowej.

Rozkład jazdy:

1. Na czym polega projekt badawczy realizowany przez Signify, Politechnikę Poznańską i MPK Poznań w tramwaju Tatra o numerze bocznym 412?

2. Jakie technologie oświetleniowe zastosowano w poznańskim tramwaju i w jaki sposób system dostosowuje światło do pory dnia oraz lokalizacji pojazdu?

3. Jakie aspekty komfortu, bezpieczeństwa i dostępności będą analizowane podczas badań oraz w jaki sposób ich wyniki mogą zostać wykorzystane w przyszłych pojazdach komunikacji miejskiej?

Tramwaj Tatra 412 jako mobilne laboratorium

Poznańskie MPK udostępniło jeden ze swoich tramwajów na potrzeby projektu badawczego realizowanego wspólnie z firmą Signify i Politechniką Poznańską.

Do testów wybrano tramwaj Tatra o numerze bocznym 412, który wyposażono w specjalnie przygotowany system oświetlenia przestrzeni pasażerskiej.

Pojazd będzie wykorzystywany do badań prowadzonych w rzeczywistych warunkach eksploatacji. Naukowcy zamierzają sprawdzić, jak różne parametry oświetlenia wpływają na odczucia i komfort osób korzystających z komunikacji miejskiej.

Projekt ma charakter badawczo-rozwojowy. Jego celem nie jest wyłącznie przetestowanie nowego wyposażenia tramwaju, ale przede wszystkim zebranie danych, które pozwolą opracować rekomendacje dotyczące oświetlenia wnętrz przyszłych pojazdów transportu publicznego.

– Jeden z poznańskich tramwajów, Tatra o numerze bocznym 412, zamieni się w mobilne laboratorium, w którym prowadzone będą badania o wpływie światła na komfort podróżowania. To interesujący przykład współpracy, w której tabor miejskiego przewoźnika może zostać wykorzystany do testowania rozwiązań mających potencjał poprawić doświadczenia pasażerów w przyszłości. Cieszymy się, że taki projekt będzie realizowany właśnie w Poznaniu – mówi Krzysztof Dostatni, prezes zarządu MPK Poznań.

Trzy technologie oświetleniowe w jednym tramwaju

System dostarczony przez Signify łączy kilka rozwiązań umożliwiających dostosowanie oświetlenia do różnych warunków i scenariuszy badawczych.

Pierwszym elementem są moduły BioUp, wykorzystujące technologię Cyan Enhanced Dynamic. Rozwiązanie to zostało zaprojektowane z myślą o wspieraniu naturalnego rytmu dobowego człowieka poprzez odpowiednie kształtowanie parametrów światła.

Drugim komponentem są diody LED Premium Ambiance, których zadaniem jest tworzenie przyjaznej atmosfery we wnętrzu pojazdu.

Trzecim elementem jest system Philips Hue, umożliwiający generowanie dynamicznych efektów świetlnych oraz zmianę kolorystyki oświetlenia.

Połączenie tych technologii pozwala na realizację różnych scenariuszy badawczych, w których analizowany będzie sposób odbierania światła przez pasażerów.

Za dostarczenie rozwiązań technicznych odpowiada Signify, natomiast prowadzenie badań i analiz należy do naukowców Politechniki Poznańskiej.

Oświetlenie zmieni się w zależności od pory dnia

Jednym z najważniejszych założeń projektu jest dostosowywanie parametrów oświetlenia do naturalnego rytmu dobowego człowieka.

System umożliwia zmianę charakterystyki światła w zależności od pory dnia. Badacze chcą sprawdzić, czy takie rozwiązanie może wpływać na komfort podróżowania, koncentrację i samopoczucie pasażerów.

W ramach eksperymentu analizowane będą różne scenariusze oświetleniowe, odpowiadające odmiennym warunkom podróży.

Założeniem jest sprawdzenie, w jaki sposób światło może wspierać pasażerów podczas porannych przejazdów, poprawiać komfort w czasie niekorzystnej pogody czy sprzyjać wyciszeniu podczas powrotu do domu.

– Światło ma realny wpływ na nasze samopoczucie, koncentrację i komfort funkcjonowania. W Signify od lat rozwijamy rozwiązania, które wspierają dobrostan ludzi w różnych przestrzeniach – od biur i szkół po obiekty przemysłowe. Tym razem podjęliśmy się wyzwania, jakim jest poprawa komfortu osób korzystających z komunikacji miejskiej – wyjaśnia Rafał Kurzawa, R&D Group Leader w Signify.

Przedstawiciel firmy podkreśla, że współpraca z poznańską uczelnią i przewoźnikiem pozwoli sprawdzić, jak podróżni odbierają poszczególne funkcje nowego systemu oraz które rozwiązania są przez nich najlepiej oceniane.

Biało-niebieskie światło w pobliżu stadionu Lecha Poznań

Nowy system oświetlenia ma reagować nie tylko na porę dnia, ale również na lokalizację tramwaju.

W ramach projektu przewidziano możliwość uruchamiania dodatkowych efektów kolorystycznych na wybranych przystankach.

Jednym z przedstawionych przykładów jest zastosowanie biało-niebieskiego oświetlenia w pobliżu stadionu Lecha Poznań.

