Kraków nie rezygnuje z budowy metra. Miasto ogłasza strategiczny przetarg za blisko 200 mln zł

Postępowanie ma doprowadzić do przygotowania pełnego pakietu analiz, badań i decyzji administracyjnych, które w przyszłości umożliwią opracowanie projektu budowlanego oraz rozpoczęcie budowy pierwszej linii podziemnej kolei. O koncepcji metra w Krakowie pisaliśmy w InfoTram.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jaki zakres prac obejmuje ogłoszony przez Kraków przetarg na przygotowanie dokumentacji przedprojektowej dla budowy metra i jakie dokumenty mają powstać?
2. Dlaczego przygotowanie pełnej dokumentacji oraz badań geologicznych jest kluczowe dla pozyskania finansowania z nowej perspektywy unijnej i rozpoczęcia budowy metra?
3. Jak według władz Krakowa będzie wyglądał harmonogram przygotowań do budowy metra oraz jaką rolę w realizacji projektu odegra Konsorcjum Metro tworzone przez krakowskie uczelnie?

Rusza największy przetarg przygotowawczy

Jednocześnie władze miasta rozpoczną negocjacje z utworzonym przez krakowskie uczelnie Konsorcjum Metro, które ma stanowić naukowe zaplecze całego przedsięwzięcia. Na przygotowanie inwestycji Kraków zabezpieczył w budżecie oraz Wieloletniej Prognozie Finansowej na lata 2026–2031 kwotę 188 mln zł.

Ogłoszone 13 lipca postępowanie obejmuje wykonanie praktycznie wszystkich najważniejszych opracowań niezbędnych przed rozpoczęciem właściwego projektowania metra.

Wykonawca będzie odpowiedzialny między innymi za przygotowanie:

• studium wykonalności,
• koncepcji technicznej,
• programu funkcjonalno-użytkowego,
• dokumentacji środowiskowej,
• całorocznej inwentaryzacji przyrodniczej,
• raportu oddziaływania na środowisko,
• analiz wpływu inwestycji na budynki i drgania,
• szczegółowych badań geologicznych,
• wsparcia przy przyszłym postępowaniu realizacyjnym.

To właśnie te dokumenty mają stworzyć podstawy do przygotowania projektu budowlanego oraz późniejszego wyboru wykonawcy inwestycji.

– Przetarg jest efektem wielu miesięcy prac przygotowawczych, wstępnych konsultacji rynkowych, analiz, rozmów z ekspertami i dopracowywania założeń technicznych, organizacyjnych i finansowych. Przygotowanie metra musi odbywać się etapami, na podstawie danych, dokumentów i decyzji, które ograniczają ryzyka przy tak dużej inwestycji – mówi dyrektor Departamentu Komunalnego Maria Wojtacha.

Studium wykonalności wskaże ostateczny wariant

Jednym z najważniejszych elementów zamówienia będzie opracowanie studium wykonalności.

Dokument ma ostatecznie potwierdzić rekomendowany przebieg pierwszej linii metra oraz doprecyzować lokalizacje przyszłych stacji. Następnie przygotowana zostanie szczegółowa koncepcja techniczna, która pokaże dokładny przebieg tuneli, rozmieszczenie wejść na stacje, powiązania z komunikacją miejską oraz rozwiązania technologiczne.

Jak wynika z przedstawionego harmonogramu, przygotowanie studium wykonalności potrwa do 12 miesięcy, natomiast opracowanie koncepcji technicznej przewidziano na maksymalnie 18 miesięcy.

Przetarg obejmuje osiem kluczowych etapów

Przedstawiona przez miasto dokumentacja pokazuje, że zakres postępowania został podzielony na część podstawową oraz zadania realizowane w ramach prawa opcji.

Podstawowe zamówienie obejmuje dwa pierwsze etapy:

• przygotowanie studium wykonalności,
• opracowanie szczegółowej koncepcji technicznej.

