Pomorze Zachodnie kupi nowe pociągi aglomeracyjne. Niezależnie od wyników programu FENiKS

Nowe pociągi mają być dostosowane przede wszystkim do ruchu aglomeracyjnego, rozwijać do 160 km/h i zabierać co najmniej 300 pasażerów. Samorząd deklaruje, że trzy jednostki kupi niezależnie od wyniku starań o środki z programu FEnIKS. Oferty w przetargu mają zostać otwarte 11 września 2026 roku.

Rozkład jazdy:

1. Ilu producentów złoży oferty w przetargu na nowe elektryczne zespoły trakcyjne dla Pomorza Zachodniego i jakie będą ceny pojazdów?
2. Czy Województwu Zachodniopomorskiemu uda się pozyskać dodatkowe środki z programu FEnIKS, które pozwolą wykorzystać opcję na pięć kolejnych pociągów?
3. Na jakich trasach będą wykorzystywane nowe pociągi aglomeracyjne i czy zostaną skierowane m.in. do obsługi Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej?

Trzy pociągi zostaną kupione niezależnie od FEnIKS

Pomorze Zachodnie przygotowuje się do kolejnego etapu rozbudowy jednej z najmłodszych flot regionalnych w Polsce. Tym razem samorząd chce pozyskać pojazdy zaprojektowane z myślą o specyfice przewozów aglomeracyjnych, gdzie duże znaczenie ma sprawna wymiana pasażerów na kolejnych przystankach.

Postępowanie obejmuje trzy elektryczne zespoły trakcyjne w zamówieniu podstawowym oraz możliwość dokupienia pięciu kolejnych. Maksymalnie kontrakt może zatem objąć osiem nowych pociągów.

Województwo Zachodniopomorskie podkreśla, że wynik konkursu dotyczącego dofinansowania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027 nie zmienia podstawowych planów taborowych.

Samorząd zamierza zrealizować zakup trzech jednostek objętych zamówieniem podstawowym. Wciąż otwarta pozostaje natomiast kwestia wykorzystania opcji na pięć następnych pojazdów.

– Nie zmieniamy planów, na pewno zdecydujemy się na realizację zamówienia podstawowego, obejmującego zakup 3 nowoczesnych składów. Nie wykluczamy jednak, że uda się również pozyskać finansowanie dla opcji dodatkowej. W takim przypadku do końca listopada 2029 r. mielibyśmy 8 kolejnych pociągów. Czekamy na otwarcie ofert w przetargu, ma to nastąpić 11 września. Zakupy sfinansujemy ze środków własnych oraz Funduszy Europejskich dla Pomorza Zachodniego, liczymy jednak także na przesunięcia w ramach programu FEnIKS – mówi Olgierd Geblewicz, marszałek województwa zachodniopomorskiego.

Jeżeli uda się wykorzystać całe zamówienie opcjonalne, województwo będzie więc dysponowało ośmioma kolejnymi elektrycznymi zespołami trakcyjnymi.

Projekt spełnił kryteria FEnIKS, ale zabrakło pieniędzy

Województwo Zachodniopomorskie starało się o dofinansowanie zakupu z programu FEnIKS w konkursie „Zakup zeroemisyjnego taboru kolejowego do przewozów pasażerskich”.

Centrum Unijnych Projektów Transportowych podzieliło zgłoszone projekty na trzy zasadnicze grupy. Pierwszą stanowią przedsięwzięcia wybrane do dofinansowania, drugą projekty spełniające obligatoryjne kryteria, dla których zabrakło pieniędzy w dostępnej alokacji, a trzecią projekty niespełniające obligatoryjnych kryteriów.

Zachodniopomorski projekt znalazł się w drugiej grupie.

Oznacza to, że wniosek dotyczący zakupu ośmiu nowych elektrycznych zespołów trakcyjnych przeszedł ocenę i spełnił wszystkie obligatoryjne wymagania. Nie otrzymał jednak obecnie dofinansowania ze względu na wyczerpanie środków przeznaczonych na konkurs.

Projekt został więc umieszczony na liście rezerwowej.

Zachodniopomorskie już raz było na liście rezerwowej

Samorząd przypomina, że podobna sytuacja miała miejsce przy poprzednim dużym zakupie taboru.

W pierwszym rozstrzygnięciu wcześniejszego konkursu, ogłoszonym 6 czerwca 2024 roku, zachodniopomorski projekt zakupu ośmiu elektrycznych zespołów trakcyjnych również otrzymał status rezerwowy.

Nie oznaczało to jednak utraty możliwości uzyskania pieniędzy.

Po zwiększeniu dostępnej puli środków przedsięwzięcie zostało przesunięte na listę podstawową i ostatecznie otrzymało pełne wnioskowane wsparcie wynoszące 178,55 mln zł.

Władze regionu liczą, że podobny scenariusz może powtórzyć się także tym razem. Możliwość taka pojawiłaby się m.in. w przypadku zwiększenia alokacji programu albo uwolnienia środków z innych projektów.

Samorząd szuka kilku źródeł finansowania

Lista rezerwowa nie zatrzymuje więc trwającego postępowania zakupowego.

Województwo zamierza finansować przedsięwzięcie z własnych pieniędzy oraz środków programu Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego. Równocześnie będzie zabiegało o pieniądze z FEnIKS, jeżeli pojawi się możliwość przesunięcia środków.

