25 lat PKP PLK. Od modernizacji przez 250 km/h na CMK do planów Kolei Dużych Prędkości

Ćwierć wieku przyniosło wzrost prędkości, modernizację stacji i przystanków oraz powrót kolei do kolejnych miejscowości. Przed zarządcą infrastruktury są już następne wyzwania – 250 km/h na Centralnej Magistrali Kolejowej, rozwój Kolei Dużych Prędkości i realizacja Zintegrowanej Sieci Kolejowej.

Rozkład jazdy:

1. Kiedy dokładnie pociągi na Centralnej Magistrali Kolejowej pojadą z prędkością 250 km/h i jakie prace pozostały jeszcze do wykonania przed jej wprowadzeniem?
2. Jakie największe inwestycje planują PLK w najbliższych latach poza realizowanymi obecnie projektami Podłęże – Piekiełko i przebudową katowickiego węzła kolejowego?
3. Jaką rolę będą pełnić Polskie Linie Kolejowe w realizacji Zintegrowanej Sieci Kolejowej oraz budowie około 2700 km nowych linii Kolei Dużych Prędkości?

Od 160 do 250 km/h

Akt notarialny zawiązujący PKP Polskie Linie Kolejowe S.A. został podpisany 29 czerwca 2001 roku. Spółka rozpoczęła statutową działalność 1 października 2001 roku. Powstała na bazie zasobów Dyrekcji Infrastruktury Kolejowej PKP S.A.

Po 25 latach PLK odpowiadają za utrzymanie 19 tys. km torów. Każdego dnia korzysta z nich około 5 tys. pociągów pasażerskich i towarowych.

– 25 lat działalności Polskich Linii Kolejowych to historia ogromnej zmiany polskiej kolei. To czas, w którym zmienił się nie tylko sposób, w jaki pasażerowie korzystają z pociągów, ale przede wszystkim czas wielkich zmian w infrastrukturze. Obecnie nasza kolej to synonim nowoczesności i efektywności: to tysiące kilometrów zmodernizowanych torów, ułatwiony dostęp do pociągów i setki komfortowych peronów, co przekłada się na sprawne i wygodne podróże, niezależnie od zakątka Polski, zarówno w dużych, jak i mniejszych miejscowościach. Z poszanowaniem historii patrzymy jednak dalej, tworząc zupełnie nowe rozwiązania dla kolei przyszłości – powiedział Piotr Wyborski, prezes Zarządu Polskich Linii Kolejowych S.A.

Jednym z najbardziej widocznych efektów inwestycji prowadzonych w ostatnim ćwierćwieczu jest poprawa parametrów infrastruktury. Przekłada się ona na zwiększanie prędkości pociągów i skracanie czasu podróży.

Ważnym momentem był 2011 rok, kiedy po raz pierwszy w historii na większej liczbie odcinków zwiększono prędkość przejazdu, niż wprowadzano ograniczenia.

Kolejna granica została przekroczona w 2014 roku. Wtedy po raz pierwszy w rozkładowym ruchu kolejowym przekroczono prędkość 160 km/h, a na wybranych odcinkach zmodernizowanych linii pociągi zaczęły osiągać 200 km/h.

Następny krok ma zostać wykonany już w przyszłym roku. Na Centralnej Magistrali Kolejowej pociągi mają rozpędzać się do 250 km/h. Pozwoli to skrócić czas przejazdu z Warszawy do Krakowa i Katowic nawet o 25 minut.

Podłęże – Piekiełko za około 17 mld zł

Jednym z najbardziej ambitnych przedsięwzięć realizowanych obecnie przez PLK jest projekt Podłęże – Piekiełko.

Inwestycja o wartości około 17 mld zł ma zmienić układ komunikacyjny południowej Małopolski i umożliwić szybsze podróże pomiędzy Krakowem a Podhalem i Sądecczyzną.

Projekt obejmuje modernizację i elektryfikację 75 km istniejącej linii Chabówka – Nowy Sącz oraz budowę blisko 60 km nowej trasy, która docelowo połączy Podłęże z Tymbarkiem i Mszaną Dolną.

