Zerowy VAT dla pasażerów wraca w interpelacjach. MF podaje roczny koszt

W odpowiedzi na interpelację posła Janusza Kowalskiego wiceminister finansów Jarosław Neneman poinformował, że takie rozwiązanie oznaczałoby ujemne skutki dla budżetu państwa szacowane na około 1,9 mld PLN rocznie. To kolejna próba politycznego powrotu do postulatu zerowego VAT na bilety w publicznym transporcie zbiorowym, ale stanowisko resortu finansów pozostaje ostrożne: zmiana jest możliwa dopiero wtedy, gdy znajdzie się na nią przestrzeń w budżecie. O tym temacie i wcześniejszych szacunkach MF pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Ile według Ministerstwa Finansów kosztowałby zerowy VAT na transport pasażerski?
2. Kto ponownie zapytał o możliwość wprowadzenia 0% VAT na bilety?
3. Dlaczego MF nie prowadzi obecnie prac nad podatkowym wsparciem transportu publicznego?

1,9 mld PLN mniej w budżecie

Sprawa dotyczy zastosowania zerowej stawki VAT na bilety w publicznym transporcie zbiorowym. Parlamentarzysta w swojej interpelacji argumentował, że takie rozwiązanie mogłoby wesprzeć osoby regularnie korzystające z komunikacji zbiorowej.

Odpowiedź Ministerstwa Finansów nie zamyka całkowicie drzwi do zmiany, ale jasno wskazuje jej koszt. Według wiceministra Jarosława Nenemana wprowadzenie obniżki stawki VAT dla określonych usług transportu pasażerskiego oznaczałoby ujemne skutki budżetowe szacowane na około -1,9 mld PLN rocznie.

„Wprowadzenie wskazanej obniżki stawki VAT dla określonych usług transportu pasażerskiego będzie powodować ujemne skutki budżetowe, których wysokość szacuje się na ok. -1,9 mld zł rocznie” – poinformował Jarosław Neneman, wiceminister finansów.

To oznacza, że zerowy VAT na bilety nie jest dla budżetu drobną korektą techniczną. Z punktu widzenia finansów publicznych byłby to stały ubytek dochodów, który trzeba byłoby pokryć z innych źródeł albo zaakceptować jako koszt polityki transportowej.

Nie ma prac w resorcie

Najważniejszy fragment odpowiedzi MF dotyczy bieżących prac legislacyjnych. Ministerstwo Finansów przekazało, że nie prowadzi obecnie prac nad wykorzystaniem instrumentów podatkowych w celu zwiększenia atrakcyjności transportu publicznego.

„Ewentualne działania w zakresie rozwiązań podatkowych, w tym obniżenia stawki VAT na transport pasażerski, mogłyby zostać podjęte, zaś odpowiednie rozwiązania wdrożone, jak tylko znajdzie się przestrzeń w budżecie do ich sfinansowania” – przekazał Jarosław Neneman.

To stanowisko jest spójne z wcześniejszymi odpowiedziami resortu. W 2025 roku MF szacowało koszt obniżenia VAT na transport pasażerski do zera na około 1,8 mld PLN rocznie w warunkach 2025 roku. Już wtedy resort wskazywał, że zmiana będzie mogła być wdrożona dopiero po znalezieniu przestrzeni budżetowej. (Biznes PAP)

Teraz szacunek wzrósł do około 1,9 mld PLN rocznie, co pokazuje skalę obciążenia przy aktualnych warunkach finansowych. Różnica wobec wcześniejszej kwoty nie zmienia jednak głównego wniosku: MF traktuje zerowy VAT jako kosztowny instrument, a nie prostą obniżkę bez wpływu na budżet.

Posłowie wracają do tematu

Kwestia zerowego VAT na bilety w publicznym transporcie zbiorowym pojawia się w Sejmie regularnie. O podobne rozwiązanie pytali już wcześniej m.in. Paulina Matysiak, Michał Moskal i Grzegorz Macko. W odpowiedziach resort finansów konsekwentnie wskazywał na ten sam warunek: rozwiązanie może być rozważane, gdy znajdzie się przestrzeń w budżecie.

Temat ma także polityczne tło. Obniżenie stawki VAT z 8% do 0% na transport publiczny było jednym z punktów programowych Koalicji Obywatelskiej w 2023 roku. Wcześniejsze odpowiedzi MF pokazywały jednak, że między postulatem wyborczym a decyzją budżetową jest duża różnica.

Dla branży transportowej najważniejsze pytanie brzmi nie tylko, czy zerowy VAT obniżyłby ceny biletów, ale też kto realnie skorzystałby z tej zmiany. Efekt zależałby od konstrukcji taryf, organizatorów transportu, przewoźników i decyzji samorządów. W komunikacji miejskiej ceny biletów są często regulowane uchwałami lokalnymi, a wpływy z biletów pokrywają tylko część kosztów funkcjonowania systemu.

Czy pasażer zobaczyłby tańszy bilet?

Zerowy VAT mógłby obniżyć cenę brutto biletu, ale nie zawsze automatycznie przełożyłby się na prostą obniżkę w cenniku. W kolejach dalekobieżnych i regionalnych mechanizm mógłby być bardziej widoczny, jeśli przewoźnik przeniósłby obniżkę podatku na pasażera. W komunikacji miejskiej decyzja zależałaby od organizatora transportu, czyli najczęściej miasta lub związku komunikacyjnego.

Samorządy mogłyby wykorzystać zerowy VAT na kilka sposobów. Pierwszy to obniżenie cen biletów. Drugi to utrzymanie cen i poprawa finansowania komunikacji. Trzeci to ograniczenie skali przyszłych podwyżek. Każdy z tych wariantów ma inne skutki dla pasażera i budżetu lokalnego.

Z perspektywy pasażera argument za 0% VAT jest prosty: transport publiczny staje się tańszy albo mniej podatny na wzrost cen. Z perspektywy państwa równie prosty jest kontrargument: koszt 1,9 mld PLN rocznie trzeba gdzieś znaleźć.

Dyskusja o VAT pokazuje szerszy problem. Transport publiczny w Polsce potrzebuje stabilnego finansowania, ale instrumenty podatkowe są tylko jednym z możliwych narzędzi. Inne to dopłaty do przewozów, fundusze rozwoju linii autobusowych, wsparcie dla kolei regionalnych, finansowanie wymiany taboru, integracja taryfowa czy ulgi dla konkretnych grup pasażerów.

Zerowy VAT byłby rozwiązaniem ogólnym i czytelnym politycznie. Nie wymagałby budowy nowego systemu dopłat, ale jego słabością jest koszt po stronie budżetu państwa oraz niepewność, czy pełna korzyść trafiłaby do pasażera. Dlatego MF utrzymuje ostrożne stanowisko i nie deklaruje rozpoczęcia prac.