Kluczowa będzie sytuacja po otwarciu ofert. Dopiero poznanie cen zaproponowanych przez producentów pokaże, ile faktycznie będzie kosztowała realizacja zamówienia podstawowego i ile środków potrzeba do uruchomienia pełnej opcji.

Termin otwarcia ofert został wyznaczony na 11 września 2026 roku.

Pociągi przede wszystkim do ruchu aglomeracyjnego

Nowe jednostki mają różnić się pod względem założeń eksploatacyjnych od typowych pojazdów przeznaczonych przede wszystkim do dłuższych podróży regionalnych.

Województwo chce kupić składy dostosowane do przewozów aglomeracyjnych.

Na takich trasach odległości pomiędzy kolejnymi przystankami są często mniejsze, a na stacjach następuje duża wymiana pasażerów. Dlatego szczególnego znaczenia nabierają szeroko rozumiana przepustowość wnętrza oraz możliwość szybkiego wsiadania i wysiadania.

Jednym ze sposobów osiągnięcia tego celu ma być zwiększona liczba drzwi oraz odpowiednio zaprojektowany układ siedzeń.

Jednocześnie konstrukcja pojazdów nie ma wykluczać ich wykorzystywania w klasycznych przewozach regionalnych. Nowe jednostki powinny więc pozostać stosunkowo uniwersalne.

Sześć drzwi z każdej strony

Wymagania techniczne pokazują, jak istotna dla zamawiającego jest sprawna wymiana pasażerów.

Każdy z nowych pociągów ma posiadać po sześć drzwi na każdej stronie pojazdu. Takie rozwiązanie powinno skrócić postoje na stacjach i przystankach, co ma szczególne znaczenie na liniach o charakterze aglomeracyjnym.

Maksymalna długość elektrycznego zespołu trakcyjnego została określona na 80 metrów.

Pojazd ma rozwijać prędkość 160 km/h, dzięki czemu będzie mógł być wykorzystywany również na trasach pozwalających na prowadzenie szybszego ruchu regionalnego.

Minimum 300 pasażerów i 190 miejsc siedzących

Wymagania dotyczą również pojemności.

Każdy skład powinien zabierać co najmniej 300 pasażerów. Przewidziano przy tym 190 miejsc siedzących, w tym co najmniej 140 miejsc stałych.

Takie rozplanowanie przestrzeni odpowiada specyfice przewozów aglomeracyjnych, gdzie poza liczbą miejsc siedzących istotna jest odpowiednia powierzchnia dla osób odbywających krótsze podróże na stojąco.

Co najmniej 50 proc. przedziału pasażerskiego ma znajdować się na poziomie niskiej podłogi.

Miejsce dla minimum 16 rowerów

Pojazdy zostaną również przystosowane do potrzeb osób o ograniczonej możliwości poruszania się.

Istotnym elementem wyposażenia będzie przestrzeń przeznaczona do przewozu rowerów. Każdy pociąg ma umożliwiać jednoczesny transport co najmniej 16 jednośladów.

W składach znajdą się ponadto klimatyzacja i ogrzewanie oraz dwie toalety.

Wymagania wskazują więc, że pomimo aglomeracyjnego charakteru nowe pociągi mają zachować wyposażenie pozwalające na ich wykorzystywanie również podczas dłuższych podróży regionalnych.

Nowe pojazdy nie są potrzebne do ratowania obecnej oferty

Samorząd zaznacza, że planowany zakup nie jest spowodowany niedoborem taboru niezbędnego do utrzymania obecnego rozkładu jazdy.

Pomorze Zachodnie dysponuje obecnie 72 pojazdami kolejowymi, których średni wiek wynosi około 9 lat. Użytkownikiem wojewódzkich pociągów jest Zachodniopomorski Zakład POLREGIO.

Obecna flota ma pozwalać na zabezpieczenie istniejącej siatki połączeń, jak również planowanego zwiększania pracy przewozowej.

Dotyczy to także uruchomienia połączeń Szczecińskiej Kolei Metropolitalnej do Polic.

Osiem dodatkowych pociągów ma zwiększyć rezerwę

Nowe jednostki mają być przede wszystkim kolejnym etapem rozwoju transportu kolejowego w województwie.

Zakup pozwoli zwiększyć rezerwę taborową, co ma znaczenie m.in. podczas planowych przeglądów, napraw oraz nieprzewidzianych wyłączeń pojazdów. Większa flota otwiera również możliwość dalszego zwiększania liczby połączeń.

Jeżeli województwo wykorzysta opcję w pełnym zakresie, do końca listopada 2029 roku flota powiększy się o osiem kolejnych elektrycznych zespołów trakcyjnych.

Na razie pewny jest zakup trzech pojazdów. Decyzja dotycząca następnych pięciu będzie w dużym stopniu uzależniona od możliwości finansowych i pozyskania dodatkowego wsparcia.

Najbliższym istotnym momentem postępowania będzie 11 września, kiedy zaplanowano otwarcie ofert. Wtedy okaże się również, którzy producenci chcą dostarczyć Pomorzu Zachodniemu nową generację pociągów przeznaczonych przede wszystkim do obsługi ruchu aglomeracyjnego.