Ze względu na wymagający teren Beskidów powstają liczne mosty, wiadukty i tunele. Przy drążeniu tuneli wykorzystywane są między innymi tarcze TBM, umożliwiające prowadzenie robót w trudnych warunkach geologicznych.

Wielka przebudowa katowickiego węzła

Dużą skalę ma również modernizacja katowickiego węzła kolejowego – największa inwestycja kolejowa w historii Śląska.

W ramach przedsięwzięcia wymienianych jest około 130 km torów oraz 175 km sieci trakcyjnej. Przebudowanych zostanie ponad 150 obiektów inżynieryjnych, a modernizację przejdzie infrastruktura sterowania ruchem kolejowym.

Zmiany obejmują również infrastrukturę pasażerską. Modernizowane są istniejące perony, a jednocześnie powstają nowe przystanki, między innymi Sosnowiec Środula, Katowice Uniwersytet i Katowice Kokociniec.

Rail Baltica na 200 km/h

Nowe przystanki i stacje powstają także na trasie Rail Baltica, która ma połączyć Polskę z Litwą, Łotwą i Estonią.

Na odcinku Białystok – Ełk wybudowanych lub zmodernizowanych będzie osiem stacji i dziesięć przystanków.

Licząca niemal 95 km trasa zostanie przystosowana do prędkości 200 km/h. Docelowo Rail Baltica ma stworzyć nowoczesny korytarz transportowy na osi północ – południe i poprawić zarówno pasażerskie, jak i towarowe połączenia Polski z państwami bałtyckimi.

Kolej wróciła do Łomży

Jednym z symboli zmian na polskiej sieci kolejowej jest przywracanie przewozów pasażerskich do miejscowości, które przez wiele lat pozostawały bez regularnych połączeń.

W 2026 roku, po ponad 33 latach, kolej wróciła do Łomży. Na Pomorzu ponownie można podróżować trasą Somonino – Kartuzy, która jest częścią większej modernizacji pomiędzy Maksymilianowem a Gdynią.

W województwie kujawsko-pomorskim pociągi wróciły natomiast na trasę Aleksandrów Kujawski – Ciechocinek.

W kolejnych latach przygotowywane mają być połączenia między innymi do Bełchatowa i Międzychodu oraz na linii Skierniewice – Czachówek Wschodni.

Poprawa dostępu do kolei jest efektem nie tylko inwestycji realizowanych w ramach programu Kolej Plus. Znaczenie mają także bieżące prace utrzymaniowe. Jednym z przykładów jest stworzenie alternatywnego połączenia z Poznania i Wągrowca przez Kcynię i Nakło nad Notecią do Bydgoszczy, które wkrótce ma być dostępne dla pasażerów.

Niemal 6 tys. peronów

PLK utrzymują na co dzień niemal 6 tys. peronów. Kolejne obiekty są modernizowane i dostosowywane do potrzeb osób mających trudności z poruszaniem się.

Jednym z największych przykładów zmian jest zmodernizowana stacja Warszawa Zachodnia.

W najbliższych latach duża przebudowa obejmie Warszawę Wschodnią. Podpisana została już umowa o wartości około 3 mld zł. Zmodernizowane zostaną między innymi perony, przejścia podziemne oraz infrastruktura pozwalająca lepiej powiązać kolej z komunikacją miejską.

Przygotowywane są również gruntowne modernizacje poznańskiego i wrocławskiego węzła kolejowego.

Zmiany widoczne są także poza największymi aglomeracjami. Z nowych i zmodernizowanych peronów korzystają pasażerowie między innymi w Obornikach, Lubinie, Choszcznie i Sochaczewie.

Program Przystankowy obejmuje około 200 lokalizacji znajdujących się na liście podstawowej. Blisko 130 peronów objętych programem służy już pasażerom, między innymi w Pile i Wronkach.

Rekordowe inwestycje w 2026 roku

PLK zapowiadają dalszą realizację największego w historii programu modernizacji polskiej sieci kolejowej.

Wartość planu przetargowego na 2026 rok została zwiększona do około 11,5 mld zł. Jednocześnie wydatki inwestycyjne mają osiągnąć rekordową w historii spółki wartość 15 mld zł.

Rekordowy w skali ćwierćwiecza ma być także rozkład jazdy 2026/2027. Wyższe prędkości pociągów mają zostać zapewnione na ponad 3 tys. km torów.

