Lipsk zamawia do 90 nowych tramwajów. Pierwsza szansa PESY?

Zamówienie podstawowe obejmuje 30 tramwajów XXL, które mają zostać odebrane i skierowane do regularnego transportu publicznego najpóźniej do 30 listopada 2029 r. Prawo opcji pozwoli LVB dokupić do 30 kolejnych wagonów XXL oraz do 30 krótszych tramwajów L, z dostawami planowanymi na lata 2030–2031. Przewoźnik wymaga pojazdów dostosowanych do nietypowego rozstawu szyn 1.458 mm, trudnej skrajni lipskiej sieci i co najmniej 32-letniego okresu eksploatacji. O przejęciu niemieckiego producenta tramwajów Heiterblick przez PESA Bydgoszcz pod takie właśnie kontrakty pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.

Rozkład jazdy

1. Ile tramwajów może maksymalnie zamówić LVB?
2. Ilu pasażerów ma przewozić 45-metrowy tramwaj XXL?
3. Do kiedy trzeba złożyć wniosek o dopuszczenie do postępowania?

Do 90 nowych tramwajów dla Lipska

Lipski kontrakt został podzielony na zamówienie podstawowe i prawo opcji. W pierwszym etapie LVB kupią 30 jednokierunkowych, wieloczłonowych tramwajów przegubowych typu XXL. Każdy pojazd będzie miał maksymalnie 45 m długości.

Opcja obejmuje do 30 kolejnych wagonów XXL oraz do 30 tramwajów typu L, których długość nie może przekraczać 30 m. Maksymalny zakres postępowania wynosi zatem 90 pojazdów.

Tramwaje podstawowe muszą zostać przekazane w sposób ciągły i możliwy do obsłużenia organizacyjnie przez przewoźnika. Harmonogram ma uwzględniać nie tylko fizyczną dostawę wagonów, lecz także dynamiczne uruchomienie, jazdy próbne oraz proces uzyskiwania zezwolenia na eksploatację według niemieckich przepisów BOStrab.

Pierwsze dostawy są planowane na 2028 r. Wszystkie 30 pojazdów podstawowych ma zostać odebranych, dopuszczonych i skierowanych do regularnych przewozów pasażerskich do 30 listopada 2029 r. Tramwaje uruchamiane z prawa opcji będą dostarczane w latach 2030–2031.

Budżet ani szacunkowa wartość zamówienia nie zostały podane. Przy tak szerokiej opcji końcowa wartość kontraktu będzie zależała od wyników negocjacji, cen obu typów pojazdów oraz liczby tramwajów, które LVB rzeczywiście zamówią.

Poprzedni projekt nie pokrył potrzeb przewoźnika

Dokumentacja wprost wskazuje, że potrzeba zakupu powstała w krótkim czasie po tym, jak wcześniejszego projektu taborowego nie udało się zrealizować zgodnie z planem, przede wszystkim w zakresie przewidywanej liczby tramwajów.

LVB potrzebują pojazdów zastępujących wagony, które osiągnęły lub przekroczyły zakładany okres użytkowania. Opóźnienie pełnej wymiany floty może utrudnić realizację zamówionej pracy przewozowej i utrzymanie wymaganej liczby tramwajów w regularnej komunikacji miejskiej.

Poprzedni kontrakt zawarto z konsorcjum LEIWAG, tworzonym przez HeiterBlick GmbH i Kiepe Electric GmbH. Obejmował on 25 tramwajów XXL Plus dla Lipska oraz szerokie prawa opcji. Problemy finansowe i produkcyjne HeiterBlick spowodowały jednak opóźnienia programu.

Nowe postępowanie nie jest prostym powtórzeniem wcześniejszego zamówienia. LVB zwiększają zakres podstawowy do 30 wagonów i pozostawiają sobie możliwość pozyskania dwóch typów tramwajów, przeznaczonych do obsługi linii o różnych potokach pasażerów.

Tramwaj XXL dla minimum 280 pasażerów

Tramwaj typu XXL ma mieć maksymalnie 45 m długości, 2.400 mm szerokości i mniej niż 3.500 mm wysokości. W dolnej części nadwozie może zostać zwężone do 2.300 mm, co wynika z wymagającej skrajni lipskiej sieci.

Pojazd musi przewozić co najmniej 280 pasażerów przy założeniu czterech osób stojących na metr kwadratowy. Minimum 90 miejsc mają stanowić fotele pojedyncze i miejsca przeznaczone dla opiekunów z dziećmi, liczone w dokumentacji jako 1,5 standardowego siedzenia.

Zamawiający chce przyspieszyć wymianę pasażerów na przystankach. Na jeden strumień drzwi nie może przypadać więcej niż 24 podróżnych. Drzwi mają być odskokowo-przesuwne, otwierane na zewnątrz, z czasem otwierania i zamykania nieprzekraczającym 3,5 sekundy.

