KE dostrzega problemy autokarów. Koniec chaosu z zakazami wjazdu do miast?
Komisja Europejska przedstawiła 4 listopada 2026 roku pierwszą unijną strategię zrównoważonej turystyki, w której znalazło się miejsce dla transportu autokarowego.
Dokument dotyczy nie tylko rozwoju europejskich kierunków turystycznych, ale również przeszkód, z jakimi mierzą się przedsiębiorstwa przewozowe podczas organizacji międzynarodowych wycieczek. Nowe podejście Brukseli spotkało się z pozytywną reakcją Międzynarodowej Unii Transportu Drogowego (IRU), choć branża oczekuje jeszcze konkretnych działań.
Rozkład jazdy
- Jakie rozwiązanie Komisja Europejska przygotowuje dla przewoźników napotykających różne ograniczenia wjazdu do miast?
- Kiedy zapowiadane zmiany mogą zacząć działać i czy obejmą również zezwolenia oraz strefy niskoemisyjne?
- Co nowa strategia oznacza dla parkingów autokarowych, terminali i polskich przewoźników turystycznych?
Bruksela uznaje problem. Prawie 650 ograniczeń dostępu do miast
W przyjętej 4 listopada strategii EU Sustainable Tourism Strategy, oznaczonej numerem COM(2026) 777 final, Komisja Europejska po raz pierwszy tak wyraźnie uwzględniła trudności przewoźników autokarowych związane z rozdrobnieniem miejskich regulacji dostępu. Chodzi przede wszystkim o przepisy określane skrótem UVAR, czyli Urban Vehicle Access Regulations. Obejmują one strefy niskiej i zerowej emisji, ograniczenia ruchu w centrach miast, systemy opłat oraz procedury uzyskiwania zezwoleń.
Dla przedsiębiorstwa realizującego kilkudniową wycieczkę po Europie problemem jest nie tylko ustalenie, czy konkretny autokar spełnia normę emisji spalin wymaganą w danym mieście. Część samorządów żąda wcześniejszej rejestracji pojazdu, wykupienia odpowiedniej nalepki, wniesienia opłaty lub uzyskania osobnego zezwolenia na wjazd. Procedury mogą być prowadzone w różnych językach i za pośrednictwem odmiennych portali internetowych, co znacznie komplikuje planowanie przejazdu.
Skalę problemu pokazuje raport grupy ekspertów Komisji Europejskiej ds. mobilności miejskiej, EGUM, przyjęty 28 stycznia 2026 roku. W dokumencie wskazano na blisko 650 ograniczeń dostępu do obszarów miejskich, w tym 25 systemów opłat związanych z zatłoczeniem ruchu. Autorzy przywołują również około 750 regulacji opartych na kryteriach emisji oraz ponad 150 rozwiązań nadzwyczajnych. Kategorie te nie stanowią jednego rozłącznego zestawienia, dlatego nie należy ich sumować jako liczby osobnych stref.
Eksperci zwracają uwagę, że szczególnym problemem jest brak jednolitego sposobu potwierdzania zgodności pojazdu z lokalnymi wymaganiami. Zdarza się, że przewoźnik musi wykonać dodatkowe formalności nawet wtedy, gdy autokar spełnia normę środowiskową obowiązującą w danej strefie. Wynika to między innymi z ograniczonego dostępu samorządów do zagranicznych danych rejestracyjnych pojazdów.
Jeden europejski punkt informacji. Prace ruszą w 2027 roku
Najważniejszym rozwiązaniem zapowiedzianym przez Komisję Europejską jest stworzenie bardziej dostępnego i ujednoliconego systemu informacji o ograniczeniach wjazdu do miast. Bruksela chce rozpocząć od węzłów miejskich należących do transeuropejskiej sieci transportowej TEN-T, a następnie rozszerzać dostępność danych o kolejnych lokalnych regulacjach.
Z dokumentu roboczego SWD(2026) 777 final, towarzyszącego strategii, wynika, że w 2027 roku Komisja zamierza rozpocząć prace nad cyfryzacją informacji o UVAR. Dane mają być udostępniane w sposób przyjazny użytkownikom i możliwy do wykorzystania przez różne systemy informatyczne. Rozwiązanie jest adresowane zarówno do obywateli, jak i użytkowników biznesowych, w tym przedsiębiorstw transportowych.
Do 2028 roku Komisja zamierza opracować punkt dostępu do informacji zintegrowany z istniejącym portalem Your Europe. Ma on prezentować wiarygodne i aktualizowane dane o zasadach dostępu pojazdów do obszarów miejskich w państwach członkowskich. Nie oznacza to jednak, że w 2028 roku automatycznie powstanie jeden europejski system wydawania wszystkich lokalnych zezwoleń.
