Zintegrowana Sieć Kolejowa z nagrodą Urban Innovator 2026. Plan rozwoju kolei doceniony w Katowicach

ZSK ma wskazywać długoterminowy kierunek rozwoju całej polskiej sieci kolejowej – od Kolei Dużych Prędkości przez połączenia międzyregionalne po kolej regionalną i lokalną. O tych założeniach pisaliśmy w InfoRail.pl.

Rozkład jazdy:

1. Kiedy poszczególne elementy Zintegrowanej Sieci Kolejowej mogą przejść z etapu planowania do realizacji i które inwestycje będą traktowane priorytetowo?
2. Jak Horyzontalny Rozkład Jazdy ma zostać skoordynowany pomiędzy różnymi przewoźnikami i organizatorami transportu w Polsce?
3. Gdzie mogą powstać pierwsze Lokalne Huby Mobilności i w jaki sposób Port Polska zamierza współpracować z samorządami przy ich przygotowaniu?

ZSK ma pokazać, jak powinna rozwijać się polska kolej

Nagrodę w imieniu Port Polska odebrał Piotr Rachwalski, członek zarządu spółki ds. kolei. Jest to pierwsze tego rodzaju wyróżnienie dla Zintegrowanej Sieci Kolejowej, której wyniki zostały przedstawione w czerwcu 2026 roku, po ponad dwóch latach prac.

Projekt został przygotowany wspólnie przez Port Polska i PKP Polskie Linie Kolejowe, we współpracy z Instytutem Rozwoju Miast i Regionów, na zlecenie Ministerstwa Infrastruktury.

Zintegrowana Sieć Kolejowa jest długoterminowym planem rozwoju infrastruktury kolejowej w Polsce. Ma wskazywać perspektywiczny kształt sieci oraz kierunki jej rozbudowy w kolejnych dekadach.

Jednym z podstawowych założeń projektu jest odejście od analizowania poszczególnych inwestycji w oderwaniu od całej sieci. Punktem odniesienia ma być kompletny system transportowy oraz potrzeby pasażerów.

ZSK ma pozwolić na lepsze połączenie zarówno największych polskich miast, jak i mniejszych ośrodków. Istotnym elementem jest również poprawa dostępu do kolei w tych częściach kraju, które obecnie są jej pozbawione.

– Cieszymy się, że doceniono naszą współpracę z nauką, biznesem, samorządami i branżą. To był właśnie klucz do przygotowania dobrego projektu, jakim jest Zintegrowana Sieć Kolejowa. Patrzymy w nim na cały system kolejowy, a nie tylko na pojedyncze inwestycje, ale tak, by najważniejszy był pasażer i jego potrzeby – powiedział Piotr Rachwalski, członek zarządu Port Polska ds. kolei.

Punktem wyjścia Kolej Dużych Prędkości

Zintegrowana Sieć Kolejowa ma obejmować zarówno przyszłą sieć Kolei Dużych Prędkości, jak i istniejącą infrastrukturę oraz połączenia regionalne i lokalne.

Przygotowanie projektu wymagało połączenia analiz dotyczących infrastruktury, planowanej oferty przewozowej, rozwoju poszczególnych regionów oraz przyszłego zapotrzebowania na transport.

– Zintegrowana Sieć Kolejowa łączy wiedzę, narzędzia i wdrożenie. To pozwoliło nam, wspólnie z naszymi współpracownikami z PLK, Instytutem Rozwoju Miast i Regionów, Ośrodkiem Studiów Wschodnich i wieloma innymi interesariuszami i partnerami, stworzyć projekt, który mam nadzieję będzie w najbliższych dekadach realizowany. Punktem wyjścia jest Kolej Dużych Prędkości i inwestycje Port Polska, które zmienią obraz sieci kolejowej i usprawnią podróże – powiedział Michał Jasiak, zastępca dyrektora Podprogramu Kolejowego Port Polska.

Nie tylko Zintegrowana Sieć Kolejowa

Podczas siódmej edycji Kongresu Nowej Mobilności przedstawiciele Port Polska prezentowali również inne projekty dotyczące przyszłości transportu publicznego. Wśród nich znalazły się Lokalne Huby Mobilności oraz Horyzontalny Rozkład Jazdy.

Eksperci uczestniczyli w dyskusjach dotyczących rozwoju kolei, integracji transportu publicznego, projektowania węzłów przesiadkowych oraz wpływu infrastruktury transportowej na rozwój miast.

Piotr Rachwalski wziął udział w panelu „Kolej na wznoszącej”, podczas którego mówił między innymi o postępach inwestycji kolejowych Port Polska oraz potrzebie dalszej rozbudowy i modernizacji krajowej sieci.

Michał Jasiak uczestniczył natomiast w panelu „Jeden pasażer, dziesięć systemów. Kto wreszcie zintegruje transport publiczny?”. Jednym z poruszonych tematów był Horyzontalny Rozkład Jazdy.

