Alicante walczy z upałami. Szyny tramwajowe malowane na biało mają ograniczyć ryzyko deformacji

Na linii TRAM d’Alacant L9 łączącej Benidorm z Denią rozpoczęto pilotażowe malowanie szyn specjalną białą farbą odbijającą promieniowanie słoneczne. Celem projektu jest ograniczenie nagrzewania się torów, zmniejszenie ryzyka ich deformacji oraz utrzymanie regularności kursowania tramwajów podczas fal upałów. Za przedsięwzięcie odpowiada operator Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana (FGV), który realizuje projekt we współpracy z naukowcami z Universitat Politècnica de València.

Rozkład jazdy:

1. Jak długo potrwa pilotaż malowania szyn na biało i kiedy FGV podejmie decyzję o ewentualnym rozszerzeniu programu na kolejne linie?
2. Czy zastosowana powłoka odbijająca promieniowanie słoneczne wpływa na trwałość szyn, koszty ich utrzymania oraz współpracę z kołami pojazdów?
3. Czy inne miasta lub zarządcy infrastruktury w Hiszpanii i Europie wyrazili już zainteresowanie wdrożeniem podobnego rozwiązania w celu ograniczenia skutków ekstremalnych upałów?

Upały coraz większym wyzwaniem dla kolei i tramwajów

Zmiany klimatyczne sprawiają, że zarządcy infrastruktury kolejowej i tramwajowej muszą coraz częściej mierzyć się z problemem przegrzewających się szyn. Wysokie temperatury powodują rozszerzanie się stali, a w skrajnych przypadkach mogą prowadzić do wyboczeń torów, stanowiących poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa ruchu.

Aby ograniczyć to ryzyko, zarządcy infrastruktury często wprowadzają tymczasowe ograniczenia prędkości. Choć poprawiają one bezpieczeństwo, jednocześnie wydłużają czas przejazdu, powodują opóźnienia i zmniejszają przepustowość linii.

Z podobnymi problemami tego lata zmagały się między innymi koleje w Wielkiej Brytanii, Niemczech, Austrii czy na Słowacji, gdzie podczas największych upałów obowiązywały liczne ograniczenia prędkości.

Biała farba ma obniżyć temperaturę szyn

Hiszpański projekt opiera się na stosunkowo prostym rozwiązaniu. Szyny pokrywane są specjalną białą powłoką o wysokim współczynniku odbicia promieniowania słonecznego.

Badania przeprowadzone przez specjalistów z Universitat Politècnica de València wykazały, że dzięki zastosowaniu takiej powłoki temperatura szyn może być niższa o około 8–10 stopni Celsjusza w porównaniu z niepomalowanymi elementami infrastruktury.

Choć różnica wydaje się niewielka, w praktyce może mieć ogromne znaczenie. Nawet obniżenie temperatury o kilka stopni może zmniejszyć naprężenia w szynach i ograniczyć ryzyko ich odkształcenia podczas najbardziej upalnych dni.

Na początek ponad pięć kilometrów torów

Pilotaż prowadzony jest na linii L9 TRAM d’Alacant pomiędzy Benidormem a Denią.

Do tej pory białą powłoką pokryto już ponad pięć kilometrów torów. Nie wybrano jednak przypadkowych odcinków. Prace koncentrują się przede wszystkim na łukach, gdzie działające siły oraz wysokie temperatury zwiększają ryzyko powstawania deformacji.

To właśnie na takich fragmentach infrastruktury najczęściej dochodzi do problemów wymagających wprowadzania ograniczeń prędkości lub wykonywania dodatkowych prac utrzymaniowych.

Korzyści odczują przede wszystkim pasażerowie

Choć projekt dotyczy infrastruktury technicznej, jego efekty mają być zauważalne przede wszystkim dla pasażerów.

Jeżeli pilotaż potwierdzi oczekiwania inżynierów, operator będzie mógł ograniczyć liczbę przypadków wprowadzania ograniczeń prędkości podczas upałów. Oznacza to bardziej punktualne kursowanie tramwajów, mniejsze ryzyko odwoływania połączeń oraz większą niezawodność całego systemu transportowego.

Dodatkowo zmniejszenie liczby deformacji torów może przełożyć się na niższe koszty utrzymania infrastruktury oraz rzadszą konieczność wykonywania awaryjnych napraw.

Europa szuka nowych sposobów walki z upałami

Eksperyment realizowany w Alicante wpisuje się w coraz szerszy trend poszukiwania rozwiązań zwiększających odporność infrastruktury transportowej na zmiany klimatu.

W różnych krajach testowane są już m.in. nowe gatunki stali o większej odporności na wysokie temperatury, systemy monitorowania temperatury torów w czasie rzeczywistym, inteligentne czujniki wykrywające odkształcenia szyn czy specjalne procedury zarządzania ruchem podczas fal upałów.

Hiszpański projekt wyróżnia się jednak prostotą. Zastosowanie specjalnej powłoki odbijającej promieniowanie nie wymaga przebudowy infrastruktury ani kosztownych inwestycji, a jednocześnie może przynieść wymierne korzyści eksploatacyjne.

Czy białe szyny staną się standardem?

Na razie trudno przesądzać, czy malowanie szyn na biało stanie się powszechną praktyką. Wszystko zależy od wyników prowadzonych testów oraz trwałości zastosowanej powłoki w warunkach codziennej eksploatacji.

Jeżeli eksperyment zakończy się sukcesem, rozwiązanie może zainteresować także innych zarządców infrastruktury w Europie, szczególnie w regionach coraz częściej dotykanych przez fale ekstremalnych upałów.

W obliczu postępujących zmian klimatycznych nawet pozornie proste rozwiązania mogą odegrać ważną rolę w utrzymaniu niezawodności transportu szynowego. Projekt realizowany w Alicante pokazuje, że innowacje nie zawsze muszą oznaczać skomplikowane technologie – czasami skuteczną odpowiedzią na nowe wyzwania może być… warstwa białej farby.