Natomiast kolejne elementy będą uruchamiane sukcesywnie. Obejmują one:

• kartę informacyjną przedsięwzięcia,
• całoroczną inwentaryzację przyrodniczą wraz z raportem oddziaływania na środowisko i uzyskaniem decyzji środowiskowej,
• opracowanie programu funkcjonalno-użytkowego,
• analizy stref wpływu inwestycji, stanu budynków oraz oddziaływania drgań,
• szczegółowe badania geologiczne,
• wsparcie miasta podczas przyszłego przetargu realizacyjnego.

Łączny czas realizacji wszystkich etapów może wynieść nawet 62 miesiące od podpisania umowy.

Program funkcjonalno-użytkowy przygotuje inwestycję do realizacji

Jednym z kluczowych dokumentów będzie program funkcjonalno-użytkowy.

To właśnie on określi, co dokładnie ma zostać zaprojektowane i wybudowane, jakie funkcje będzie spełniało metro oraz jakie standardy techniczne i eksploatacyjne będą obowiązywały podczas realizacji inwestycji.

Dokument będzie podstawą przyszłego postępowania prowadzonego w formule „zaprojektuj i wybuduj”. Jego przygotowanie ma potrwać około 26 miesięcy.

Miasto zbada wpływ metra na zabudowę

Istotnym elementem przygotowań będą również analizy wpływu budowy metra na istniejącą zabudowę.

Specjaliści wyznaczą strefy oddziaływania inwestycji, ocenią stan budynków znajdujących się w sąsiedztwie planowanych tuneli oraz przeanalizują wpływ drgań i innych oddziaływań dynamicznych związanych z budową i eksploatacją metra.

Prace te zaplanowano na około 14 miesięcy.

Ruszą szeroko zakrojone badania geologiczne

Równolegle prowadzone jest odrębne postępowanie dotyczące wykonania szczegółowych badań geologicznych.

Zakres prac przewiduje wykonanie od 150 do 200 otworów geologiczno-inżynierskich, które będą sięgały nawet 50 metrów pod powierzchnię terenu.

Przewidziano także sondowania oraz badania hydrogeologiczne i geofizyczne, które pozwolą dokładnie rozpoznać warunki gruntowo-wodne, określić ewentualne zagrożenia i bezpiecznie zaprojektować przebieg tuneli oraz lokalizację przyszłych stacji.

Miasto liczy, że postępowanie dotyczące badań geologicznych zostanie rozstrzygnięte jeszcze w lipcu.

Kolejny etap to formuła „zaprojektuj i wybuduj”

Przedstawiciele magistratu podkreślają, że obecny przetarg nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy metra, ale jest najważniejszym krokiem przygotowawczym, jaki samorząd może wykonać samodzielnie.

– Po dwóch latach intensywnej pracy przygotowawczej przechodzimy do zlecenia jednego z najważniejszych przetargów ostatnich lat. Choć to postępowanie nie oznacza jeszcze rozpoczęcia budowy, jest jednym z najważniejszych kroków, jakie miasto może dziś wykonać samodzielnie. Naszym celem jest przygotowanie Krakowa do kolejnego etapu — fazy „zaprojektuj i zbuduj” – mówi Maria Wojtacha.

Według harmonogramu przedstawionego przez miasto:

• w 2026 r. nastąpi zakończenie przygotowania dokumentacji przetargowej i ogłoszenie postępowania,
• w I kwartale 2027 r. planowany jest wybór wykonawcy i podpisanie umowy,
• w II kwartale 2027 r. rozpoczną się prace projektowe,
• w latach 2027–2028 realizowane będą podstawowe elementy zamówienia.

Metro ma być gotowe na nową perspektywę unijną

Władze Krakowa nie ukrywają, że jednym z głównych powodów rozpoczęcia przygotowań jest możliwość pozyskania środków unijnych po 2027 roku.

Jak wynika z przedstawionych materiałów, kluczowe znaczenie będzie miała perspektywa finansowa Unii Europejskiej na lata 2028–2034.

