Koniec epoki „stopiątek” w Poznaniu. W ostatni weekend maja MPK żegna legendarne tramwaje po 51 latach służby

MPK Poznań zapowiada, że wraz z wejściem w życie letniego rozkładu jazdy wysłużone wysokopodłogowe tramwaje nie będą już planowo kierowane do codziennego ruchu liniowego. Zanim jednak definitywnie opuszczą poznańskie torowiska, mieszkańcy i miłośnicy komunikacji miejskiej będą mogli pożegnać je podczas wyjątkowego weekendu z linią specjalną 51. O tym wydarzeniu pisaliśmy już w InfoTram.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jaką rolę wagony 105N i 105Na odegrały w historii komunikacji miejskiej w Poznaniu?
2. Dlaczego MPK Poznań zdecydowało się wycofać „stopiątki” z regularnej eksploatacji?
3. Jakie atrakcje przygotowano dla mieszkańców podczas pożegnania tramwajów 105N i 105Na na specjalnej linii 51?

Specjalna linia 51 na pożegnanie legendarnych tramwajów

W najbliższy weekend, 30 i 31 maja, na poznańskie torowiska wyjedzie specjalna linia tramwajowa oznaczona numerem 51. To właśnie na niej będzie można zobaczyć historyczne składy wagonów 105N oraz ostatnie eksploatowane przez MPK Poznań wagony 105Na.

Jak podkreśla Krzysztof Dostatni, prezes Zarządu MPK Poznań, numer linii nie został wybrany przypadkowo.

– Dlaczego linia specjalna została oznaczona numerem 51? Bo „stopiątki” służą w Poznaniu od 51 lat! – wyjaśnia prezes przewoźnika.

Także trasa linii ma wymiar symboliczny. Tramwaje będą kursowały z Górczyna przez centrum miasta na Starołękę – dokładnie tą samą trasą, którą przed laty jeździły pierwsze wagony 105N obsługujące dawną linię nr 14.

Tramwaje, które zmieniły oblicze komunikacji miejskiej

Historia wagonów 105N w Poznaniu rozpoczęła się w styczniu 1975 roku. Wówczas MPK otrzymało pierwszych siedem tramwajów wyprodukowanych przez zakłady Konstal w Chorzowie. Był to początek jednej z najważniejszych epok w historii komunikacji miejskiej stolicy Wielkopolski.

Nowoczesne jak na swoje czasy wagony szybko stały się podstawą funkcjonowania sieci tramwajowej. W kolejnych latach do Poznania trafiały następne egzemplarze – łącznie przewoźnik odebrał aż 246 wagonów typów 105N i 105Na.

Początkowo tramwaje kursowały pojedynczo, jednak już po dwóch miesiącach zaczęto łączyć je w charakterystyczne dwuwagonowe składy. W latach 1988–1992 na ulicach Poznania można było zobaczyć nawet trójwagonowe zestawy „stopiątek”, które obsługiwały najbardziej obciążone linie komunikacyjne.

Czym różniły się wagony 105Na?

W 1979 roku opracowano nową wersję wagonów oznaczoną jako 105Na. Tramwaje różniły się od wcześniejszych „stodziesiątek piątek” między innymi zabudowaną metalową kabiną motorniczego, zmodyfikowanym układem elektrycznym oraz odświeżonym wyglądem zewnętrznym.

Zrezygnowano także z dodatkowych szyb w kabinie prowadzącego. Pierwsze egzemplarze typu 105Na dotarły do Poznania jeszcze w 1979 roku, a ostatnia partia fabrycznie nowych wagonów została dostarczona w 1990 roku.

Przez dekady tramwaje te stały się jednym z najbardziej charakterystycznych elementów miejskiego krajobrazu Poznania. Dla wielu mieszkańców były codziennym środkiem transportu, a dla kolejnych pokoleń motorniczych – podstawowym narzędziem pracy.

Modernizacje i narodziny Moderusów Alfa

W latach 90. rozpoczęto proces modernizacji wagonów tej generacji. MPK Poznań sukcesywnie unowocześniało tramwaje, aby wydłużyć ich żywotność i poprawić komfort podróżowania.