Minimalna szerokość drzwi jednoskrzydłowych wyniesie 800 mm, a dwuskrzydłowych 1.400 mm. Wszystkie wejścia pasażerskie mają znajdować się w obszarze niskiej podłogi, na wysokości nie większej niż 300 mm ponad główkę szyny.

Krótszy tramwaj L również do jazdy w trakcji

Wariant L będzie miał maksymalnie 30 m długości i pomieści co najmniej 180 pasażerów. W tej liczbie przewidziano minimum 60 miejsc siedzących.

Pojazdy L mają mieć możliwość mechanicznego i elektrycznego łączenia z tramwajami tego samego typu. Składy będą mogły jeździć w trakcji, także w układzie połączonym tyłami, tworząc rozwiązanie zbliżone funkcjonalnie do tramwaju dwukierunkowego.

Zarówno tramwaje L, jak i XXL muszą być mechanicznie kompatybilne z obecnym taborem LVB na potrzeby holowania uszkodzonego pojazdu. W przypadku wagonów XXL nie przewidziano regularnej jazdy wielokrotnej.

Co najmniej 60% powierzchni dostępnej dla pasażerów ma znajdować się w strefie niskopodłogowej. Nad wózkami dopuszczono rampy i pojedyncze stopnie, ale nie klasyczne schody rozpoczynające się od drugiego stopnia. Wysokość podłogi w części niskiej nie może przekraczać 350 mm.

Nietypowy rozstaw szyn i ciasne łuki

Nowe tramwaje zostaną przystosowane do lipskiego rozstawu szyn wynoszącego 1.458 mm. Muszą poruszać się po łukach o promieniu 19 m, a w stanie pustym także po łukach o promieniu 18 m.

Maksymalne nachylenie trasy określono na 6%. Dopuszczalna statyczna siła nacisku zestawu kołowego wynosi 95 kN, natomiast maksymalne obciążenie liniowe 21 kN/m.

Prędkość maksymalna tramwajów wyniesie 70 km/h. Pojazdy mają obecnie pracować przy napięciu sieciowym 600 V DC, ale muszą być przygotowane do planowanego przejścia na 750 V DC.

Układ napędowy będzie wykorzystywał silniki prądu przemiennego i rekuperację energii podczas hamowania. LVB preferują silniki chłodzone powietrzem oraz zabudowę urządzeń elektrycznych w modułach umieszczonych na dachu, z dobrym dostępem dla pracowników serwisu.

Konstrukcja stalowa na 32 lata

Konstrukcja tramwaju ma być samonośna, lekka i modułowa. Szkielet pudła zostanie wykonany jako spawana konstrukcja stalowa.

Każdy wózek ma mieć dwa zestawy kołowe. Zamawiający rekomenduje zastosowanie zawieszenia pierwszego i drugiego stopnia oraz gumowo amortyzowanych zestawów kołowych, aby ograniczyć masy nieusprężynowane, zużycie torowiska i emisję hałasu.

Projektowany okres eksploatacji wynosi minimum 32 lata przy przebiegu do około 100.000 km rocznie. Oznacza to, że jeden tramwaj powinien być przygotowany na wykonanie około 3,2 mln km w całym cyklu życia.

Pierwszy zasadniczy przegląd okresowy nie może przypadać wcześniej niż po 25.000 km. Kolejne poziomy obsługi przewidziano przy przebiegach 50.000 i 100.000 km, natomiast inspekcja wynikająca z §57 BOStrab ma odbywać się co osiem lat bez limitu kilometrów.

Klimatyzacja z pompą ciepła

Przestrzeń pasażerska i kabina motorniczego otrzymają klimatyzację współpracującą z pompą ciepła. Zamawiający wymaga zastosowania czynnika chłodniczego o ograniczonym wpływie na środowisko oraz inteligentnego, energooszczędnego sterowania ogrzewaniem i chłodzeniem.

Okna mają być wykonane w technologii szyb termoizolacyjnych. Wnętrze będzie przystosowane do eksploatacji w zakresie temperatur od minus 25 do plus 45 stopni Celsjusza.

Minimalna szerokość przejścia na poziomie podłogi wyniesie 560 mm, a na wysokości bioder 700 mm. Dokumentacja nie dopuszcza lokalnych przewężeń pogarszających swobodne przemieszczanie się pasażerów.

W tramwajach XXL mają powstać co najmniej trzy, a w pojazdach L minimum dwie przestrzenie przy podwójnych drzwiach przeznaczone dla osób na wózkach, wózków dziecięcych i rowerów. Strefy będą miały po 2.400 mm długości wzdłuż kierunku jazdy, a część z nich zostanie wyposażona zgodnie z pełnym standardem dostępności.

