Nowe zasady bezpieczeństwa w polskim lotnictwie. Projekt UD488 obejmuje ULC, lotniska i przewoźników

13 października 2026 roku Kancelaria Prezesa Rady Ministrów opublikowała projekt UD488 przygotowany przez Ministerstwo Infrastruktury, przewidujący zmiany w polskim systemie zarządzania bezpieczeństwem lotniczym.

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na II kwartał 2027 roku. Proponowane rozwiązania dotyczą między innymi zgłaszania zdarzeń, analizy ryzyka, systemów zarządzania bezpieczeństwem oraz współpracy organów nadzorujących lotnictwo. Na obecnym etapie są to propozycje legislacyjne, a nie obowiązujące już zmiany Prawa lotniczego.

Rozkład jazdy:

1. Kiedy Rada Ministrów ma przyjąć projekt UD488 zmieniający Prawo lotnicze?
2. Jakie nowe obowiązki dotyczące wskaźników bezpieczeństwa przewidziano dla organizacji posiadających system SMS?
3. Jakie sankcje i zmiany terminów proponuje się w przepisach dotyczących raportowania zdarzeń oraz używania laserów?

UD488 z terminem przyjęcia w II kwartale 2027 roku

Ministerstwo Infrastruktury przygotowało projekt nowelizacji ustawy z 3 lipca 2002 roku – Prawo lotnicze, który został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD488.

Dokument opublikowano 13 października 2026 roku o godz. 14:14. Za jego opracowanie odpowiada Ministerstwo Infrastruktury, a jako osobę odpowiedzialną wskazano Piotra Malepszaka, podsekretarza stanu w tym resorcie.

Propozycje obejmują organizację państwowego nadzoru nad bezpieczeństwem lotniczym, obowiązki podmiotów prowadzących działalność lotniczą oraz zasady raportowania i analizy zdarzeń.

Projekt przewiduje również zmiany dotyczące ochrony przestrzeni powietrznej przed niebezpiecznym użyciem laserów, kompetencji organów badających wypadki lotnicze i administracyjnych kar pieniężnych.

Celem nowelizacji jest dostosowanie krajowych przepisów do wymagań międzynarodowych i unijnych oraz rozwinięcie systemu zarządzania bezpieczeństwem na podstawie danych o zagrożeniach.

Nie oznacza to jednak rozpoczęcia stosowania nowych rozwiązań. Wpis do wykazu prac rządu jest etapem przygotowania projektu ustawy.

Nie podano jeszcze daty uchwalenia zmian przez parlament ani terminu ich wejścia w życie.

Zamiast jednej rady powstaną dwa odrębne organy

Jednym z głównych elementów UD488 jest planowane rozdzielenie istniejącej Rady Ochrony i Ułatwień Lotnictwa Cywilnego.

W jej miejsce mają zostać powołane Rada Ochrony Lotnictwa Cywilnego oraz Rada Ułatwień Lotnictwa Cywilnego.

Pierwsza z nich będzie zajmować się zagadnieniami ochrony lotnictwa przed aktami bezprawnej ingerencji. Obejmują one między innymi kwestie zabezpieczenia infrastruktury lotniskowej, statków powietrznych oraz informacji istotnych dla ochrony transportu lotniczego.

Druga rada ma odpowiadać za opiniowanie zagadnień związanych z ułatwieniami w lotnictwie cywilnym, w tym rozwiązaniami organizacyjnymi dotyczącymi obsługi międzynarodowego ruchu lotniczego.

Według uzasadnienia projektu obecna rada zajmuje się zbyt szerokim zakresem spraw. Łączenie zagadnień ochrony i ułatwień utrudnia omawianie informacji wymagających szczególnego zabezpieczenia.

Rozdzielenie organów ma umożliwić szerszy udział przedstawicieli instytucji i ekspertów w pracach dotyczących ułatwień, bez konieczności ograniczania dostępu do informacji o ochronie lotnictwa.

Projekt przewiduje także zmianę sposobu określania szczegółowych zadań i składu obu rad. Kompetencje w tym zakresie mają zostać powiązane z Prezesem Rady Ministrów.

Nowe rozwiązanie nie wyklucza wymiany informacji ani współpracy między obydwoma organami.