Największe zmiany przeprowadzono w latach 2008–2010, gdy dwadzieścia składów przeszło gruntowną modernizację. Po przebudowie wagony otrzymały nazwę Moderus Alfa. Do dziś w regularnym ruchu pozostaje jeszcze 16 takich składów.

Jednak równolegle rozpoczął się proces wycofywania najbardziej wyeksploatowanych wagonów. Pierwsze kasacje „stopiątek” rozpoczęły się już w 2011 roku. Tempo wycofań znacznie przyspieszyło wraz z dostawami nowoczesnych, niskopodłogowych tramwajów Moderus Gamma.

Moderusy Gamma zastępują wysłużone wagony

Zakupy nowoczesnych tramwajów Moderus Gamma pozwoliły MPK Poznań na definitywne zakończenie eksploatacji wysokopodłogowych wagonów 105Na w codziennym ruchu liniowym.

Nowe pojazdy oferują pasażerom zdecydowanie wyższy komfort podróży – są w pełni niskopodłogowe, klimatyzowane i dostosowane do potrzeb osób z ograniczoną mobilnością. Dzięki temu przewoźnik może stopniowo unowocześniać tabor i eliminować najbardziej wysłużone tramwaje pamiętające jeszcze czasy PRL.

Choć od czerwca „stopiątki” nie będą już planowo wyjeżdżały na regularne linie, MPK nie wyklucza ich sporadycznego wykorzystywania jako rezerwy czynnej.

Część wagonów zostanie zachowana

Mimo zakończenia regularnej eksploatacji część historycznych wagonów zostanie zachowana. MPK Poznań podkreśla, że tramwaje 105N i 105Na odegrały ogromną rolę w historii miejskiego transportu i dlatego wybrane egzemplarze nadal będą pojawiały się na liniach turystycznych oraz podczas wydarzeń specjalnych.

To dobra wiadomość dla miłośników komunikacji miejskiej i pasjonatów historii transportu, którzy wciąż będą mogli zobaczyć legendarne wagony na poznańskich torach.

Trasa i rozkład specjalnej linii 51

Linia 51 będzie kursowała na trasie:

GÓRCZYN PKM – Głogowska – Roosevelta – Święty Marcin – Aleje Marcinkowskiego – Strzelecka – Królowej Jadwigi – Krzywoustego – Zamenhofa – Starołęcka – STAROŁĘKA PKM

W kierunku powrotnym tramwaje pojadą trasą:

STAROŁĘKA PKM – Starołęcka – Zamenhofa – Krzywoustego – Strzelecka – Aleje Marcinkowskiego – 27 Grudnia – Fredry – Roosevelta – Głogowska – GÓRCZYN PKM

Kursy będą realizowane co 20 minut. Z przystanku Górczyn PKM tramwaje odjadą od godziny 11:58 do 17:18, natomiast ze Starołęki od 12:07 do 17:07.

Weekend pełen zabytkowych pojazdów

To jednak nie koniec atrakcji przygotowanych przez MPK Poznań. W weekend funkcjonować będą także autobusowe linie turystyczne obsługiwane przez historyczne pojazdy.

Na linii 100 w sobotę pojawią się między innymi Ikarus 260, MAN, Solaris Urbino 12, Neoplan N420 oraz Jelcz M11. W niedzielę pasażerowie będą mogli przejechać się m.in. Ikarusem 260 i 280, Jelczem PR110 oraz Solarisem Urbino 12.

Szczególnie wyjątkowe są dwa pojazdy udostępnione dzięki współpracy z firmą Solaris Bus & Coach. Solaris Urbino 12 z 1999 roku był pierwszym sprzedanym autobusem z rodziny Urbino, natomiast Neoplan N4020 z 1994 roku zapisał się w historii jako pierwszy niskopodłogowy autobus miejski w Polsce.

Na linii 102 zarówno w sobotę, jak i w niedzielę kursować będą Ikarus 260 oraz Solaris Urbino 12.

MPK zastrzega jednocześnie, że w wyjątkowych sytuacjach planowane pojazdy mogą zostać zastąpione innymi autobusami lub tramwajami.