Powstanie ustawa rowerowa. Ministerstwo chce przyspieszyć budowę tras poza drogami

Szczególnie chodzi o inwestycje poza pasami dróg publicznych. Resort przyznaje, że w Polsce brakuje bezpiecznej, ciągłej i logicznie poprowadzonej infrastruktury rowerowej, zwłaszcza między miejscowościami. Według rowerowych ekspertów z szesnastu województw tylko dwa mają opracowaną i wdrażają sensowną politykę rowerową. Wskazano Małopolskie i Zachodniopomorskie.

Rozkład jazdy

1. Jaki jest główny cel przygotowywanej ustawy rowerowej?
2. Jakie województwa wskazano jako przykłady sensownej polityki rowerowej?
3. Czego, według ekspertów rowerowych, nadal brakuje w projekcie?

Ustawa dla tras rowerowych

Ministerstwo Infrastruktury przygotowuje ustawę rowerową, która ma przyspieszyć wytyczanie i budowę tras rowerowych niezależnych od dróg samochodowych. Dziś infrastruktura rowerowa w Polsce często powstaje fragmentami, bez ciągłości i bez powiązania z większą siecią.

Problem jest dobrze znany rowerzystom. Drogi dla rowerów potrafią urywać się bez sensownego zjazdu, prowadzić dookoła skrzyżowań, mieć wysokie krawężniki, barierki ustawione w poprzek trasy albo nawierzchnię z kostki brukowej zamiast asfaltu. Szczególnie trudne jest budowanie samodzielnych tras poza pasem drogowym, np. przez pola, lasy, wały przeciwpowodziowe albo wzdłuż rzek.

„Głównym celem ustawy jest przyspieszenie tworzenia spójnych tras dla rowerów, zwłaszcza tam, gdzie dziś ich najbardziej brakuje albo gdzie ciągłość infrastruktury jest przerwana. Obecnie sprawnie budujemy drogi dla rowerów wzdłuż dróg publicznych dzięki tak zwanej specustawie drogowej, natomiast budowa drogi rowerowej niezależnej od drogi publicznej, na przykład na wale przeciwpowodziowym, może trwać nawet kilka lat. Po zmianach będzie to możliwe znacznie szybciej” – tłumaczy Anna Szumańska, rzecznik prasowy Ministerstwa Infrastruktury.

Nowa decyzja lokalizacyjna

Kluczowym narzędziem ma być decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi rowerowej. Według resortu ma ona połączyć kilka elementów, które obecnie wymagają odrębnych procedur.

Decyzja ma obejmować kwestie lokalizacyjne, podziałowe i majątkowe, w tym zatwierdzanie podziałów nieruchomości. Celem jest skrócenie procesu inwestycyjnego i ograniczenie liczby postępowań, które dziś samorządy muszą prowadzić osobno.

„Nowym rozwiązaniem będzie ustanowienie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi rowerowej, która łączy w sobie elementy lokalizacyjne, podziałowe i majątkowe, w tym zatwierdzenie podziałów nieruchomości, zamiast wielu odrębnych postępowań, co skróci proces inwestycyjny oraz ustanowienie sztywnych terminów na wydanie decyzji lokalizacyjnej oraz wprowadzenie sankcji finansowych za ich przekroczenie, co przyspieszy procedury” – podaje Anna Szumańska.

Projekt ma więc stworzyć odrębny tryb przygotowania i realizacji dróg rowerowych zarządzanych przez samorządy. Ważnym elementem mają być sztywne terminy dla organów administracji oraz sankcje finansowe za ich przekraczanie.

Tereny Skarbu Państwa i procedury dla samorządów

Ministerstwo Infrastruktury wskazuje, że projekt ma usprawnić pozyskiwanie terenów znajdujących się w zasobach publicznych. Chodzi m.in. o grunty Lasów Państwowych, PKP, Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa i Wód Polskich.

„Mówimy o terenach Lasów Państwowych, PKP, znajdujących się w zasobach Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa czy Wód Polskich. Tutaj ta ścieżka będzie jak najszybsza. Natomiast jeżeli mówimy o nieruchomościach prywatnych, tutaj również usprawniamy pozyskanie tych terenów pod budowę dróg rowerowych. To nie będzie w stu procentach jak ZRID dla drogi publicznej, ale będzie to bardzo zbliżona, uproszczona procedura” – mówi Stanisław Bukowiec, wiceminister infrastruktury.

W praktyce projekt ma pomóc samorządom w prowadzeniu inwestycji rowerowych poza klasycznym pasem drogowym. To istotne przy planowaniu tras między miejscowościami, wzdłuż rzek, po dawnych korytarzach kolejowych albo przez tereny, które dziś wymagają wielu uzgodnień.

Lokalne, regionalne i krajowe trasy rowerowe

Ustawa ma też uporządkować strukturę sieci rowerowej. Projekt zakłada podział tras dla rowerów na lokalne, regionalne i krajowe. Dzięki temu możliwe ma być przypisanie odpowiedzialności organizacyjnej do odpowiedniego szczebla samorządu.

„Umożliwi to przypisanie odpowiedzialności organizacyjnej do właściwego szczebla jednostek samorządu terytorialnego i doprecyzowanie kompetencji samorządów m.in. w zakresie wyznaczania tras dla rowerów, współpracy z innymi jednostkami i zarządcami dróg publicznych czy właścicielami terenów” – wyjaśnia Anna Szumańska.

Za koordynację regionalnych sieci tras rowerowych ma odpowiadać samorząd województwa. Do jego zadań należałoby opracowywanie strategii i planów rowerowych, prowadzenie rejestru tras oraz zbieranie danych o ruchu rowerowym.

To ważna zmiana organizacyjna, bo dziś infrastruktura rowerowa bywa planowana punktowo. Resort chce przejść od pojedynczych odcinków do sieci, która będzie miała przypisane kompetencje i odpowiedzialność.

Standardy i parametry techniczne

Projekt ma również dotyczyć jakości infrastruktury. Obecnie warunki techniczne dla dróg publicznych wynikają z rozporządzenia Ministra Infrastruktury, a dodatkowe wytyczne rowerowe mają charakter rekomendacji i dobrych praktyk.

Resort zapowiada, że w projekcie mają znaleźć się kryteria i parametry, które będą wiążące dla inwestorów.

„Będziemy chcieli w tym projekcie zawrzeć również takie kryteria i parametry tak, żeby one były wiążące dla inwestorów” – podkreśla Stanisław Bukowiec.

To oznacza, że ustawa ma nie tylko przyspieszać procedury, ale też wzmacniać jakość realizowanych inwestycji. Dla transportu publicznego i mobilności miejskiej ma to znaczenie praktyczne: droga rowerowa powinna być ciągła, bezpieczna, dostępna i wygodna, a nie jedynie formalnie wybudowana.

Harmonogram prac

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na trzeci kwartał 2026 r. Według wiceministra infrastruktury dokument może trafić na ścieżkę legislacyjną jesienią.

„Myślę, że jesienią ten projekt może już trafić na ścieżkę legislacyjną” – ocenia Stanisław Bukowiec.

Oznacza to, że ustawa nie wejdzie w życie natychmiast. Najpierw projekt musi zostać przyjęty przez rząd, a następnie przejść prace parlamentarne. Dopiero po zakończeniu procesu legislacyjnego nowe narzędzia będą mogły być stosowane przez samorządy.