ULC ma szerzej wykorzystywać analizę ryzyka

Istotna część projektu dotyczy kompetencji Prezesa Urzędu Lotnictwa Cywilnego (ULC) w zakresie analizy zgłoszonych zdarzeń.

Proponowane przepisy przewidują wzmocnienie nadzoru opartego na identyfikowaniu zagrożeń i ocenie prawdopodobieństwa ich wystąpienia.

Chodzi o wykorzystanie danych pochodzących z systemów zgłaszania zdarzeń lotniczych do określania działań zapobiegawczych i naprawczych.

Według założeń projektu nadzór ma w większym stopniu opierać się na ocenie ryzyka, a nie wyłącznie na kontroli zgodności działalności organizacji z obowiązującymi wymaganiami.

ULC ma również uzyskać wyraźnie określone zadania dotyczące przeglądu, zmiany i zatwierdzania klasyfikacji zdarzeń zgodnie ze wspólną europejską klasyfikacją ryzyka.

Rozwiązanie jest powiązane z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 376/2014, dotyczącym zgłaszania i analizy zdarzeń w lotnictwie cywilnym.

Od 1 stycznia 2023 roku zgłoszone zdarzenia podlegają klasyfikowaniu według wspólnej europejskiej metody oceny ryzyka.

Projekt UD488 ma doprecyzować odpowiedzialność krajowego organu nadzoru za realizację tych zadań.

Krajowy Program Bezpieczeństwa z ustawowym umocowaniem

Projekt zakłada również wprowadzenie do Prawa lotniczego przepisów dotyczących Krajowego Programu Bezpieczeństwa Lotniczego (KPBL), odpowiadającego koncepcji State Safety Programme stosowanej przez Organizację Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego (ICAO).

Program ma stanowić podstawę zarządzania bezpieczeństwem na poziomie całego państwa.

W jego ramach mają być określane cele i priorytety bezpieczeństwa oraz zasady współpracy organów administracji z organizacjami prowadzącymi działalność lotniczą.

Integralnym elementem programu pozostanie Krajowy Plan Bezpieczeństwa, zawierający obszary zagrożeń, zadania oraz wskaźniki pozwalające oceniać skuteczność podejmowanych działań.

Nie jest to zapowiedź przygotowania pierwszego takiego dokumentu od podstaw. ULC publikuje już Krajowy Program Bezpieczeństwa w Lotnictwie Cywilnym oraz kolejne edycje Krajowego Planu Bezpieczeństwa.

Nowelizacja ma jednak wprowadzić wyraźne ustawowe podstawy ich opracowywania, konsultowania, zatwierdzania i publikowania.

W projekcie przewidziano aktualizację programu nie rzadziej niż raz na cztery lata.

Sam Krajowy Plan Bezpieczeństwa miałby być aktualizowany co roku, aby uwzględniać zmiany w identyfikowanych zagrożeniach i wynikach monitorowania bezpieczeństwa.

Projekt wymaga również szerszych konsultacji z instytucjami odpowiedzialnymi za lotnictwo państwowe i wojskowe, służby poszukiwania i ratownictwa lotniczego oraz osłonę meteorologiczną.

Nowe obowiązki dla organizacji posiadających SMS

Z punktu widzenia przewoźników i zarządzających lotniskami jednym z najważniejszych rozwiązań są proponowane obowiązki dotyczące Safety Management System (SMS), czyli systemów zarządzania bezpieczeństwem.

Projekt przewiduje, że organizacje zobowiązane na podstawie obowiązujących przepisów do posiadania SMS lub zintegrowanego systemu zarządzania będą musiały stosować wskaźniki poziomu bezpieczeństwa określone w Krajowym Planie Bezpieczeństwa.

Podmioty te mają również przekazywać Prezesowi ULC wartości wskaźników w terminach wyznaczonych w planie.

Wskaźniki, określane jako Safety Performance Indicators (SPI), służą monitorowaniu zmian poziomu bezpieczeństwa i ocenie skuteczności działań ograniczających ryzyko.

Pozwalają analizować nie tylko liczbę niepożądanych zdarzeń, lecz także ich charakter, powtarzalność oraz skutki podejmowanych działań profilaktycznych.

W uzasadnieniu projektu wskazano między innymi operatorów posiadających certyfikat AOC, zarządzających lotniskami, instytucje zapewniające służby żeglugi powietrznej, organizacje szkolenia lotniczego oraz podmioty zajmujące się ciągłą zdatnością do lotu i obsługą techniczną.