Horyzontalny Rozkład Jazdy ma uprościć podróżowanie

Horyzontalny Rozkład Jazdy ma być koncepcją spójnego i cyklicznego układu kolejowych połączeń pasażerskich w całym kraju.

Założeniem jest stworzenie stałego układu połączeń pomiędzy różnymi liniami i przewoźnikami. Dla pasażera miałoby to oznaczać przede wszystkim bardziej przewidywalną ofertę oraz łatwiejsze planowanie podróży i przesiadek.

Rozwój infrastruktury ma być więc ściśle powiązany z przyszłą ofertą przewozową. Samo powstanie nowych lub zmodernizowanych linii nie wystarczy, jeżeli nie zostanie uzupełnione odpowiednio zaplanowanym systemem połączeń.

Takie podejście jest jednym z istotnych elementów koncepcji Zintegrowanej Sieci Kolejowej – infrastruktura ma być planowana w powiązaniu z tym, w jaki sposób będą z niej korzystać pasażerowie.

Lokalne Huby Mobilności połączą kolej z transportem lokalnym

Kolejnym projektem prezentowanym podczas Kongresu Nowej Mobilności były Lokalne Huby Mobilności, rozwijane w ramach Centrum Transportu i Mobilności.

Ich koncepcja wychodzi z założenia, że podróż koleją nie zaczyna się na peronie. Istotne jest również to, w jaki sposób pasażer dotrze do stacji, jak będzie wyglądała przesiadka oraz jak zostanie zagospodarowana przestrzeń wokół węzła transportowego.

W jednym miejscu mają spotykać się kolej, lokalna komunikacja publiczna i transport dowozowy. Ważne mają być również wygodne dojścia oraz możliwości dojazdu do stacji.

Przedstawiciele Port Polska podkreślali przy tym znaczenie współpracy z samorządami. To właśnie na poziomie lokalnym podejmowane są decyzje dotyczące organizacji transportu miejskiego i regionalnego oraz zagospodarowania przestrzeni otaczającej stacje.

Lokalne Huby Mobilności mają więc sprawić, że inwestycje kolejowe będą silniej powiązane z codziennym funkcjonowaniem miast i regionów.

Od mobilności po dworce przyszłości

Tematy związane z integracją transportu pojawiały się również w innych dyskusjach z udziałem ekspertów Port Polska.

Magda Niewęgłowska w panelu „Smart Transit dla Smart City” przedstawiała zagadnienia dotyczące zintegrowanej mobilności jako czynnika rozwoju miast.

Łukasz Bielecki uczestniczył w dyskusji „Międzymieście trzeba pozszywać. Czy to możliwe?”, natomiast Agnieszka Rogala podczas panelu „Dworce przyszłości” mówiła między innymi o nowoczesnej architekturze oraz doświadczeniach i potrzebach pasażerów.

Wspólnym elementem tych zagadnień jest postrzeganie infrastruktury kolejowej nie jako odrębnego systemu, ale części szerszej polityki transportowej i przestrzennej.

Ponad dwa lata prac nad ZSK

Zintegrowana Sieć Kolejowa powstała po ponad dwóch latach wspólnych prac Port Polska i PKP Polskich Linii Kolejowych.

W przygotowanie projektu zaangażowani byli również przedstawiciele środowiska naukowego, samorządów, branży transportowej i innych instytucji. Wśród partnerów wymieniane są m.in. Instytut Rozwoju Miast i Regionów oraz Ośrodek Studiów Wschodnich.

Rezultatem ma być długoterminowa wizja rozwoju kolei, która nie ogranicza się do budowy pojedynczych nowych odcinków, lecz uwzględnia funkcjonowanie całej sieci.

Nagroda Urban Innovator 2026 jest pierwszym wyróżnieniem dla projektu od czasu przedstawienia wyników prac w czerwcu tego roku.

Kongres Nowej Mobilności z ponad 550 panelistami

Kongres Nowej Mobilności należy do największych wydarzeń w Europie Środkowo-Wschodniej poświęconych zrównoważonemu transportowi, nowym technologiom i przyszłości miast.

W tegorocznej edycji uczestniczyło ponad 550 panelistów z różnych części świata. Program obejmował 250 sesji merytorycznych oraz EXPO poświęcone nowoczesnym technologiom.

Dla Port Polska wydarzenie było okazją nie tylko do odebrania nagrody za Zintegrowaną Sieć Kolejową, ale także do pokazania szerszego podejścia do przyszłości transportu. ZSK, Horyzontalny Rozkład Jazdy oraz Lokalne Huby Mobilności mają tworzyć elementy systemu, w którym rozwój infrastruktury, oferta kolejowa, transport lokalny i przestrzeń wokół stacji są planowane jako wzajemnie powiązane części jednej podróży.