Bruksela zamierza również przeanalizować możliwość cyfrowego potwierdzania zgodności pojazdu z wymaganiami strefy. Rozważane jest wykorzystanie europejskich rozwiązań identyfikacji cyfrowej, w tym portfela tożsamości cyfrowej. Na obecnym etapie nie przedstawiono jednak gotowej architektury technicznej ani zasad działania takiej usługi.
W dokumentach wskazano również, że grupa EGUM ma przed końcem 2026 roku przygotować kolejny raport dotyczący dostępu przedsiębiorstw transportowych do miast. Opracowanie ma pomóc w identyfikowaniu barier administracyjnych i infrastrukturalnych oraz w wypracowaniu rozwiązań uwzględniających zarówno turystykę, jak i codzienną mobilność mieszkańców.
IRU chce więcej niż informacji. Potrzebne parkingi i terminale
Międzynarodowa Unia Transportu Drogowego pozytywnie oceniła nową strategię w komunikacie opublikowanym 5 listopada 2026 roku. Organizacja uznała, że Komisja Europejska dostrzegła problem, z którym przewoźnicy autokarowi borykają się od wielu lat. IRU podkreśla jednak, że uporządkowanie informacji o ograniczeniach wjazdu powinno stanowić dopiero początek zmian.
Przedstawicielka IRU przy instytucjach unijnych Raluca Marian zwróciła uwagę na szczególne znaczenie autokarów dla turystyki w mniejszych miejscowościach oraz regionach słabiej obsługiwanych przez kolej. W takich miejscach transport grupowy często stanowi najważniejsze zbiorowe połączenie z większymi ośrodkami. Autokary pozwalają również organizować podróże bez konieczności wykorzystywania wielu samochodów osobowych, co ma znaczenie dla organizacji ruchu w popularnych miejscowościach turystycznych.
IRU apeluje przede wszystkim o uwzględnienie terminali autokarowych, parkingów i multimodalnych węzłów przesiadkowych w przyszłych programach inwestycyjnych. Organizacja wskazuje na krajowe i regionalne plany partnerstwa przygotowywane w ramach kolejnego budżetu Unii Europejskiej. Chciałaby, aby finansowanie turystyki obejmowało także infrastrukturę umożliwiającą autokarom bezpieczne zatrzymywanie się, obsługę pasażerów i łączenie podróży z koleją oraz komunikacją miejską.
Ważną kwestią pozostaje również dostęp do ładowarek dla przyszłych autokarów elektrycznych. Dokument roboczy Komisji wskazuje, że obowiązujące rozporządzenie AFIR, czyli rozporządzenie (UE) 2023/1804, przewiduje rozwój infrastruktury ładowania pojazdów ciężkich wzdłuż sieci TEN-T i w węzłach miejskich do 2030 roku. Przy jego przeglądzie Komisja chce ocenić, czy obecne wymagania powinny zostać uzupełnione o specjalne cele dla ładowania autokarów, na przykład w multimodalnych terminalach pasażerskich.
Nie jest to jednak zapowiedź uruchomienia osobnego programu dotacyjnego dla branży autokarowej. Strategia nie określa budżetu przeznaczonego wyłącznie na parkingi, dworce lub ładowarki dla autokarów. Wskazuje kierunek dalszych prac oraz możliwe obszary wykorzystania przyszłych instrumentów finansowych.
Miasta nie chcą nieograniczonego wjazdu autokarów
Komisja Europejska dostrzega jednocześnie argumenty władz miejskich, które wprowadzają ograniczenia ruchu. W wielu popularnych kierunkach turystycznych największym problemem pozostaje koncentracja autokarów w pobliżu kilku atrakcji, ograniczona przepustowość ulic i niewielka ilość przestrzeni na zatrzymywanie pojazdów. Historyczne centra nie zawsze są dostosowane do ruchu dużych autobusów, a samorządy muszą również uwzględniać potrzeby mieszkańców i lokalnej komunikacji.
Dlatego zapowiedź Komisji nie oznacza likwidacji stref niskoemisyjnych, zakazów wjazdu ani obowiązujących zezwoleń. Miasta nadal będą mogły stosować lokalne regulacje, o ile pozostają one zgodne z odpowiednimi przepisami. Planowane działania mają ułatwiać znalezienie zasad i ich przestrzeganie, a nie automatycznie przyznawać przewoźnikom prawo wjazdu do wszystkich europejskich centrów.
Eksperci EGUM wskazują przy tym na potrzebę uwzględniania transportu autokarowego w miejskich planach zrównoważonej mobilności, czyli SUMP. Zalecają przewidywalne terminy wprowadzania nowych ograniczeń, czytelne wyjątki oraz współpracę samorządów z organizatorami turystyki. Równie ważne ma być projektowanie punktów wysiadania pasażerów, które nie zmuszają całych grup do pokonywania długich odległości z bagażami.