Wymieniono również organizacje projektujące i produkujące wyroby lotnicze oraz operatorów systemów bezzałogowych statków powietrznych, w zakresie wynikającym z właściwych wymagań.

Obowiązki mają dotyczyć podmiotów, które już na podstawie odpowiednich regulacji muszą posiadać system zarządzania bezpieczeństwem lub zintegrowany system zarządzania.

Projekt nie oznacza zatem automatycznego objęcia identycznymi wymaganiami wszystkich użytkowników statków powietrznych.

Zgłoszenie zdarzenia w ciągu 72 godzin od uzyskania informacji

UD488 przewiduje także doprecyzowanie terminu zgłaszania zdarzeń lotniczych.

Zgodnie z proponowaną zmianą art. 135a ust. 3 Prawa lotniczego zgłoszenie powinno zostać dokonane niezwłocznie, ale nie później niż 72 godziny od chwili powzięcia informacji o zdarzeniu.

Obecne brzmienie przepisu krajowego odnosi się do 72 godzin liczonych od momentu wystąpienia zdarzenia.

Ministerstwo wskazuje, że w niektórych sytuacjach dokładne określenie chwili zdarzenia jest trudne lub niemożliwe.

Dotyczy to między innymi uszkodzeń wykrywanych podczas okresowych przeglądów technicznych czy zdarzeń z udziałem ptaków, gdy nie można precyzyjnie ustalić momentu kolizji.

Proponowana zmiana ma usunąć niespójność z obowiązującymi przepisami europejskimi.

Nie oznacza ona wprowadzenia po raz pierwszy 72-godzinnego terminu raportowania. Termin liczony od uzyskania informacji o zdarzeniu wynika już z unijnych zasad, a projekt ma odpowiednio dostosować do nich polską ustawę.

Just culture i niezależność rozpatrywania zgłoszeń

Kolejnym obszarem zmian jest zasada just culture, czyli kultury sprawiedliwego traktowania.

W systemie bezpieczeństwa lotniczego jej celem jest ochrona osób zgłaszających zdarzenia i zagrożenia przed nieuzasadnionymi konsekwencjami wynikającymi z przekazania informacji.

Ma to wspierać zgłaszanie problemów i identyfikowanie ryzyka, zanim dojdzie do poważniejszego zdarzenia.

Projekt przewiduje wyraźne wskazanie Prezesa ULC jako organu odpowiedzialnego za informowanie pracowników urzędu i personelu zatrudnionego na podstawie umów cywilnoprawnych o sposobie zgłaszania domniemanych naruszeń tej zasady.

Jednocześnie podmiotem rozpatrującym takie zgłoszenia nie może być sam Prezes ULC.

Rozwiązanie jest uzasadniane koniecznością zapewnienia niezależności organu oceniającego ewentualne naruszenia.

Propozycja nie znosi istniejących obowiązków organizacji lotniczych dotyczących ochrony osób zgłaszających zdarzenia. Doprecyzowuje przede wszystkim rozwiązania odnoszące się do pracowników i personelu kontraktowego krajowego organu nadzoru.

Lasery i inne źródła światła. Nowe zasady ochrony statków powietrznych

Projekt UD488 zmienia także przepisy dotyczące niebezpiecznego kierowania wiązek laserowych i światła w stronę statków powietrznych.

Zaproponowano doprecyzowanie zakazu działań, które mogą spowodować olśnienie, oślepienie, wystąpienie poświaty albo zagrożenie bezpieczeństwa samolotu, załogi lub pasażerów.

Regulacje odnoszą się również do innych obiektów mogących stwarzać zagrożenie w przestrzeni powietrznej, w tym lampionów, balonów i urządzeń wyposażonych w źródła światła.

W projektowanym art. 87a przewidziano techniczny wyjątek dotyczący emisji wiązki lasera o natężeniu nieprzekraczającym 50 nW/cm², zgodny z wartością wskazaną w dokumentacji ICAO.

Jest to parametr techniczny proponowanego przepisu, a nie ogólne przyzwolenie na kierowanie laserów w stronę samolotów.

