Maszyniści POLREGIO szkolą się na symulatorze. SMART Lite odwzorowuje ETCS, GSM-R i rzeczywiste szlaki

Maszyniści przewoźnika – zarówno obecni, jak i przyszli – mogą korzystać ze zmodernizowanego symulatora SMART Lite znajdującego się w Branżowym Centrum Umiejętności w Skarżysku-Kamiennej.

Rozkład jazdy:

1. Jakie możliwości szkoleniowe oferuje zmodernizowany symulator SMART Lite w Skarżysku-Kamiennej i z jakich systemów mogą korzystać podczas ćwiczeń maszyniści POLREGIO?
2. W jaki sposób symulator pozwala odwzorować rzeczywiste warunki pracy maszynisty i jakie nietypowe sytuacje można ćwiczyć podczas szkoleń?
3. Jakie rzeczywiste trasy kolejowe zostały odwzorowane w oprogramowaniu symulatora i na czym polega jego wykorzystanie do cyfrowego zapoznania maszynistów ze szlakiem?

POLREGIO partnerem Branżowego Centrum Umiejętności

Urządzenie przeszło kompleksową aktualizację i zostało zintegrowane z nowoczesnym oprogramowaniem SIM Factor. Dzięki temu możliwe jest prowadzenie szkoleń w warunkach maksymalnie zbliżonych do rzeczywistej pracy na kolei, obejmujących zarówno prowadzenie pociągu, jak i wykonywanie manewrów czy obsługę systemów bezpieczeństwa i łączności.

Z symulatora korzystają maszyniści podczas szkoleń organizowanych w Branżowym Centrum Umiejętności w Skarżysku-Kamiennej, którego partnerem jest POLREGIO.

Znaczenie tego rodzaju urządzeń w procesie szkolenia jest szczególnie duże, ponieważ pozwalają one odtworzyć sytuacje, z którymi maszynista może spotkać się podczas rzeczywistej pracy. Dotyczy to także zdarzeń nietypowych, których przećwiczenie w normalnym ruchu kolejowym byłoby trudne, kosztowne albo niemożliwe ze względów bezpieczeństwa.

Symulator umożliwia więc nie tylko naukę prawidłowego prowadzenia pojazdu, ale także rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji pod presją oraz właściwego reagowania na zmieniającą się sytuację na szlaku.

Modernizacja urządzenia SMART Lite ma sprawić, że warunki szkoleniowe jeszcze dokładniej odpowiadają temu, z czym maszyniści spotykają się podczas codziennej pracy.

Nowe oprogramowanie SIM Factor

Jednym z najważniejszych elementów przeprowadzonej modernizacji jest pełna integracja sprzętu z autorskim oprogramowaniem SIM Factor.

Rozwiązanie pozwala odwzorować pracę maszynisty w warunkach zbliżonych do rzeczywistych. Podczas szkolenia można przygotowywać różne kombinacje tras, parametrów przejazdu oraz scenariuszy zdarzeń. Oznacza to, że trening nie musi ograniczać się do standardowego przejazdu po określonej linii kolejowej.

Instruktor może przygotować bardziej wymagające sytuacje i sprawdzić, jak szkolona osoba radzi sobie w określonych warunkach.

W praktyce symulator pozwala rozwijać zarówno umiejętności związane bezpośrednio z prowadzeniem pociągu, jak i kompetencje dotyczące obserwacji szlaku, przestrzegania procedur czy odpowiedniego reagowania na zdarzenia występujące podczas jazdy.

Dzięki temu szkolenia mają służyć nie tylko podnoszeniu kwalifikacji zawodowych maszynistów, lecz także poprawie bezpieczeństwa całego systemu kolejowego.

Jazda z prędkością do 160 km/h

SMART Lite pozwala odwzorować prowadzenie pociągu z prędkością do 160 km/h. Jest to istotny parametr z punktu widzenia szkolenia maszynistów prowadzących współczesne pociągi regionalne.

Możliwości urządzenia nie kończą się jednak na samym odwzorowaniu jazdy z określoną prędkością.

Symulator pozwala ćwiczyć prowadzenie pociągu pod nadzorem Europejskiego Systemu Sterowania Pociągiem ETCS. To szczególnie ważne w kontekście zmian zachodzących na polskiej sieci kolejowej i stopniowego wyposażania kolejnych tras oraz pojazdów w europejski system sterowania ruchem.

Maszynista może dzięki temu ćwiczyć obsługę pojazdu w środowisku wykorzystującym rozwiązania, które coraz częściej stają się elementem jego codziennej pracy.

Na symulatorze można ćwiczyć również manewry

Szkolenie nie ogranicza się do prowadzenia pociągu po trasie.

