Katowice z czwartą Strefą Czystego Transportu w Polsce. Od 29 czerwca

Zgodnie z uchwałą strefa ma być ograniczona ulicami (lub ich fragmentami), kolejno: Skargi, Moniuszki, Pańki, Dudy-Gracza, Warszawską, Francuską, Mariacką Tylną, Dworcową i Słowackiego. Ulice te wyznaczają granice strefy i nie są do niej włączone. Ostatnio informowaliśmy o wprowadzenie trzeciej strefy SCT w Polsce – w Szczecinie – po Warszawie i Krakowie.

Rozkład jazdy:

1. Od kiedy zacznie obowiązywać Strefa Czystego Transportu w Katowicach?
2. Jakie normy emisji muszą spełniać diesle spoza Katowic, aby wjechać do SCT do 2033 roku?
3. Dlaczego Katowice zostały zobligowane do wprowadzenia SCT?

Katowicka SCT

Uchwała wyłącza bez ograniczeń pojazdy mieszkańców Katowic i pozostałych gmin Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii, będących w ich posiadaniu przed dniem ustanowienia SCT.

W przypadku pojazdów mieszkańców spoza Katowic i Metropolii oraz przy zmianie pojazdu na inny w przypadku mieszkańców Katowic i GZM, do SCT w Katowicach będą mogły wjeżdżać: od 29 czerwca br. do 30 czerwca 2029 r. pojazdy mieszkańców Katowic, z silnikami benzynowymi od Euro 3 (lub z 2000 r. i młodsze) oraz diesle od Euro 4 (lub od 2005 r.). Od połowy 2029 r. i od początku 2034 r. normy te mają być zaostrzane.

Z kolei pojazdy samochodowe inne, niż mieszkańców Katowic, będą mogły wjeżdżać do SCT od 29 czerwca 2026 r. do końca 2033 roku, pod warunkiem spełnienia norm Euro 3 dla silników benzynowych i euro 5 dla diesli, a od 2034 r. – Euro 4 dla silników benzynowych i Euro 6 dla diesli.

Zgodnie z projektem korzystanie z SCT nie będzie wiązało się z potrzebą uzyskiwania zezwoleń czy umieszczania na pojazdach specjalnych naklejek. W Katowicach nie planuje się też wprowadzania opłat za wjazd do Strefy. Pojazdy niespełniające wymogów będą mogły docierać do celu, korzystając z alternatywnych tras przebiegających poza obszarem SCT.

Jak wyjaśnia miasto, wprowadzenie SCT wynika z wymogów Komisji Europejskiej, która w listopadzie ub. roku skierowała do Trybunału Sprawiedliwości UE sprawę przeciwko Polsce w związku z przekroczeniem norm dwutlenku azotu (NO2) w powietrzu (40 mikrogramów na metr sześcienny) – jako ostatni krok w procedurze o naruszenie unijnego prawa, uruchomionej w 2016 r. KE zwróciła uwagę, że w aglomeracji krakowskiej i górnośląskiej poziomy NO2 przekraczały granice norm przez odpowiednio 15 i 14 lat.

Dane o zanieczyszczeniu

Zgodnie ze stanowiskiem KE oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska katowicki samorząd został zobligowany do wprowadzenia SCT, choć argumentował, że decyzja Komisji opiera się na danych historycznych i aktualne wyniki nie wskazują przekroczeń poziomu dopuszczalnego dla NO2 w Katowicach (są na poziomie 60-70 proc. normy).

W Katowicach działa jedna z 18 w kraju stacji Głównego Inspektoratu Ochrony Środowiska, monitorujących jakość powietrza przy drogach. Do marca 2025 r. stacja ta była zlokalizowana przy autostradzie A4 – jednej z najbardziej obciążonych arterii tranzytowych w Polsce. Miasto argumentowało, że natężenie tranzytu powodowało przekroczenia w tym miejscu poziomów dopuszczalnych NO2 dla całej aglomeracji, choć wyniki nie były miarodajne ani dla ruchu miejskiego ani dla oceny zasadności wprowadzenia SCT.

Dlatego w ub. roku stacja ta – w porozumieniu z GIOŚ – została przeniesiona do innej części miasta, na ul. Dudy-Gracza, o czym został powiadomiony resort klimatu. Jej wskazania nie przekraczają norm.

Szybka ścieżka

Na początku grudnia ub. roku do katowickiego magistratu wpłynęło jednak pismo MKiŚ, w którym – zgodnie z interpretacją resortu – wskazano, że lokalizacja punktu pomiarowego nie zwalnia z obowiązku utworzenia SCT, a wprowadzenie strefy jest kluczowe dla wypłaty środków z KPO dla Polski.

Miasto rozpoczęło w tej sytuacji prace, których celem było przygotowanie założeń SCT, przedstawienie wariantów, które ograniczą uciążliwości dla mieszkańców, zapewnienie zgodności z wymogami KE i polskiego prawa oraz przeprowadzenie konsultacji społecznych.

W styczniu br. rada miasta przyjęła uchwałę o zamiarze wprowadzenia SCT, a z początkiem marca przedstawił projekt i ogłosił konsultacje społeczne. Wpłynęło w nich 13 uwag, wszystkie zostały odrzucone.

Katowicki samorząd argumentuje, że ze względu na terminy narzucone przez KE i rząd tamtejszy projekt powstał inaczej, niż w Krakowie i w Warszawie, gdzie SCT przygotowywano przez dwa lata. Zaproponowane rozwiązanie uznano jako kompromis pomiędzy tym, co w sytuacji idealnej można by zrobić, a co trzeba zrobić. W poniedziałek projekt przyjęto przy czterech głosach sprzeciwu.

W poniedziałek katowicka rada miasta uchwaliła też zarządzenie wyborów do tamtejszych rad dzielnic na 8 listopada br. W ostatnich kilkunastu miesiącach trwał uniemożliwiający wybory spór prawny dot. diet dla członków komisji wyborczych. Zakończył go wyrok NSA umożliwiający wypłatę diet.(PAP)