Rozwiązanie wykorzystujące system Philips Hue pozwala na dynamiczne zmienianie kolorystyki światła we wnętrzu pojazdu.

Takie scenariusze mają stanowić dodatkowy element eksperymentu, umożliwiający ocenę reakcji pasażerów na zmiany atmosfery wewnątrz tramwaju.

Pojazd otrzymał również specjalne oznaczenia informujące o współpracy Signify, Politechniki Poznańskiej i MPK Poznań.

Dzięki temu tramwaj Tatra 412 będzie rozpoznawalnym elementem projektu realizowanego w przestrzeni miasta.

Badania obejmą także bezpieczeństwo i dostępność

Projekt nie ogranicza się wyłącznie do analizy samopoczucia pasażerów.

Naukowcy z Politechniki Poznańskiej zamierzają również ocenić możliwości wykorzystania adaptacyjnego oświetlenia do poprawy poczucia bezpieczeństwa, czytelności przestrzeni pasażerskiej oraz jej dostępności dla osób słabowidzących.

Istotnym elementem będzie sprawdzenie, czy odpowiednio zaprojektowane światło może ułatwiać orientację we wnętrzu pojazdu.

Badacze zwracają także uwagę na możliwość poprawy wyglądu tramwaju, który od wielu lat pozostaje w eksploatacji poznańskiego przewoźnika.

– Projekt adaptacyjnego systemu oświetlenia przestrzeni pasażerskiej w założeniach wpływa na poprawę poczucia bezpieczeństwa, czytelności oraz także dostępności dla osób słabowidzących. Zależało nam także na poprawie atrakcyjności wyglądu pojazdu, który od wielu lat jest użytkowany przez przewoźnika – wskazuje dr inż. Julian Kominowski, kierownik projektu z Instytutu Transportu Politechniki Poznańskiej.

Czujniki i algorytmy mają wspierać efektywność energetyczną

W projekcie wykorzystano również rozwiązania związane z automatyzacją sterowania oświetleniem.

Jak wyjaśnia dr inż. Julian Kominowski, zastosowanie specjalnie dobranych czujników i algorytmów ma znaczenie także dla efektywności energetycznej całego systemu.

Odpowiednie sterowanie parametrami światła może umożliwiać dostosowywanie pracy instalacji do aktualnych potrzeb i warunków.

Takie podejście wpisuje się w założenia koncepcji Smart City, zakładającej wykorzystanie nowoczesnych technologii do usprawniania funkcjonowania infrastruktury miejskiej.

Badania mają pomóc w określeniu, jakie rozwiązania techniczne mogą znaleźć praktyczne zastosowanie w codziennej eksploatacji pojazdów komunikacji zbiorowej.

Politechnika Poznańska zbada reakcje pasażerów

Za naukową część przedsięwzięcia odpowiada Politechnika Poznańska.

Badacze będą analizować funkcjonowanie systemu oświetleniowego w warunkach rzeczywistej eksploatacji tramwaju oraz jego wpływ na osoby korzystające z transportu publicznego.

Istotne będzie nie tylko sprawdzenie możliwości technicznych instalacji, ale również zebranie informacji dotyczących preferencji pasażerów.

– Dzięki współpracy z Signify i MPK Poznań będziemy mogli prowadzić badania w rzeczywistych warunkach eksploatacji tramwaju, co pozwoli nam lepiej zrozumieć potrzeby użytkowników transportu publicznego. Naszym celem jest wypracowanie rekomendacji, które będą mogły zostać wykorzystane przy projektowaniu przyszłych systemów oświetlenia w komunikacji zbiorowej – mówi dr hab. Arkadiusz Ptak, prof. PP, prorektor ds. rozwoju i współpracy z gospodarką Politechniki Poznańskiej.

Wyniki projektu mają pozwolić na określenie, które rozwiązania najlepiej odpowiadają potrzebom podróżnych i jakie parametry powinny być uwzględniane przy projektowaniu oświetlenia nowych pojazdów.

Nowe standardy oświetlenia w przyszłych tramwajach?

Wspólne przedsięwzięcie Signify, Politechniki Poznańskiej i MPK Poznań może stanowić podstawę do opracowania nowych wytycznych technicznych dla producentów pojazdów komunikacji miejskiej.

Partnerzy projektu zakładają, że uzyskane wyniki pozwolą lepiej zrozumieć wpływ adaptacyjnego oświetlenia na komfort pasażerów, a także ocenić możliwości zastosowania takich systemów w codziennej eksploatacji.

Istotne znaczenie będzie miało połączenie wiedzy naukowej, doświadczenia producenta technologii oświetleniowych oraz praktyki miejskiego przewoźnika.

Na obecnym etapie projekt ma charakter badawczy. Nie ogłoszono decyzji o wyposażeniu kolejnych tramwajów MPK Poznań w podobne systemy ani harmonogramu ich ewentualnego wdrażania.

Wyniki eksperymentu przeprowadzonego w tramwaju Tatra 412 mają natomiast posłużyć do przygotowania rekomendacji, które w przyszłości mogą zostać wykorzystane podczas projektowania i zamawiania nowych pojazdów komunikacji zbiorowej.