Zmianom infrastrukturalnym towarzyszy rosnąca liczba pasażerów. W 2025 roku z transportu kolejowego w Polsce skorzystało około 439 mln osób. Było to o 7,7 proc. więcej niż rok wcześniej.

Przed PLK era Kolei Dużych Prędkości

Jubileusz 25-lecia przypada na moment, w którym polska kolej przygotowuje się do kolejnego etapu rozwoju.

Jednym z najważniejszych wyzwań będzie budowa infrastruktury Kolei Dużych Prędkości. Planowane nowe linie mają stać się częścią ogólnokrajowej sieci łączącej największe polskie aglomeracje.

Jednocześnie rozwijana ma być istniejąca infrastruktura. Założeniem jest stworzenie sieci pozwalającej na współistnienie szybkich połączeń dalekobieżnych z ruchem regionalnym i towarowym.

Perspektywę rozwoju na kolejne dekady wyznacza Zintegrowana Sieć Kolejowa. Jej założenia przewidują budowę około 4700 km nowych linii kolejowych, w tym około 2700 km nowych linii Kolei Dużych Prędkości.

Równolegle zmodernizowanych ma zostać około 5600 km istniejących linii.

Celem jest stworzenie spójnego układu korytarzy transportowych, zwiększenie przepustowości oraz lepsze połączenie przewozów dalekobieżnych i regionalnych. Rozwój kolei ma być również lepiej skoordynowany z innymi środkami transportu.

Horyzontalny Rozkład Jazdy i #NaszaKolej

Rozbudowie infrastruktury ma towarzyszyć odpowiednie planowanie oferty przewozowej. Jednym z narzędzi ma być Horyzontalny Rozkład Jazdy.

Projekt zakłada stworzenie zintegrowanego rozkładu jazdy pociągów. Ma on pozwolić na efektywniejsze wykorzystanie infrastruktury i stworzenie bardziej spójnej oraz przewidywalnej sieci połączeń w skali całej Polski.

Z kolei inicjatywa #NaszaKolej pokazuje zmiany z perspektywy mieszkańców. Jednym z jej wymiarów jest powrót kolei do miejscowości, które przez wiele lat pozostawały poza siecią regularnych połączeń.

21 lat „Bezpiecznego Przejazdu”

Inwestycjom infrastrukturalnym towarzyszą działania związane z bezpieczeństwem. Tam, gdzie jest to możliwe i uzasadnione, powstają skrzyżowania bezkolizyjne, a przejazdy kolejowo-drogowe otrzymują dodatkowe zabezpieczenia.

Od 2005 roku prowadzona jest kampania społeczna „Bezpieczny Przejazd”, której celem jest zwiększanie świadomości dotyczącej właściwego zachowania na przejazdach i terenach kolejowych.

Od 1 czerwca 2018 roku każdy przejazd kolejowo-drogowy zarządzany przez PLK jest dodatkowo oznaczony żółtą naklejką.

Znajdują się na niej trzy kluczowe informacje: unikalny dziewięciocyfrowy numer identyfikacyjny przejazdu, numer alarmowy 112 oraz numery awaryjne. Z rozwiązania skorzystano już ponad 59 tys. razy.

25-lecie także dla pasażerów

Jubileusz 25-lecia działalności PLK będzie świętowany także wspólnie z pasażerami.

W każdym województwie przygotowana zostanie specjalna strefa jubileuszowa. Łącznie pojawią się one na 16 stacjach: w Białymstoku, Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Kielcach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Olsztynie, Opolu, Poznaniu, Rzeszowie, Szczecinie, Warszawie, Wrocławiu i Zielonej Górze.

Na podróżnych czekać mają specjalne atrakcje związane z 25-leciem działalności zarządcy infrastruktury.

Po ćwierćwieczu działalności PLK zarządzają siecią, na której pociągi kursują już z prędkością 200 km/h, a kolejnym krokiem będzie osiągnięcie 250 km/h na Centralnej Magistrali Kolejowej. Jednocześnie trwają największe inwestycje infrastrukturalne, przygotowania do budowy Kolei Dużych Prędkości oraz planowanie rozwoju sieci kolejowej na kolejne dekady.