51 samorządów chce Metropolii Wrocławskiej. Transport publiczny jednym z głównych zadań

21 września 2026 roku samorządowcy Wrocławskiego Obszaru Metropolitalnego przedstawili wspólne stanowisko w sprawie utworzenia ustawowego związku metropolitalnego, który miałby koordynować m.in. transport publiczny, planowanie przestrzenne i inwestycje ponadgminne.

Obszar obejmuje obecnie 51 powiązanych funkcjonalnie samorządów i ponad 1,3 mln mieszkańców. Wrocławskie samorządy wskazują na obowiązującą od 31 lipca 2026 roku ustawę dla województwa pomorskiego jako jeden z punktów odniesienia dla własnego projektu. O rozwoju aglomeracyjnej komunikacji wokół Wrocławia pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Jak Metropolia Wrocławska miałaby zmienić organizację transportu publicznego?
2. Skąd ma pochodzić około 584 mln PLN rocznie na wspólne zadania?
3. Jakie rozwiązania z Pomorza mogą być punktem odniesienia dla Dolnego Śląska?

51 samorządów i około 584 mln PLN rocznie

Wrocławski Obszar Metropolitalny tworzy dziś 51 samorządów, zamieszkanych przez ponad 1,3 mln osób. Według danych prezentowanych przez Wrocław odpowiada on za około 4,7 proc. polskiego PKB. W lipcu przedstawiciele 50 samorządów podpisali apel o stworzenie formalnego związku i zadeklarowali gotowość do współpracy z rządem przy przygotowaniu odpowiednich rozwiązań prawnych.

Najważniejszą różnicą w stosunku do obecnej współpracy miałby być wspólny budżet oraz możliwość prowadzenia części zadań przez jeden związek zamiast poprzez wiele odrębnych porozumień między gminami i powiatami.

W przygotowywanym wcześniej modelu finansowym Wrocław szacował, że ustawowy mechanizm mógłby przynieść około 584 mln PLN rocznie. Miasto przedstawiało również system składek członkowskich powiązanych z dochodami z PIT, jednak ostateczne zasady mogłyby zostać określone dopiero w uchwalonej ustawie.

Transport już przekracza granice gmin

Najbardziej rozwiniętym obszarem obecnej współpracy jest komunikacja zbiorowa. W 2018 roku autobusy podmiejskie organizowane wspólnie z Wrocławiem wykonywały około 2,4 mln km rocznie, podczas gdy na 2026 rok przewidywano już 8,5 mln km. Oznacza to wzrost pracy przewozowej o około 6,1 mln km, czyli ponad 250 proc.

Wspólnym systemem URBANCARD objęto 30 linii aglomeracyjnych. Samorządy współfinansują także około 50 par połączeń kolejowych, a wśród dalszych kierunków wskazywane są kolej metropolitalna, autobusy dowozowe oraz węzły przesiadkowe z parkingami P+R.

To właśnie transport jest jednym z obszarów, w których formalna metropolia mogłaby zastąpić szereg odrębnych umów wspólnym planowaniem sieci, taryf i finansowania. Nie oznacza to jednak automatycznego przejęcia wszystkich przewozów przez jeden podmiot, ponieważ zakres kompetencji musiałby wynikać z przyszłej ustawy.

Małe gminy wskazują na autobusy tam, gdzie nie ma kolei

Dla części gmin położonych dalej od Wrocławia kluczowe znaczenie ma transport autobusowy. W przekazanych materiałach wójt gminy Zawonia Agnieszka Wersta zwraca uwagę, że tam, gdzie nie funkcjonuje kolej, samorządy liczą na połączenia autobusowe umożliwiające mieszkańcom dojazd do Wrocławia i miejsc pracy.

Formalny związek miałby zajmować się również planowaniem przestrzennym, ochroną środowiska, gospodarką obiegu zamkniętego i błękitno-zieloną infrastrukturą. Taki katalog pojawiał się już podczas wcześniejszych konsultacji projektu prowadzonych przez Wrocław i Stowarzyszenie Aglomeracja Wrocławska.

Samorządy argumentują, że powiązania między Wrocławiem a otoczeniem nie kończą się na granicach administracyjnych. Projekt nie zakłada przyłączenia sąsiednich gmin do miasta, lecz utworzenie odrębnego związku samorządowego realizującego uzgodnione zadania ponadlokalne.

Pomorze jako punkt odniesienia

Wrocławscy samorządowcy odwołują się do rozwiązania przyjętego w 2026 roku dla Pomorza. Sejm uchwalił ustawę w pierwszym głosowaniu 29 maja, a 11 czerwca 2026 roku przyjął część poprawek Senatu i zakończył prace parlamentarne. Prezydent podpisał dokument 2 lipca, a ustawa weszła w życie 31 lipca. Sejm

Pomorski model przewiduje stopniowe zwiększanie finansowania związku: około 150 mln PLN w pierwszym roku, 250 mln PLN w drugim i 500 mln PLN w trzecim. Od 2030 roku wysokość dochodów ma wynikać z algorytmu powiązanego z wpływami mieszkańców z PIT; administracja wojewódzka wskazuje poziom 550 mln PLN i więcej.

W pomorskim rozwiązaniu około 0,5 proc. PIT wypracowanego na obszarze metropolii ma pozostać do dyspozycji związku. Co najmniej 40 proc. środków przeznaczonych na zadania własne ma być wydatkowanych na terenie gmin niebędących miastami na prawach powiatu.

Wrocławski projekt pozostaje obecnie inicjatywą samorządową. Już w czerwcu Rada Miejska Wrocławia zajmowała się stanowiskami dotyczącymi ustawy metropolitalnej, a 14 lipca apel samorządów został przekazany przedstawicielowi Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji.

Kolejnym etapem ma być doprowadzenie do rozpoczęcia procesu legislacyjnego na poziomie państwa. Samorządy nie mogą samodzielnie ustanowić dodatkowego udziału w podatkach ani powołać związku o kompetencjach wynikających ze specjalnej ustawy, dlatego ostateczny model zależy od decyzji parlamentu oraz podpisu prezydenta.