Monitoring z analizą obrazu

Nowe tramwaje otrzymają cyfrowy monitoring z funkcjami analizy obrazu wykorzystującymi rozwiązania oparte na sztucznej inteligencji. Dokumentacja nie precyzuje jeszcze pełnego katalogu zdarzeń, które system będzie automatycznie wykrywał.

We wszystkich pojazdach znajdą się systemy liczenia pasażerów kompatybilne z rozwiązaniami wykorzystywanymi przez LVB. Zamawiający wymaga również urządzeń informacji pasażerskiej, zewnętrznych tablic LED, cyfrowych zapowiedzi przystanków i systemu infotainment.

Klasyczne lusterka zostaną zastąpione systemem kamer. W kabinie motorniczego znajdą się dwa monitory. Kamery mają rejestrować obraz z rozdzielczością minimum 1920 × 1080 pikseli, natomiast ekrany muszą zapewnić rozdzielczość co najmniej 1024 × 768 pikseli.

Kabina otrzyma również składane siedzenie dla instruktora i mobilny pulpit szkoleniowy. Do manewrów na terenie zaplecza przewidziano oddzielne stanowisko umożliwiające jazdę do tyłu.

Wysoki próg wejścia dla producentów

Postępowanie prowadzone jest w trybie negocjacyjnym z wcześniejszą kwalifikacją wykonawców. Do drugiego etapu przejdą wyłącznie producenci lub konsorcja, które spełnią rozbudowane wymagania techniczne, finansowe i referencyjne.

Kandydat musi wykazać, że w ciągu ostatnich 10 lat dostarczył, przekazał klientom i wprowadził do ruchu pasażerskiego łącznie co najmniej 80 tramwajów lub pojazdów kolei miejskiej na terenie Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego albo Turcji.

Potrzebna jest także referencja dotycząca przynajmniej jednego tramwaju, który w ostatnich 10 latach otrzymał dopuszczenie według BOStrab lub równoważne zezwolenie właściwego organu.

Oddzielnie należy potwierdzić doświadczenie w dostawach wózków oraz spawanych stalowych pudeł tramwajowych. Wszystkie trzy grupy referencji muszą zostać spełnione łącznie, choć w konsorcjum mogą pochodzić od różnych jego członków.

Wymagane są również certyfikaty EN ISO 9001, DIN EN 15085-2, DIN EN 17460 i EN ISO 14001 albo dokumenty równoważne. Wykonawca musi dysponować ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej działalności i produktu na 30.000.000 EUR, ubezpieczeniem środowiskowym na 20.000.000 EUR oraz ubezpieczeniem montażowym.

Termin na wnioski do 17 sierpnia

Wnioski o dopuszczenie do udziału można składać do 17 sierpnia 2026 r. Zaproszenia do złożenia pierwszych ofert mają zostać wysłane około 26 sierpnia. Na tym etapie nie podano terminu składania ani otwarcia właściwych ofert cenowych.

Przetargowe kryteria oceny przedstawiają się następująco:

✅ cena całkowita – 45%

✅ technika i komfort pasażerów – 35%

✅ koszty eksploatacji i cyklu życia LCC – 10%

✅ termin dostawy – 10%

Szczegółowe informacje i dokumentacja zamówienia na dostawę niskopodłogowych tramwajów dla LVB: https://www.evergabe.de/unterlagen/54321-Tender-19f3bbbb711-1ebd3e21fc9e961

Zakupowe tło

Historia transportu prowadzonego dziś przez LVB sięga 18 maja 1872 r., kiedy w Lipsku uruchomiono komunikację tramwajową. Przedsiębiorstwo pod nazwą Leipziger Verkehrsbetriebe powstało w 1917 r. z połączenia dwóch operatorów, natomiast od 1990 r. działa w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością.

Według aktualnego zestawienia Phototrans flota autobusowa przewoźnika obejmuje 196 pojazdów. Największą grupę stanowi 115 autobusów Solaris Urbino 18 kilku generacji.

W części tramwajowej mamy m.in. 61 pojazdów Solaris Tramino, 55 wagonów DWA NGT8, 33 tramwaje Bombardier NGT12-LEI, 48 pojazdów rodziny Leoliner NGTW6-L oraz nadal użytkowane wagony i doczepy Tatra.

W 2021 r. LVB zamówiły w konsorcjum HeiterBlick i Kiepe Electric 25 tramwajów XXL Plus o długości 45 m, szerokości 2,4 m i pojemności około 288 pasażerów. Pojazdy mają zastępować przede wszystkim starsze wagony DWA NGT8, a ich pierwszymi trasami mają być linie 16 i 15.

W lipcu 2026 r. PESA Bydgoszcz S.A. zakończyła przejęcie 100% udziałów w HeiterBlick. Dla obecnego przetargu oznacza to, że działający już w Lipsku producent zyskał nowe zaplecze właścicielskie, ale nadal będzie musiał spełnić te same wymagania kwalifikacyjne co pozostali kandydaci.