Projekt zakłada ponadto wydłużenie do 28 dni terminu składania wniosków dotyczących planowanej emisji światła lub wypuszczania określonych obiektów w przestrzeń powietrzną.

Dodatkowy czas ma umożliwić wykonanie analiz bezpieczeństwa przez właściwe instytucje zapewniające służby ruchu lotniczego.

Przewidziano również doprecyzowanie przepisów karnych za naruszenie zakazów związanych z bezpieczeństwem statków powietrznych.

247 zdarzeń z laserami w 2024 roku

W uzasadnieniu projektu przytoczono dane o zdarzeniach z udziałem laserów zgłaszanych w polskim lotnictwie cywilnym.

W 2024 roku odnotowano 247 takich zdarzeń, a w 2025 roku 166.

Dla porównania w 2023 roku zarejestrowano 193 przypadki, a w 2022 roku 216.

Dane pokazują, że zagrożenie utrzymywało się w kolejnych latach, choć liczba zgłoszeń zmieniała się między poszczególnymi okresami.

Ministerstwo wskazuje, że szczególnie niebezpieczne są sytuacje występujące podczas startów i lądowań, kiedy załoga wykonuje czynności wymagające intensywnej obserwacji otoczenia.

W dokumentacji zwrócono także uwagę na pilotów Lotniczego Pogotowia Ratunkowego, wykonujących operacje śmigłowcowe w rejonie lądowisk szpitalnych.

Ze względu na charakter tych operacji mogą oni być szczególnie narażeni na działanie wiązek laserowych kierowanych z ziemi.

Przedstawione statystyki dotyczą zgłoszonych zdarzeń, a nie liczby wydanych wyroków lub nałożonych kar.

Kary od 500 do 5000 PLN za brak sprawozdania

Projekt wprowadza odrębną administracyjną karę pieniężną za niezłożenie rocznego sprawozdania z wykonywania operacji lotniczych.

Zgodnie z proponowanym art. 209up sankcja ma wynosić od 500 PLN do 5.000 PLN.

Karę miałby nakładać Prezes Urzędu Lotnictwa Cywilnego w drodze decyzji administracyjnej.

Obowiązek dotyczy sprawozdania za poprzedni rok, o którym mowa w art. 135d Prawa lotniczego.

Dane przekazywane przez użytkowników statków powietrznych mają znaczenie dla analiz bezpieczeństwa, ponieważ obejmują między innymi liczbę wykonywanych operacji i nalot.

Pozwalają one zestawiać liczbę zdarzeń z rzeczywistą intensywnością użytkowania statków powietrznych.

W uzasadnieniu projektu wskazano, że w 2022 roku dane przekazano jedynie dla 43 proc. statków powietrznych znajdujących się w krajowym rejestrze cywilnych statków powietrznych.

Według resortu brak odpowiednich danych utrudnia ocenę poziomu bezpieczeństwa, szczególnie poza segmentem zarobkowego transportu lotniczego.

Proponowana sankcja ma zwiększyć terminowość i kompletność sprawozdawczości.

Nie jest to kara za samo wystąpienie zdarzenia lotniczego ani za złożenie zgłoszenia dotyczącego bezpieczeństwa.

Większa niezależność PKBWL przy wznawianiu badań

Zmiany obejmują również kompetencje Państwowej Komisji Badania Wypadków Lotniczych (PKBWL).

Projekt przewiduje, że Komisja będzie mogła samodzielnie zdecydować o wznowieniu zakończonego badania w przypadku pojawienia się nowych okoliczności.

Obecne przepisy przewidują możliwość zlecenia wznowienia badania przez ministra właściwego do spraw transportu.

Według uzasadnienia projektu takie rozwiązanie może budzić wątpliwości dotyczące niezależności organu badającego zdarzenia lotnicze.

Nowelizacja ma również umożliwić bezpośrednie przekazywanie określonej dokumentacji między PKBWL a Prezesem ULC, bez pośrednictwa ministra.

Celem jest uproszczenie wymiany informacji i ograniczenie czynności administracyjnych.

Zmiany dotyczą sposobu wykonywania kompetencji przez Komisję, a nie przeniesienia odpowiedzialności za badanie wypadków na ULC.

Zmiany w dokumentach załóg i programie ułatwień

Projekt przewiduje także uchylenie przepisów dotyczących certyfikatów członków załogi, określanych skrótem CMC.