Obecnie trwają negocjacje pomiędzy Komisją Europejską a polskim rządem dotyczące nowych ram finansowych. W 2027 roku mają zostać określone kierunki wydatkowania funduszy europejskich.

Miasto przypomina również, że Ministerstwo Infrastruktury planuje uruchomienie programu finansowania budowy metra w Polsce o wartości 10 mld euro.

– Musimy być dokumentacyjnie gotowi na nową perspektywę unijną. To nasze historyczne okienko dla budowy metra – podkreśla Maria Wojtacha.

Kraków liczy na wsparcie państwa

Przedstawiciele miasta zwracają uwagę, że przygotowanie dokumentacji pozostaje w zasięgu możliwości samorządu, jednak sama realizacja inwestycji wymaga wsparcia ze strony państwa.

– Sama budowa metra wykracza jednak poza możliwości finansowe samorządu. Dlatego Kraków ma prawo oczekiwać wsparcia na poziomie ogólnopolskim. Metro powinno być traktowane jak krajowa inwestycja strategiczna, podobnie jak duże projekty kolejowe, drogowe, lotnicze czy metropolitalne realizowane w innych częściach kraju z udziałem państwa – mówi Rafał Solecki, dyrektor Wydziału Strategii i Funduszy Europejskich.

Podobne modele finansowania funkcjonują już w wielu europejskich miastach. Z przedstawionej przez Kraków analizy wynika, że metro finansowane jest najczęściej przy współudziale państwa, samorządów oraz funduszy unijnych. Takie rozwiązania zastosowano m.in. w Warszawie, Budapeszcie, Sofii, Sewilli czy Salonikach. W innych miastach wykorzystywane są także środki Europejskiego Banku Inwestycyjnego, partnerstwo publiczzno-prywatne lub finansowanie regionalne.

Krakowskie uczelnie stworzą Konsorcjum Metro

Nowym elementem przygotowań jest propozycja utworzenia Konsorcjum Metro.

Oferta została przygotowana wspólnie przez siedem krakowskich uczelni i instytucji naukowych:

• Politechnikę Krakowską,
• Akademię Górniczo-Hutniczą,
• Uniwersytet Jagielloński,
• Uniwersytet Ekonomiczny,
• Uniwersytet Rolniczy,
• Akademię Sztuk Pięknych,
• Sieć Badawczą Łukasiewicz.

Po analizie dokumentów miasto rozpocznie negocjacje dotyczące zasad współpracy.

– Kraków jest dziś dobrze przygotowany do realizacji tego projektu. Budowa metra w historycznym mieście to niezwykle złożone przedsięwzięcie, wymagające szczególnej troski o ochronę dziedzictwa kulturowego. Dlatego wsparcie środowiska naukowego oraz ekspertów dysponujących wiedzą i doświadczeniem w tym zakresie ma ogromne znaczenie – podkreśla prof. Andrzej Szarata, rektor Politechniki Krakowskiej.

Docelowo dwie linie i 29 stacji

Zgodnie z obecnymi założeniami pierwsza linia metra ma przebiegać od Nowej Huty przez centrum miasta do rejonu ulicy Brożka. Następnie trasa rozdzieli się na dwa odgałęzienia prowadzące do Opatkowic oraz Kurdwanowa.

Docelowo krakowskie metro ma składać się z dwóch linii o łącznej długości około 29 kilometrów i 29 stacji. Szacunkowy koszt budowy całego systemu wynosi obecnie 13–15 mld zł.

Choć do rozpoczęcia robót budowlanych pozostaje jeszcze kilka lat, ogłoszony właśnie przetarg rozpoczyna najważniejszy etap przygotowań formalnych. Od jakości opracowanej dokumentacji zależeć będzie możliwość uzyskania decyzji administracyjnych, pozyskania finansowania z budżetu państwa i funduszy unijnych oraz przejścia do realizacji jednej z najbardziej ambitnych inwestycji transportowych w historii Krakowa.