SMART Lite umożliwia również odwzorowanie czynności manewrowych wykonywanych przez maszynistów. Można na nim ćwiczyć m.in. podstawianie i odstawianie składu, a także podział grup wagonowych.

To istotne uzupełnienie możliwości urządzenia. Praca maszynisty nie zawsze polega bowiem wyłącznie na prowadzeniu pociągu pomiędzy kolejnymi stacjami. W zależności od charakteru przewozów konieczne może być wykonywanie również innych operacji związanych z przemieszczaniem taboru.

Możliwość wielokrotnego powtarzania takich czynności w środowisku symulacyjnym pozwala przećwiczyć procedury bez angażowania rzeczywistych pojazdów i infrastruktury.

GSM-R także elementem szkolenia

Zmodernizowany symulator został również wyposażony w system GSM-R, czyli cyfrową kolejową radiołączność.

Dzięki temu szkolenie może obejmować nie tylko prowadzenie pojazdu, ale także elementy komunikacji związanej z organizacją i bezpieczeństwem ruchu kolejowego.

Połączenie możliwości odwzorowania ETCS i GSM-R sprawia, że urządzenie pozwala szkolić maszynistów w zakresie technologii, które stanowią podstawę cyfryzacji europejskiego systemu kolejowego.

Wprowadzenie takich rozwiązań do symulatora ma znaczenie zwłaszcza w sytuacji, gdy kolejne odcinki polskiej sieci są modernizowane, a od maszynistów wymagana jest znajomość coraz bardziej zaawansowanych systemów pokładowych.

Różne trasy i scenariusze zdarzeń

Dużą zaletą zmodernizowanego urządzenia jest możliwość odtwarzania wielu kombinacji tras o różnych parametrach.

Oznacza to, że maszyniści nie muszą trenować wyłącznie jednego, powtarzalnego przejazdu. Oprogramowanie pozwala zmieniać warunki szkolenia oraz przygotowywać różne scenariusze zdarzeń.

W ten sposób można sprawdzać zachowanie szkolonego maszynisty zarówno podczas standardowej jazdy, jak i w sytuacjach odbiegających od normalnego przebiegu pracy.

Takie rozwiązanie jest szczególnie istotne w szkoleniu zawodowym. W realnym ruchu część nietypowych sytuacji występuje stosunkowo rzadko. Maszynista musi jednak wiedzieć, jak zareagować, gdy rzeczywiście do nich dojdzie.

Symulator daje możliwość wcześniejszego przećwiczenia takich scenariuszy bez narażania pasażerów, pracowników czy infrastruktury kolejowej.

Lepszy obraz i dźwięk

Modernizacja SMART Lite objęła także elementy odpowiadające za realizm szkolenia.

Poprawiono jakość obrazu oraz dźwięku. Ma to zwiększyć autentyczność symulowanego przejazdu i sprawić, że osoba znajdująca się na stanowisku maszynisty będzie mogła jeszcze dokładniej odwzorować zachowania wymagane podczas rzeczywistej jazdy.

Im większy realizm symulacji, tym większe możliwości przeprowadzenia szkolenia obejmującego nie tylko techniczną obsługę pojazdu, ale również obserwację otoczenia i odpowiednią reakcję na pojawiające się bodźce.

W tym przypadku szczególnie ciekawym rozwiązaniem jest zastosowanie technologii śledzącej zachowanie maszynisty.

Symulator wie, gdzie patrzy maszynista

SMART Lite posiada bowiem opcję śledzenia wzroku osoby korzystającej z urządzenia.

System może kontrolować, gdzie w danym momencie patrzy maszynista. Jednocześnie możliwe jest obracanie obrazu wyświetlanego na monitorze w zależności od kierunku jego spojrzenia.

To rozwiązanie pozwala zwiększyć realizm szkolenia, ale może mieć także znaczenie z punktu widzenia oceny zachowania prowadzącego pojazd.

Obserwacja otoczenia jest jednym z podstawowych elementów pracy maszynisty. Prowadzący musi jednocześnie kontrolować wskazania urządzeń pokładowych, obserwować sygnalizację oraz sytuację na torze i w jego otoczeniu. Technologia śledzenia wzroku daje więc dodatkowe możliwości podczas treningu tych kompetencji.

Cyfrowe zapoznanie ze szlakiem

Znaczenie zmodernizowanego urządzenia wykracza poza typowe ćwiczenia na symulatorze. SMART Lite został bowiem wpisany na listę kwalifikowaną dotyczącą cyfrowego zapoznania ze szlakiem.

Oznacza to możliwość wykorzystania odwzorowanych cyfrowo tras w procesie zapoznawania maszynistów z infrastrukturą kolejową.

