Europa chce jednej sieci kolei dużych prędkości. Alan Beroud podpisał wspólne stanowisko CER i UNIFE

Dokument w imieniu CER podpisał przewodniczący organizacji dr Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP. Celem jest stworzenie jednej interoperacyjnej europejskiej sieci zamiast zbioru niezależnych projektów realizowanych przez poszczególne państwa.

Rozkład jazdy:

1. Które transgraniczne odcinki kolei dużych prędkości powinny zdaniem CER i UNIFE otrzymać najwyższy priorytet inwestycyjny w najbliższych latach?
2. Jakiej skali finansowania z budżetu Unii Europejskiej potrzebuje rozwój spójnej sieci KDP i jaką rolę ma w tym odegrać High-Speed Rail Deal?
3. Jak Polska może wykorzystać rozwój europejskiej sieci kolei dużych prędkości i które polskie projekty powinny zostać z nią w pierwszej kolejności zintegrowane?

Nie zbiór krajowych projektów, ale jedna europejska sieć

Wspólnota Europejskich Przedsiębiorstw Kolejowych i Zarządców Infrastruktury (CER) oraz Stowarzyszenie Europejskiego Przemysłu Kolejowego (UNIFE) przedstawiły wspólne stanowisko dotyczące rozwoju kolei dużych prędkości oraz cyfrowej transformacji europejskiego sektora kolejowego.

Dokument zatytułowany „Europe must lead the next generation of high-speed and digital rail” został opublikowany 28 września 2026 roku przy okazji Connecting Europe Days 2026.

Organizacje zwracają uwagę, że Europa dysponuje dużym doświadczeniem w projektowaniu, budowie i eksploatacji kolei dużych prędkości, ale tempo rozwoju infrastruktury kolejowej w innych częściach świata jest obecnie wyższe. CER i UNIFE wiążą to między innymi z większą skalą wsparcia publicznego, zdecydowanymi inwestycjami i sprawniejszym prowadzeniem procesów administracyjnych.

Jednym z najważniejszych postulatów jest zmiana sposobu myślenia o rozwoju kolei dużych prędkości. Poszczególne inwestycje nie powinny być traktowane wyłącznie jako projekty krajowe.

Docelowo mają tworzyć spójny europejski system łączący stolice, największe metropolie i regiony oraz zapewniający połączenia z innymi środkami transportu.

Szczególnego znaczenia nabierają odcinki transgraniczne. To właśnie na granicach państw nadal występują luki utrudniające stworzenie jednolitego systemu szybkich połączeń kolejowych.

CER i UNIFE wskazują, że potrzebna jest koordynacja nie tylko samego przebiegu przyszłej sieci, lecz również kolejności realizacji inwestycji, ich finansowania oraz podziału odpowiedzialności pomiędzy uczestników całego procesu.

Alan Beroud: rozwój KDP powinien być wspólnym projektem europejskim

Pod dokumentem podpisał się między innymi przewodniczący CER dr Alan Beroud, prezes PKP S.A. i Grupy PKP.

– Rozwój kolei dużych prędkości powinien być traktowany jako wspólny projekt europejski. Potrzebujemy nie tylko infrastruktury, lecz także nowoczesnego taboru, interoperacyjnych systemów sterowania, cyfrowej łączności i stabilnych mechanizmów finansowania. Szczególne znaczenie ma koordynacja inwestycji transgranicznych. Wspólne stanowisko CER i UNIFE pokazuje, że przewoźnicy, zarządcy infrastruktury i przemysł kolejowy są gotowi współpracować przy przechodzeniu od planów do konkretnych projektów. Dla Polski jest to ważna szansa na dalszą integrację z europejską siecią transportową oraz wzmocnienie roli kolei w gospodarce – mówi Alan Beroud.

Współpraca ma obejmować państwa członkowskie, instytucje Unii Europejskiej, przewoźników, zarządców infrastruktury, producentów taboru i technologii, instytucje finansowe oraz środowisko naukowe.

Ideą jest wypracowanie wspólnych priorytetów i harmonogramu, który pozwoli przejść od deklaracji i planowania do rzeczywistej realizacji inwestycji.

Potrzebne stabilne finansowanie

Jedną z podstawowych barier dla przyspieszenia inwestycji pozostaje finansowanie. CER i UNIFE postulują zagwarantowanie odpowiednich i przewidywalnych środków publicznych w kolejnej wieloletniej perspektywie finansowej Unii Europejskiej.

Priorytetem mają być projekty przynoszące dużą wartość dodaną na poziomie całej UE, a przede wszystkim inwestycje transgraniczne.

Finansowanie powinno obejmować cały proces inwestycyjny – od planowania i projektowania do budowy infrastruktury oraz uruchomienia przewozów.

Środki publiczne mogą być uzupełniane kapitałem prywatnym i instytucjonalnym, jeśli charakter konkretnej inwestycji oraz prognozowane przychody pozwolą zastosować taki model.

High-Speed Rail Deal ma pomóc uruchomić inwestycje

Istotnym elementem przyszłego systemu finansowania ma być przygotowywana przez Komisję Europejską strategia określana jako High-Speed Rail Deal.

CER i UNIFE oczekują, że mechanizm pomoże mobilizować kapitał dla priorytetowych inwestycji i stworzy długoterminowe, przewidywalne warunki finansowania europejskiej kolei.

Jednocześnie pieniądze nie powinny trafiać wyłącznie na budowę torów.