Szczególnej uwagi wymagają podróże seniorów i osób z ograniczoną mobilnością. Jeżeli autokar nie może zatrzymać się w pobliżu hotelu lub atrakcji turystycznej, przeniesienie punktu wysiadania na obrzeża centrum nie zawsze jest rozwiązaniem dostępnym dla wszystkich pasażerów. Raport EGUM podkreśla, że brak odpowiednio zlokalizowanych stanowisk może utrudniać obsługę grup nawet wtedy, gdy sam pojazd spełnia wymagania środowiskowe.
Transportowe tło. Sztokholm traci parkingi, Barcelona wprowadza rezerwacje
Problemy opisane w nowej strategii są już widoczne w konkretnych europejskich miastach. Według raportu EGUM w Sztokholmie zniknęło około 25% miejsc parkingowych przeznaczonych dla autokarów. Spadek dostępnej liczby stanowisk odnotowano również w Kopenhadze, mimo rosnącego zainteresowania turystów duńską stolicą. Ograniczanie parkingów w pobliżu atrakcji powoduje, że kierowcy muszą czasem przejeżdżać dodatkowe kilometry w poszukiwaniu miejsca postoju, co może zwiększać natężenie ruchu zamiast je ograniczać.
Inny kierunek przyjęła Barcelona, która od 26 stycznia 2026 roku stosuje system Zona Bus 4.0. Przewoźnicy muszą uzyskać dzienne zezwolenie i w określonych lokalizacjach zarezerwować stanowisko do wysadzania lub odbierania pasażerów. Rezerwacje obsługiwane są przez portal zonabus.cat, a rejestrowanie przyjazdów i odjazdów odbywa się za pomocą aplikacji SPRO.
W oficjalnych zasadach przedstawionych przez miejskiego operatora BSM określono opłatę 35 EUR za zezwolenie dzienne oraz 3 EUR za operację wymagającą wcześniejszej rezerwacji. System obejmuje 210 stanowisk z obowiązkiem wcześniejszej rezerwacji, w tym 51 miejsc do wysadzania i odbierania pasażerów oraz 159 parkingowych. Dodatkowo funkcjonuje 40 bardziej oddalonych stanowisk przesiadkowych, dla których nie przewidziano takiego samego obowiązku rezerwacyjnego.
Ograniczenia obejmują popularne lokalizacje, między innymi okolice Sagrada Família, Parku Güell, La Pedrera, Hospital de Sant Pau i Port Olímpic. Barcelona wykorzystuje informacje o zajętości stanowisk do lepszego zarządzania ruchem turystycznym. Jest to przykład, w którym nowy system cyfrowy nie likwiduje ograniczeń, lecz pozwala dokładniej kontrolować liczbę autokarów zatrzymujących się w najbardziej obciążonych miejscach.
Dla polskich przewoźników turystycznych różnice między takimi rozwiązaniami oznaczają konieczność każdorazowego sprawdzania lokalnych wymagań przed rozpoczęciem wyjazdu. Firma organizująca trasę przez kilka europejskich metropolii musi uwzględnić nie tylko ograniczenia emisji spalin, ale także rezerwacje, godziny dostępu do stanowisk i zasady postoju kierowców. W praktyce może to wpływać na czas realizacji programu wycieczki, koszty operacyjne oraz wybór hotelu lub miejsca wysiadania pasażerów.
Nowa strategia Komisji Europejskiej może ułatwić takie planowanie, jeżeli zapowiedziany system informacji będzie aktualny i obejmie rzeczywiście wykorzystywane przez przewoźników zasady lokalne. Nadal nie wiadomo jednak, czy docelowo pozwoli także załatwiać formalności wjazdowe bezpośrednio w jednym miejscu. Na 13 listopada 2026 roku COM(2026) 777 final pozostaje dokumentem strategicznym, a nie rozporządzeniem znoszącym lokalne zakazy.
Najważniejszym testem dla Brukseli będzie zatem przełożenie zapowiedzi na praktyczne narzędzia. Prace nad cyfryzacją informacji mają rozpocząć się w 2027 roku, a punkt informacyjny w ramach Your Europe jest planowany na 2028 rok. Dla przewoźników równie istotne pozostanie to, czy miasta równolegle zapewnią dostępne parkingi, terminale i miejsca bezpiecznej obsługi pasażerów.
TAGI: Komisja Europejska, IRU, autokary turystyczne, turystyka autokarowa, UVAR, strefy niskoemisyjne, strefy zeroemisyjne, parkingi autokarowe, terminale autokarowe, Your Europe, AFIR, TEN-T, EGUM, Barcelona, Sztokholm, Kopenhaga, transport międzynarodowy, EU Sustainable Tourism Strategy
Źródła: Komisja Europejska, strategia COM(2026) 777 final z 4 listopada 2026 roku; dokument analityczny SWD(2026) 777 final; IRU, stanowisko z 5 listopada 2026 roku; EGUM, raport o dostępie autokarów do miast z 28 stycznia 2026 roku; Barcelona BSM, zasady Zona Bus 4.0.
Komentarze