ALLRAIL: prywatni przewoźnicy potrzebują równego dostępu do finansowania taboru

Organizacja reprezentująca niezależnych przewoźników ostrzega jednak, że większa swoboda komercyjna nie wystarczy, jeżeli prywatni operatorzy nadal będą mieli trudniejszy dostęp do finansowania taboru niż przedsiębiorstwa należące do państwa. ALLRAIL domaga się stworzenia specjalnych instrumentów finansowych dla nowych uczestników rynku. O konkurencji na kolei pisaliśmy już w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jakie konkretne instrumenty finansowe ALLRAIL proponuje, aby niezależni przewoźnicy mogli pozyskiwać tabor na warunkach porównywalnych z operatorami państwowymi?
2. Jakie przykłady preferencyjnego finansowania lub gwarancji dostępnych dla państwowych przewoźników, a niedostępnych dla prywatnych konkurentów, może wskazać ALLRAIL?
3. Czy ALLRAIL uważa prywatyzację państwowych przewoźników za rozwiązanie ostateczne i jakie warunki musiałyby zostać spełnione, aby organizacja uznała obecny model własności państwowej za zgodny z zasadami uczciwej konkurencji?

ALLRAIL wskazuje na przewagę państwowych przewoźników

Zdaniem ALLRAIL zapowiadane przez Komisję Europejską zmiany mogą stworzyć lepsze warunki do rozwoju konkurencji w kolejowych przewozach pasażerskich. Organizacja zwraca jednak uwagę, że rzeczywiste otwarcie rynku wymaga nie tylko odpowiednich regulacji dotyczących dostępu do niego, ale również porównywalnych możliwości finansowania inwestycji.

Szczególne znaczenie ma zakup lub leasing taboru. Bez odpowiednich środków nowy przewoźnik, nawet jeżeli uzyska dostęp do atrakcyjnych tras i przepustowości infrastruktury, może nie być w stanie wprowadzić do ruchu pociągów potrzebnych do rozpoczęcia przewozów.

Według ALLRAIL struktura własnościowa nadal może mieć znaczący wpływ na warunki, na jakich przedsiębiorstwa kolejowe finansują działalność komercyjną.

Organizacja wskazuje, że należący do państwa przewoźnicy prowadzący działalność na zasadach komercyjnych mogą korzystać z możliwości, które zazwyczaj nie są dostępne dla prywatnych konkurentów.

Chodzi m.in. o gwarancje publiczne, preferencyjny dostęp do kredytów oraz niższe koszty finansowania związane z państwową własnością przedsiębiorstwa. Zdaniem ALLRAIL takie korzyści mogą występować zarówno na szczeblu krajowym, jak i europejskim – organizacja wskazuje w tym kontekście również Europejski Bank Inwestycyjny.

Problemem jest finansowanie nowych pociągów

Sytuacja niezależnych przewoźników ma wyglądać inaczej. ALLRAIL podkreśla, że jednym z największych problemów pozostaje pozyskanie środków potrzebnych na tabor niezbędny do wejścia na rynek.

Organizacja powołuje się przy tym na niedawno przyjęte unijne ramy pomocy państwa. Jak wskazuje, same regulacje UE dostrzegają możliwość występowania gorszych warunków finansowania nowych uczestników rynku w porównaniu z przedsiębiorstwami państwowymi.

Państwowi operatorzy mogą być postrzegani jako bardziej wiarygodni kredytobiorcy, co ułatwia im pozyskiwanie kapitału. Tymczasem zakup pociągów jest jedną z najbardziej kapitałochłonnych części przygotowania nowej oferty przewozowej.

Sama przepustowość nie wystarczy

ALLRAIL łączy problem finansowania taboru również z trwającą dyskusją dotyczącą przydzielania przepustowości infrastruktury kolejowej i zawierania umów ramowych.

Uzyskanie przez przewoźnika odpowiedniej przepustowości jest bowiem dopiero jednym z etapów przygotowania nowego połączenia. Operator musi mieć wystarczającą pewność finansowania, aby zamówić lub pozyskać tabor, którym będzie następnie wykorzystywał przydzielone trasy.

Według organizacji brak odpowiednich możliwości finansowych może doprowadzić do sytuacji, w której niezależny przewoźnik otrzyma przepustowość, ale nie będzie w stanie zapewnić potrzebnych pociągów.

W efekcie problem finansowania taboru może ograniczać konkurencję nawet wtedy, gdy formalne bariery wejścia na rynek zostaną zmniejszone.

Specjalne instrumenty dla nowych przewoźników

ALLRAIL apeluje więc do Unii Europejskiej oraz państw członkowskich o stworzenie ukierunkowanych instrumentów finansowych, które pozwolą ograniczyć strukturalne bariery napotykane przez nowych uczestników rynku.

Organizacja wskazuje dwie nadchodzące możliwości wprowadzenia takich rozwiązań: rewizję Wieloletnich Ram Finansowych Unii Europejskiej oraz prace nad przyszłym Europejskim Funduszem Konkurencyjności.

Zdaniem ALLRAIL mechanizmy te powinny zapewnić niezależnym operatorom skuteczny i niedyskryminacyjny dostęp do środków na zakup lub pozyskanie taboru oraz innych aktywów niezbędnych do prowadzenia przewozów.

ALLRAIL stawia państwom warunek

Najdalej idąca część stanowiska dotyczy samej własności przewoźników kolejowych. Nick Brooks, sekretarz generalny ALLRAIL, uważa, że jeżeli państwa członkowskie chcą pozostawić pod swoją kontrolą przedsiębiorstwa konkurujące na rynku komercyjnym, powinny jednocześnie zapewnić prywatnym operatorom równy dostęp do wspieranych przez podatników mechanizmów finansowania.

– Jeżeli państwa członkowskie chcą zachować państwową własność komercyjnie działających przewoźników kolejowych, muszą zapewnić prywatnym konkurentom pełny i niedyskryminacyjny dostęp do mechanizmów finansowania wspieranych przez podatników, z których korzystają operatorzy państwowi – mówi Nick Brooks.

Sekretarz generalny ALLRAIL idzie jednak dalej. Jego zdaniem, jeśli zapewnienie takich warunków nie będzie możliwe, rządy powinny rozważyć zasadność dalszego utrzymywania komercyjnych przewoźników w rękach państwa.

– Jeśli nie można tego zagwarantować, państwa członkowskie powinny rozważyć, czy komercyjnie działający przewoźnicy kolejowi powinni pozostać własnością państwa. Sprzedaż takich operatorów uwolniłaby środki na strategiczne inwestycje, w tym nową infrastrukturę i sieci kolei dużych prędkości – dodaje Brooks.

Spór nie tylko o dostęp do rynku

Stanowisko ALLRAIL przesuwa tym samym dyskusję o liberalizacji europejskiej kolei z kwestii samego dostępu do infrastruktury na warunki finansowe, w których konkurują przewoźnicy.

Według organizacji formalne otwarcie rynku nie zapewni rzeczywistej konkurencji, jeżeli jedna grupa operatorów będzie mogła pozyskiwać kapitał na korzystniejszych warunkach ze względu na państwową strukturę właścicielską.

Dlatego ALLRAIL oczekuje, że równolegle z upraszczaniem zasad zamówień publicznych i działaniami mającymi zwiększać konkurencję Unia Europejska zajmie się dostępem nowych przewoźników do finansowania taboru. Organizacja chce, aby przyszłe europejskie instrumenty finansowe umożliwiały niezależnym operatorom konkurowanie z przedsiębiorstwami państwowymi nie tylko o pasażerów i przepustowość, ale również na porównywalnych warunkach finansowych.