Apel do rządu: Rosnące koszty przewozów zagrażają komunikacji na obszarach wiejskich

Dynamiczny wzrost cen paliw zaczyna uderzać w fundamenty funkcjonowania przewozów autobusowych i dowozów szkolnych, szczególnie na obszarach wiejskich. Samorządy ostrzegają, że bez reakcji państwa część usług może zostać ograniczona lub całkowicie zawieszona. O tym problemie pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Dlaczego koszty komunikacji miejskiej i przewozów autobusowych tak gwałtownie rosną?
2. Jakie konsekwencje dla pasażerów i gmin może mieć brak reakcji państwa?
3. Jakich rozwiązań systemowych oczekują samorządy?

Transport publiczny na wsi w kryzysie kosztowym

Pod koniec marca 2026 roku Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej skierował pilny wniosek do Ministerstwa Infrastruktury oraz Ministerstwa Energii. Dokument dotyczy gwałtownego wzrostu kosztów realizacji usług przewozowych, który bezpośrednio wpływa na funkcjonowanie transportu publicznego, w tym autobusów obsługujących obszary wiejskie.

„W ostatnich tygodniach jednostki samorządu terytorialnego odnotowują bezprecedensowy wzrost cen paliw, który w niektórych regionach kraju sięga nawet 40-45%” – wskazał Związek Gmin Wiejskich RP.

Wzrost kosztów paliwa przekłada się bezpośrednio na koszty realizacji usług transportowych, zarówno w zakresie publicznego transportu zbiorowego, jak i organizowanych przez gminy przewozów uczniów do szkół.

Samorządy sygnalizują, że sytuacja na rynku usług przewozowych staje się coraz bardziej napięta. Operatorzy realizujący przewozy autobusowe składają wnioski o zmiany warunków kontraktów.

„W konsekwencji do gmin masowo wpływają wnioski wykonawców o: aneksowanie zawartych umów, waloryzację wynagrodzeń, renegocjację stawek, a w skrajnych przypadkach – o odstąpienie od realizacji umów” – podkreślono w piśmie.

To bezpośrednio zagraża ciągłości funkcjonowania transportu publicznego, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie autobus często jest jedynym środkiem komunikacji dla mieszkańców i pasażerów.

Zagrożony dowóz uczniów i wykluczenie transportowe

Szczególnie wrażliwym obszarem jest dowóz uczniów do szkół, który stanowi obowiązek gmin wynikający z przepisów prawa.

„Sytuacja ta prowadzi do realnego zagrożenia ciągłości świadczenia usług transportowych, w tym w szczególności dowozu uczniów do szkół” – zaznaczono.

Jednocześnie organizacja transportu publicznego na terenach wiejskich, choć formalnie nieobowiązkowa, w praktyce jest konieczna dla zapewnienia mieszkańcom dostępu do usług publicznych.

„Obecna sytuacja prowadzi do ryzyka ograniczania lub likwidacji połączeń, co będzie miało bezpośrednie negatywne skutki społeczne i gospodarcze” – dodano.

Gminy bez narzędzi finansowych

Jednostki samorządu terytorialnego podkreślają, że nie są przygotowane na tak dynamiczny wzrost kosztów.

„Jednostki samorządu terytorialnego nie posiadają instrumentów finansowych umożliwiających pokrycie tak gwałtownego i nieprzewidywalnego wzrostu kosztów realizacji umów” – wskazano.

Budżety gmin nie uwzględniały tak dużych zmian cen paliw, a możliwości ich szybkiej korekty są ograniczone.

W ocenie Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej sytuacja ma charakter nadzwyczajny i wymaga natychmiastowej reakcji państwa.

„Brak działań systemowych doprowadzi do: zrywania umów przez wykonawców, paraliżu dowozu uczniów, pogłębienia wykluczenia transportowego” – ostrzegł ZGWRP.

Wśród kluczowych postulatów znalazły się:

• wprowadzenie mechanizmu rekompensat dla gmin pokrywających wzrost kosztów paliwa,
• uruchomienie programu dopłat do przewozów na obszarach wiejskich,
• wprowadzenie nadzwyczajnych mechanizmów waloryzacji umów,
• rozważenie instrumentów stabilizujących ceny paliw dla transportu publicznego.

Problem dotyczy nie tylko przewozów autobusowych. W piśmie zwrócono uwagę również na rosnące koszty funkcjonowania infrastruktury publicznej.

„Koszt 1 litra oleju opałowego wzrósł z poziomu 3,59 zł w styczniu do 6,02 zł obecnie, co oznacza wzrost o około 67%” – wskazano.

To dodatkowo obciąża budżety gmin i ogranicza ich możliwości finansowania komunikacji miejskiej oraz transportu publicznego.

Link do dokumentacji: https://www.zgwrp.pl