Znajomość szlaku ma bardzo duże znaczenie w pracy prowadzącego pociąg. Maszynista musi znać m.in. przebieg trasy i jej charakterystyczne elementy. Cyfrowe odwzorowanie pozwala przeprowadzić część procesu szkoleniowego w środowisku symulacyjnym, przy zachowaniu możliwie dużej zgodności ze stanem rzeczywistym.

W oprogramowaniu znalazły się m.in. długie odcinki tras przebiegających przez województwo świętokrzyskie oraz prowadzących do województw sąsiednich.

181 km ze Skarżyska-Kamiennej do Krakowa

Najdłuższą z wymienionych tras odwzorowanych w oprogramowaniu jest odcinek linii kolejowej nr 8 ze Skarżyska-Kamiennej przez Kielce Główne do Krakowa Głównego.

Trasa ma długość 181 km.

To istotny ciąg kolejowy łączący województwo świętokrzyskie z Małopolską. Dzięki jego cyfrowemu odwzorowaniu szkolenie może obejmować długi i zróżnicowany odcinek infrastruktury, pozwalając maszyniście zapoznać się z kolejnymi fragmentami szlaku w warunkach symulacyjnych.

Długość odwzorowanej trasy pokazuje jednocześnie, że SMART Lite nie jest urządzeniem przeznaczonym wyłącznie do ćwiczenia krótkich, przykładowych odcinków. Może być wykorzystywany również przy znacznie bardziej rozbudowanych scenariuszach szkoleniowych.

Ze Skarżyska przez Sandomierz do Tarnobrzega

Drugą z najdłuższych wskazanych tras jest linia kolejowa nr 25 na odcinku Skarżysko-Kamienna – Sandomierz – Tarnobrzeg.

W tym przypadku cyfrowo odwzorowany odcinek ma 109 km długości.

Także ta trasa ma znaczenie dla przewozów prowadzonych pomiędzy województwem świętokrzyskim i sąsiednimi regionami. Możliwość jej wykorzystania w ramach cyfrowego zapoznania ze szlakiem zwiększa zakres zastosowania zmodernizowanego urządzenia.

Co ważne, cyfrowe trasy nie mają pozostawać niezmienne przez cały okres funkcjonowania symulatora.

Trasy aktualizowane zgodnie ze zmianami infrastruktury

Odwzorowanie infrastruktury kolejowej w symulatorze musi nadążać za zmianami zachodzącymi na rzeczywistej sieci. Modernizacje torów, przebudowy stacji i przystanków czy zmiany urządzeń kolejowych mogą bowiem sprawić, że starszy model cyfrowy przestanie odpowiadać temu, co maszynista zobaczy później podczas rzeczywistego przejazdu.

Dlatego trasy znajdujące się w oprogramowaniu SMART Lite są na bieżąco aktualizowane w ramach umów z Urzędem Transportu Kolejowego.

Ma to pozwolić na zachowanie ich autentyczności i zgodności z aktualnym stanem infrastruktury kolejowej. Zakres odwzorowanych tras może być również dostosowywany do zapotrzebowania zamawiających.

W efekcie symulator w Skarżysku-Kamiennej może służyć nie tylko do nauki podstaw prowadzenia pojazdu, lecz również do rozwijania konkretnych kompetencji potrzebnych maszynistom pracującym na określonych liniach.

Symulatory coraz ważniejsze w szkoleniu maszynistów

Modernizacja urządzenia SMART Lite pokazuje, jak szeroki może być obecnie zakres szkolenia prowadzonego bez konieczności wykorzystywania rzeczywistego pociągu.

Maszynista może ćwiczyć jazdę z prędkością do 160 km/h, pracę pod nadzorem ETCS, korzystanie z GSM-R, wykonywanie manewrów oraz jazdę po cyfrowo odwzorowanych rzeczywistych liniach kolejowych. Instruktor może jednocześnie przygotowywać różne scenariusze i warunki przejazdu.

Do tego dochodzą rozwiązania zwiększające realizm – poprawiona jakość obrazu i dźwięku oraz możliwość śledzenia wzroku maszynisty.

Dla POLREGIO, jako partnera Branżowego Centrum Umiejętności w Skarżysku-Kamiennej, urządzenie stanowi więc narzędzie służące zarówno przygotowywaniu przyszłych maszynistów, jak i dalszemu rozwijaniu kompetencji osób, które już prowadzą pociągi.

Najważniejszym efektem takich szkoleń ma być jednak bezpieczeństwo. Możliwość przećwiczenia różnych, również nietypowych scenariuszy w kontrolowanym środowisku pozwala przygotować maszynistę do sytuacji, z którymi może zetknąć się później podczas rzeczywistej służby.