Ministerstwo uzasadnia propozycję ograniczoną użytecznością takich dokumentów w międzynarodowym ruchu lotniczym oraz upowszechnieniem innych sposobów potwierdzania tożsamości członków załóg.

Według danych przytoczonych w uzasadnieniu certyfikaty CMC wydaje obecnie 16 państw, w tym cztery europejskie.

Zmiana ma ponadto dotyczyć sposobu przygotowywania Krajowego Programu Ułatwień Lotnictwa Cywilnego.

Zamiast przyjmowania dokumentu w formie rozporządzenia wykonawczego miałby on być opracowywany przez ULC, konsultowany z zainteresowanymi stronami, opiniowany przez Radę Ułatwień Lotnictwa Cywilnego, a następnie zatwierdzany i publikowany przez Prezesa ULC.

Program ma porządkować obowiązki wynikające z przepisów krajowych i międzynarodowych, bez tworzenia odrębnego zbioru nowych norm prawnych.

Co UD488 oznacza dla lotnisk i przewoźników?

Proponowane zmiany dotyczą przede wszystkim sposobu organizacji nadzoru i zarządzania bezpieczeństwem, a nie rozkładów lotów czy zasad sprzedaży biletów.

Dla przewoźników lotniczych, zarządzających portami oraz instytucji zapewniających służby żeglugi powietrznej szczególne znaczenie mają wymagania dotyczące systemów SMS, wskaźników bezpieczeństwa i przekazywania danych do ULC.

W przypadku organizacji zajmujących się szkoleniem personelu lub obsługą techniczną znaczenie będą miały zasady raportowania zdarzeń oraz monitorowania zagrożeń.

Z kolei zmiany dotyczące laserów i innych źródeł światła odnoszą się do bezpieczeństwa operacji wykonywanych w przestrzeni powietrznej, w tym startów, podejść do lądowania i lotów śmigłowcowych.

Na obecnym etapie nie podano terminów wdrożenia poszczególnych rozwiązań przez organizacje lotnicze.

Nie przedstawiono również pełnego harmonogramu dalszych prac parlamentarnych.

Planowany termin przyjęcia projektu przez rząd w II kwartale 2027 roku nie jest równoznaczny z datą wejścia w życie ustawy.

Zakupowe tło

17 sierpnia 2026 roku Urząd Lotnictwa Cywilnego poinformował o rozpoczęciu stosowania zmienionych zasad zgłaszania zdarzeń w lotnictwie cywilnym, wynikających z rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) 2026/1821. Zaktualizowano wykaz zdarzeń objętych obowiązkowym raportowaniem, w tym dotyczących bezzałogowych statków powietrznych, przestrzeni U-Space oraz bezpieczeństwa informacji. Utrzymano termin 72 godzin od uzyskania informacji o zdarzeniu. Zmiany te obowiązują niezależnie od projektu UD488, który ma doprecyzować odpowiednie przepisy krajowe.

1 czerwca 2026 roku Urząd Lotnictwa Cywilnego wprowadził nowe formularze zgłaszania zdarzeń lotniczych w systemie ECCAIRS 2.0. Od tego dnia raportowanie za pośrednictwem portalu odbywa się przy użyciu formularzy w wersji V.3. Organizacje lotnicze zostały wcześniej zobowiązane do odpowiedniego dostosowania własnych systemów przekazywania zgłoszeń. Zmiana stanowi element rozwoju infrastruktury raportowania, na której opiera się analiza zdarzeń i ocena ryzyka.

30 kwietnia 2026 roku Urząd Lotnictwa Cywilnego opublikował Krajowy Plan Bezpieczeństwa na lata 2026–2028, stanowiący dziesiątą edycję dokumentu. Plan wskazuje najważniejsze obszary zagrożeń oraz zadania przewidziane do realizacji przez organ nadzoru i organizacje lotnicze. Obejmuje także monitorowanie wskaźników poziomu bezpieczeństwa i analizę danych gromadzonych w systemie ECCAIRS. Dokument został poprzedzony konsultacjami przeprowadzonymi w kwietniu 2026 roku. Projekt UD488 ma zapewnić ustawowe umocowanie dla opracowywania, aktualizacji i monitorowania tego rodzaju dokumentów na poziomie krajowym.