Ilu rocznie ginie rowerzystów w Europie? Sprawca numer 1: Samochód osobowy

Tak wynika z raportu dotyczącego bezpieczeństwa na drogach opublikowanego w kwietniu przez Komisję Europejską. Z kolei w Polsce w 2025 r. w wypadkach zginęło 155 rowerzystów. Dla porównania, liczba ofiar śmiertelnych wśród osób poruszających się samochodami w okresie między 2014 a 2024 r. spadła w UE o 19 proc., a wśród pieszych aż o 32 proc.

Rozkład jazdy:

1. Ilu rowerzystów zginęło na drogach UE w 2024 roku?
2. O ile procent spadła liczba ofiar śmiertelnych rowerzystów w UE w ciągu dekady?
3. Jaki udział w śmiertelnych wypadkach rowerzystów mają kolizje z samochodami osobowymi?

Tragiczna Śmierć, która wywołał dyskusję

Poseł Lewicy i organizator wielu akcji charytatywnych Łukasz Litewka zginął tragicznie w czwartek w południe podczas jazdy na rowerze w Dąbrowie Górniczej. 36-letniego parlamentarzystę potrącił samochód. Według wstępnych ustaleń policji, kierowca najprawdopodobniej zasnął lub zasłabł za kierownicą i zjechał na przeciwny pas ruchu, gdzie zderzył się z posłem jadącym z naprzeciwka na rowerze. Sprawę prowadzi Prokuratura Okręgowa w Sosnowcu.

W Polsce liczba ofiar śmiertelnych wśród osób poruszających się rowerami spadał z 286 w 2014 r. do 169 w 2024 r., czyli o 41 proc. Wśród 27 państw członkowskich UE Polska znalazła się w pierwszej piątce; większy spadek w tym okresie odnotowały Węgry (52 proc.), Litwa (47 proc.), Grecja (47 proc.) i Chorwacja (42 proc.).

Na zmniejszenie liczby ofiar śmiertelnych wśród rowerzystów wpłynęło m.in. wprowadzenie w 2008 r. na Węgrzech polityki zerowej tolerancji dla alkoholu wśród wszystkich kierujących pojazdami. Wyjątek stanowią rowerzyści, którzy od 2026 r. mogą mieć śladową ilość alkoholu w organizmie 0,4 mg/l w wydychanym powietrzu. Także chorwacki kodeks drogowy zawiera kilka rygorystycznych zapisów, gdzie obok obowiązku jazdy w kasku do 16 r.ż, w 2022 r. wprowadzono zakaz jazdy na rowerze czy hulajnodze ze słuchawkami w obu uszach, za co grozi mandat w wysokości 30 euro.

Jednocześnie w okresie 2014-2024 w pięciu krajach UE odnotowano wzrost liczby ofiar śmiertelnych wśród rowerzystów: we Francji (41 proc.), Holandii (27 proc.), Hiszpanii (20 proc.), Niemczech (20 proc.) i Belgii (9 proc.). W tych państwach rower jest bardzo popularnym środkiem komunikacji. Tylko we Francji liczba użytkowników rowerów wzrosła o 34 proc., w okresie 2019-2023, co naturalnie zwiększyło ryzyko wypadków – wynika z wyliczeń francuskiej sieci samorządowej Velo & Territoires, zajmującej się rozwojem turystyki rowerowej.

Europejskie dane

Raport Komisji Europejskiej wskazał, że w 2024 r. 44 proc. zgonów rowerzystów w UE było wynikiem kolizji z samochodami osobowymi, ale znaczy udział miały też samochody ciężarowe (10 proc.) i vany (7 proc). W raporcie stwierdzono również, że co najmniej 27 proc. zgonów nie było spowodowanych przez inny pojazd, ale przez upadek, zderzenia z krawężnikiem lub z nieruchomą przeszkodą.

Najwyższą śmiertelność rowerzystów w wypadkach z udziałem samochodów osobowych odnotowano w Chorwacji (82 proc.) i Bułgarii (72 proc.). W obu tych krajach ruch rowerowy jest mało powszechny, co sprawia, że kierowcy nie są przyzwyczajeni do obecności rowerzystów na jezdni, a to z kolei prowadzi do nieustępowania pierwszeństwa przejazdu. Jednocześnie budowa infrastruktury rowerowej w tych państwach znajduje się na wczesnym etapie rozwoju. Najniższą śmiertelność w wypadkach z udziałem samochodów osobowych odnotowano w Szwecji (26 proc.) oraz w Irlandii i Czechach (27 proc.), gdzie występuje wyższa kultura jazdy.

Autorzy unijnego raportu podali, że w 2024 r. w Polsce przeważającą liczbą śmiertelnych ofiar wśród rowerzystów stanowiły osoby powyżej 65 r.ż. (47 proc.), a najmniej w wieku 15-17 lat (1 proc.).

Największą liczbę ofiar wśród dzieci poniżej 10 r.ż. odnotowano w Grecji (10 proc.), gdzie nie ma prawnego obowiązku jazdy w kasku dla rowerzystów. W krajach, gdzie takie prawo obowiązuje m.in. w Szwecji, Bułgarii czy Litwie, nie odnotowano żadnych ofiar w tym przedziale wiekowym.

W Polsce oszacowano, że 4 proc. ofiar śmiertelnych to dzieci poniżej 10 r.ż. jeżdżące na rowerach. Wraz z dniem 3 czerwca 2026 r. w Polsce wejdzie obowiązek noszenia kasku dla dzieci i młodzieży do 16 r.ż., które poruszają się na rowerach, w tym elektrycznych, oraz hulajnogach. Za brak kasku u dziecka rodzic lub opiekun prawny otrzyma mandat w wysokości do 100 zł.

Według raportu Komisji Europejskiej w 2024 r. wypadki drogowe w państwach członkowskich Unii Europejskiej pochłonęły 19 932 ofiary śmiertelne i spowodowały obrażenia u ponad 1,15 miliona osób.

Najnowszy raport Komisji Europejskiej zawiera dane dotyczące wypadków drogowych w latach 2014-2024, obejmując wszystkie 27 krajów UE. W dokumencie podano dane liczbowe z unijnej bazy CARE (Community database on Accidents on the Roads in Europe), gromadzącej informacje o wypadkach drogowych, w których doszło do obrażeń ciała lub śmierci. Autorzy raportu zastrzegli, że dane w systemie CARE nie są kompletne, gdyż każdy kraj posiada własny system rejestracji zdarzeń na drogach, który nie jest kompatybilny z unijnym narzędziem.(PAP)