5 lat Wielkopolskiego Transportu Regionalnego. Od ratowania PKS Poznań po integrację z PEKA
19 listopada 2026 roku Związek Powiatowo-Gminny Wielkopolski Transport Regionalny podsumował pięć lat działalności.
W tym czasie liczba obsługiwanych miejscowości wzrosła z 203 do 568, a roczna praca przewozowa przekroczyła 4,38 mln kilometrów. Organizator regionalnej komunikacji autobusowej, skupiający obecnie 41 samorządów, rozwija kolejne rozwiązania dla pasażerów. W gminie Stęszew uruchomiono pilotaż autobusów na żądanie, a w przygotowaniu pozostaje integracja z poznańskim systemem PEKA. O przejęciu PKS Poznań przez Wielkopolski Transport Regionalny pisaliśmy już w InfoBus w grudniu 2021 roku.
Rozkład jazdy
- Jak przez pięć lat rozwinęła się sieć Wielkopolskiego Transportu Regionalnego?
- Jak działają autobusy na żądanie w Stęszewie i co zmieni integracja z PEKĄ?
- Jakie znaczenie dla WTR miało przejęcie PKS Poznań i zakup nowych autobusów?
Od 23 do 41 samorządów. Ponad pół tysiąca miejscowości
Związek Powiatowo-Gminny Wielkopolski Transport Regionalny powstał 28 czerwca 2021 roku z inicjatywy 23 samorządów. Jego podstawowym zadaniem było zapewnienie mieszkańcom dostępu do regularnej komunikacji autobusowej oraz utrzymanie połączeń, których dalsze funkcjonowanie było zagrożone.
Po pięciu latach WTR skupia już 41 samorządów, w tym Poznań, osiem powiatów oraz 32 gminy. Zasięg działania organizatora obejmuje ponad jedną czwartą powierzchni województwa wielkopolskiego, a w obsługiwanym obszarze mieszka blisko 1,3 mln osób.
Najbardziej wymiernym efektem działalności WTR jest zwiększenie dostępności komunikacji autobusowej. W 2021 roku autobusy docierały do 203 miejscowości, natomiast obecnie obsługują ich 568. Oznacza to rozszerzenie sieci o 365 miejscowości, czyli wzrost o około 180%.
W tym samym okresie roczna praca przewozowa zwiększyła się z niespełna miliona do 4,38 mln kilometrów. Według danych przedstawionych przez Radio Poznań liczba linii autobusowych wzrosła z ponad 80 do blisko 200.
– Likwidujemy białe plamy i zapobiegamy wykluczeniu komunikacyjnemu – podkreślił Jan Grabkowski, starosta poznański i przewodniczący Zgromadzenia Związku.
Autobusy na żądanie ruszyły w Stęszewie
Jedną z najważniejszych nowości przedstawionych podczas jubileuszu jest uruchomienie pilotażowego systemu autobusów na żądanie w gminie Stęszew. WTR chce sprawdzić rozwiązanie pozwalające dostosowywać realizację kursów do rzeczywistego zapotrzebowania mieszkańców.
Jak wyjaśnił Piotr Hojan, burmistrz Grodziska Wielkopolskiego i przewodniczący Zarządu WTR, autobus ma wyznaczoną trasę, ale wyjeżdża na nią tylko wtedy, kiedy pojawią się pasażerowie zainteresowani przejazdem. Pozwala to ograniczać wykonywanie pustych kursów przy zachowaniu możliwości obsługi miejscowości, w których liczba podróżnych jest niewielka.
WTR wskazuje, że podobne rozwiązania funkcjonują już między innymi w Krakowie i w rejonie Wrocławia. Dla Wielkopolskiego Transportu Regionalnego pilotaż w Stęszewie jest pierwszym krokiem do sprawdzenia, czy taki sposób organizacji przewozów można zastosować również na innych trasach.
W komunikacie jubileuszowym nie przedstawiono jeszcze szczegółowych zasad zgłaszania przejazdów, godzin funkcjonowania systemu ani liczby autobusów przeznaczonych do pilotażu. Związek potwierdził jednak, że rozwiązanie zostało już uruchomione.
Integracja z PEKĄ. Jeden bilet na PKS i komunikację miejską
Drugim kierunkiem rozwoju ma być integracja regionalnych połączeń autobusowych z systemem Poznańskiej Elektronicznej Karty Aglomeracyjnej, czyli PEKA.
Obecnie pasażerowie Wielkopolskiego Transportu Regionalnego mogą kupować bilety bezpośrednio w autobusach, płacąc kartą bankową, a także korzystać z aplikacji mobilnych. Kolejnym etapem ma być połączenie systemu biletowego PKS Poznań z taryfą komunikacji miejskiej organizowanej przez ZTM Poznań.
– Jesteśmy w procesie integracji z kartą PEKA. Uruchomiliśmy właśnie w gminie Stęszew autobusy na żądanie – poinformował Zbigniew Rusak, dyrektor Biura Zarządu Związku.
Docelowo takie rozwiązanie ma umożliwić pasażerom podróżowanie autobusem regionalnym, a następnie poznańską komunikacją miejską w ramach zintegrowanego systemu biletowego. To szczególnie istotne dla osób codziennie dojeżdżających do Poznania z mniejszych miejscowości.