Finansowania wymagają również zakup i rozwój taboru, systemy sterowania ruchem kolejowym, cyfrowa łączność oraz pozostałe narzędzia niezbędne do stworzenia interoperacyjnego systemu.

ERTMS i FRMCS częścią tej samej układanki

Budowa infrastruktury KDP bez ujednolicania systemów technicznych nie wystarczy do stworzenia jednej europejskiej kolei dużych prędkości.

Dlatego CER i UNIFE dużą część wspólnego stanowiska poświęcają cyfryzacji.

Jednym z priorytetów pozostaje szybsze i lepiej skoordynowane wdrażanie Europejskiego Systemu Zarządzania Ruchem Kolejowym – ERTMS.

Drugim jest FRMCS, czyli przyszły kolejowy system łączności mobilnej.

Oba rozwiązania mają zasadnicze znaczenie dla interoperacyjności i prowadzenia ruchu pomiędzy poszczególnymi państwami, a także dla bezpieczeństwa i bardziej efektywnego wykorzystania istniejącej infrastruktury.

Europa potrzebuje stabilnych standardów

CER i UNIFE zwracają przy tym uwagę, że transformacja technologiczna musi być przewidywalna dla całego sektora.

Potrzebne są stabilne europejskie specyfikacje techniczne oraz realistyczne harmonogramy przechodzenia z obecnie stosowanych technologii na nowe rozwiązania.

Ma to szczególne znaczenie dla przewoźników, zarządców infrastruktury i producentów, którzy podejmują decyzje inwestycyjne dotyczące aktywów eksploatowanych później przez wiele lat.

Przewidywalność ma pozwolić ograniczyć koszty transformacji, zabezpieczyć już poniesione nakłady i uniknąć sytuacji, w której pomiędzy poszczególnymi krajami będą pogłębiały się różnice technologiczne.

Badania mają kończyć się rzeczywistymi wdrożeniami

Osobnym zagadnieniem jest przyszłość europejskich badań nad koleją.

CER i UNIFE popierają utworzenie w kolejnym unijnym okresie programowania silnego i samodzielnego partnerstwa poświęconego badaniom i innowacjom kolejowym.

Nie chodzi jednak wyłącznie o finansowanie prac badawczych. Organizacje chcą, aby cały proces obejmował również demonstrację nowych technologii i działania poprzedzające ich zastosowanie w rzeczywistych warunkach eksploatacyjnych.

Badania mają być bezpośrednio powiązane z potrzebami kolei dużych prędkości i cyfrowej transformacji sektora.

Nowy tabor KDP także potrzebuje wsparcia

Jednym z obszarów wymagających dalszych badań i inwestycji ma być tabor dużych prędkości.

CER i UNIFE wskazują na potrzebę rozwijania nowych generacji pojazdów, zwiększania ich efektywności oraz opracowywania technologii pozwalających obniżyć koszt przewozu przypadający na jednego pasażera.

To ważne również z punktu widzenia konkurencyjności europejskiego przemysłu.

Rozwój sieci KDP ma bowiem nie tylko poprawić mobilność mieszkańców Unii Europejskiej, lecz również stworzyć odpowiednie warunki dla producentów pociągów, infrastruktury, systemów sterowania i innych technologii kolejowych.

CER reprezentuje większość europejskiego rynku kolejowego

CER działa w Brukseli od 1988 roku i skupia blisko 70 przedsiębiorstw kolejowych, organizacji krajowych, zarządców infrastruktury oraz firm leasingujących tabor.

Członkowie organizacji reprezentują 78 proc. długości europejskiej sieci kolejowej, 81 proc. rynku kolejowych przewozów towarowych oraz około 94 proc. kolejowych przewozów pasażerskich.

PKP S.A. należy do CER od 2002 roku. Interesy polskiej kolei w organizacji reprezentowane są między innymi poprzez Przedstawicielstwo PKP w Brukseli.

Obecnie przewodniczącym CER jest Alan Beroud.

UNIFE reprezentuje europejski przemysł kolejowy

Drugim sygnatariuszem wspólnego stanowiska jest UNIFE, reprezentujące europejskich producentów taboru oraz dostawców technologii dla kolei.

Organizacja działa w Brukseli od 1992 roku i zrzesza ponad 100 przedsiębiorstw – od małych i średnich firm po największe europejskie koncerny przemysłowe.

Członkowie UNIFE zajmują się między innymi projektowaniem, produkcją, utrzymaniem i modernizacją pojazdów kolejowych, infrastruktury oraz systemów sterowania. Organizacja współpracuje także z krajowymi stowarzyszeniami przemysłu kolejowego z 12 państw europejskich.

Od deklaracji do konkretnych projektów

Wspólne wystąpienie CER i UNIFE ma pokazać instytucjom europejskim, że przewoźnicy, zarządcy infrastruktury i przemysł mają zbieżne oczekiwania wobec przyszłości kolei.

Najważniejszym zadaniem będzie teraz przełożenie tych postulatów na konkretne decyzje inwestycyjne i finansowe.

Docelowym rezultatem ma być europejska sieć kolei dużych prędkości, w której granica państwa nie będzie oznaczała bariery infrastrukturalnej lub technologicznej. Zamiast rozwijania niezależnych systemów krajowych CER i UNIFE postulują budowę jednej interoperacyjnej sieci obejmującej infrastrukturę, tabor, systemy sterowania, cyfrową łączność i skoordynowane połączenia transgraniczne.