Na razie WTR nie podał daty zakończenia prac integracyjnych ani szczegółów przyszłej taryfy. Związek deklaruje jednak, że wspólny system informacji i sprzedaży biletów pozostaje jednym z priorytetów.
PKS Poznań i trzech kolejnych przewoźników
Wielkopolski Transport Regionalny pełni funkcję organizatora publicznego transportu zbiorowego, natomiast przewozy realizowane są przez operatorów. Najważniejszym jest Przedsiębiorstwo Komunikacji Samochodowej w Poznaniu, którego wszystkie akcje należą do Związku.
PKS Poznań współpracuje z podwykonawcami Jan-Bus i Maszczyk Travel. W regionalnej sieci kursują również autobusy PKS Piła oraz firmy PPHU Michał Mielniczek. Taki model pozwala organizować przewozy na znacznie większym obszarze niż w przypadku pojedynczego przewoźnika.
Powstanie WTR było bezpośrednio związane z przyszłością PKS Poznań. Miasto Poznań przekazało akcje przedsiębiorstwa Związkowi w grudniu 2021 roku, co umożliwiło dalsze funkcjonowanie spółki w oparciu o wspólne finansowanie przewozów przez samorządy.
Jak wspomina Piotr Hojan, początki działalności WTR były trudne, a decyzje dotyczące dalszego funkcjonowania PKS Poznań trzeba było podejmować w krótkim czasie. Ostatecznie samorządy zdecydowały się wspólnie utrzymać przewozy i stopniowo rozszerzać ich zasięg.
Finansowanie transportu wymaga jednak znacznych nakładów. Powiat poznański przeznacza na działalność Związku około 2,5 mln PLN rocznie. Jan Grabkowski podkreśla, że są to środki służące zapewnieniu mieszkańcom możliwości dojazdu do szkół, szpitali, urzędów i miejsc pracy.
Kolejne samorządy chcą dołączyć do WTR
Wielkopolski Transport Regionalny nie ogranicza działalności do granic jednego województwa. Do Związku należy już gmina Trzciel z województwa lubuskiego, a zainteresowanie członkostwem zgłosił Janowiec Wielkopolski z województwa kujawsko-pomorskiego.
Przystąpienie nowych samorządów może umożliwić uruchomienie kolejnych linii oraz lepszą koordynację istniejących połączeń pomiędzy sąsiednimi powiatami. WTR zakłada, że rozwój sieci powinien następować równolegle z wprowadzaniem rozwiązań ułatwiających planowanie i opłacanie podróży.
Rozszerzanie działalności poza Wielkopolskę pokazuje również, że organizacja przewozów autobusowych przez związek samorządowy może stanowić alternatywę dla modelu, w którym każda gmina oddzielnie zamawia i finansuje swoje połączenia.
Transportowe tło
Jednym z najważniejszych efektów działalności WTR jest modernizacja floty PKS Poznań. W ostatnich latach przewoźnik wprowadził do eksploatacji łącznie 38 autobusów Iveco Crossway 12 LE Hybrid, przeznaczonych do obsługi połączeń regionalnych.
Pierwsza partia obejmowała 23 autobusy zamówione przez Wielkopolski Transport Regionalny w ramach projektu współfinansowanego z Rządowego Funduszu Polski Ład. Dostawcą pojazdów był ABP Bus & Coach, a cena jednostkowa wynosiła 1 236 000 PLN netto. Łączna wartość zakupu autobusów wyniosła 28 428 000 PLN netto.
Kolejne 15 autobusów Iveco Crossway 12 LE Hybrid zakupiono bezpośrednio dla PKS Poznań w ramach projektu dofinansowanego z Krajowego Planu Odbudowy. Umowę z ABP Bus & Coach podpisano 24 lutego 2025 roku, a wartość kontraktu wyniosła 22 462 581 PLN netto, czyli 27 628 975 PLN brutto.
Cena jednostkowa netto pojazdu w drugim kontrakcie wynosiła 1 497 505,40 PLN. Nowe autobusy wprowadzano do ruchu etapami, a ostatnia partia pięciu pojazdów rozpoczęła regularne przewozy w czerwcu 2026 roku. O zakończeniu dostaw wszystkich 15 hybrydowych Iveco pisaliśmy w InfoBus 16 czerwca.
Autobusy Crossway LE Hybrid łączą niskowejściową konstrukcję, przeznaczoną do obsługi przewozów regionalnych, z układem napędowym typu mild hybrid. Wyposażono je między innymi w klimatyzację, system informacji pasażerskiej oraz udogodnienia dla osób o ograniczonej mobilności.
Równolegle PKS Poznań rozwija system podwykonawstwa. Przykładem są postępowania dotyczące linii 781, 782 i 783, w których przewoźnik poszukiwał operatora dysponującego pięcioma autobusami do obsługi części regionalnej sieci.
Pięć lat działalności WTR oznacza więc nie tylko uratowanie PKS Poznań, ale także rozwój dużego organizatora transportu autobusowego, który łączy finansowanie samorządowe, zakupy nowego taboru i nowe modele obsługi pasażerów. Kolejne etapy mają dotyczyć przede wszystkim rozszerzania sieci, systemów autobusów na żądanie oraz wspólnego biletu z poznańską komunikacją miejską.
Komentarze