GZM domyka finansowanie transportu publicznego. Plus ważna zmiana w zarządzie

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia przyjęła ostateczną wysokość składek gmin na finansowanie komunikacji miejskiej za 2025 rok, które przekroczyły poziom 1,1 mld zł.

Równolegle Leszek Pietraszek - dotychczasowy wicemarszałek woj. śląskiego, a wcześniej prezes Polskiej Grupy Górniczej - został 21 kwietnia 2026 r. nowym przewodniczącym zarządu Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii. Za Kazimierza Karolczaka.

Rozkład jazdy:

1. Ile wyniosła składka gmin na transport publiczny w GZM za 2025 rok?
2. Które miasto płaci najwięcej za komunikację miejską?
3. Ile wynoszą roczne wydatki GZM na transport publiczny?

Miliard na komunikację miejską

Zgromadzenie Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii (GZM) przyjęło uchwałę określającą ostateczną wysokość tzw. części zmiennej składki gmin członkowskich za 2025 rok. To właśnie z tego źródła finansowana jest przede wszystkim komunikacja miejska. Łączna kwota wyniosła 1,131 mld zł.

System transportu publicznego w GZM obejmuje 41 miast i gmin, a jego organizacją zajmuje się Zarząd Transportu Metropolitalnego (ZTM). Sieć działa pod wspólną marką Transport GZM i obejmuje autobusy, tramwaje oraz trolejbusy.

Największe obciążenia ponoszą największe miasta regionu. W 2025 roku składki wyniosły odpowiednio:

– Katowice: 262,1 mln zł
– Sosnowiec: 116,2 mln zł
– Dąbrowa Górnicza: 88,5 mln zł
– Zabrze: 81,1 mln zł
– Bytom: 78,9 mln zł
– Gliwice: 58,7 mln zł
– Tychy: 58,6 mln zł
– Chorzów: 56,2 mln zł
– Ruda Śląska: 55,2 mln zł

Dodatkowo Gliwice finansują specjalny transport dla dzieci i młodzieży z niepełnosprawnościami, przeznaczając na ten cel ok. 0,5 mln zł rocznie.

Transport publiczny jako największy wydatek

Budżet GZM jasno pokazuje, że transport publiczny to kluczowy obszar działalności metropolii. W 2026 roku całkowite wydatki zaplanowano na poziomie 2,441 mld zł, z czego:

– 2,058 mld zł trafi na bieżącą organizację komunikacji miejskiej
– 382,5 mln zł przeznaczono na inwestycje, w tym zakup autobusów elektrycznych i rozwój systemów technologicznych (np. płatności)

Dodatkowym źródłem przychodów są wpływy z biletów, które mają wynieść ok. 299 mln zł.

Transport GZM to nie tylko autobusy, tramwaje i trolejbusy. W dni robocze na ulice wyjeżdża około 1,9 tys. pojazdów, obsługujących zarówno duże miasta, jak i mniejsze gminy regionu. System uzupełnia Metrorower – największa w Polsce i trzecia w Europie sieć rowerów miejskich, licząca około 7 tys. pojazdów w sezonie. W przyszłości kluczową rolę ma odgrywać także Metrokolej, która po zakończeniu inwestycji infrastrukturalnych ma stać się kręgosłupem transportu publicznego w regionie.

Zmiany w zarządzie i nowe wyzwania

Równolegle z decyzjami finansowymi doszło do zmian personalnych. Nowym przewodniczącym zarządu GZM został Leszek Pietraszek.

„Obiecuję, że zadbam, żeby metropolia miała komfortowe warunki rozwoju. Wyzwań jest wiele – transformacja, depopulacja, wyzwania transportowe. Biorę się od razu do roboty” – powiedział Pietraszek.

Nowy szef zastąpił Kazimierza Karolczaka, który kierował metropolią od 2017 roku. Pietraszek po wyborze zawnioskował o wybór wiceprzewodniczącego zarządu i członków zarządu Metropolii, zgłaszając kandydatury dotychczasowych: wiceprzewodniczącego Igora Śmietańskiego i członków zarządu Stanisława Kormana i Jarosława Zięby. Wszyscy oni zostali ponownie wybrani na te funkcje.

Było to konieczne, ponieważ dotychczasowy przewodniczący zarządu GZM Kazimierz Karolczak przed tygodniem ogłosił rezygnację ze stanowiska, po ośmiu latach kierowania Metropolią. Zgodnie ze statutem GZM, w przypadku rezygnacji przewodniczącego zarządu, zgromadzenie podejmuje uchwałę o przyjęciu rezygnacji całego zarządu na najbliższej sesji. Stąd wtorkowy wybór nowego zarządu.

Po wyborze Pietraszek pogratulował Karolczakowi tego, w jaki sposób formułowane są podziękowania za jego pracę i zapewnił o świadomości przyjętego obowiązku. Zadeklarował, że bierze GZM jako „ośmioletnie dziecko” za rękę i obiecał, że zadba, aby dobrze się rozwijało.

- Obiecuję, że zadbam, żeby miało komfortowe warunki, żeby przewyższało rozwojem i możliwościami rówieśników, bo wyzwań jest wiele. Transformacja, depopulacja, kolejna perspektywa, odejście od węgla i wszystko, co z tym się wiąże, wyzwania transportowe... Jestem do państwa dyspozycji i postaram się, żebyście państwo mieli poczucie, że powierzyliście swoje głosy we właściwe ręce. Biorę się od razu do roboty - zapewnił nowy przewodniczący zarządu GZM.

Zgłaszając oficjalnie kandydaturę Pietraszka prezydent Katowic wskazał na jego dotychczasową pracę związaną z regionem, z jego transformacją i finansowaniem. Krupa ocenił, że to „człowiek, który zna się na robocie i dowozi tematy”. Wyraził przekonanie co do skrupulatnej realizacji przez Pietraszka dotychczasowych i oczekiwanych nowych zadań GZM.

Dotychczasowemu przewodniczącemu zarządu dziękował m.in. przewodniczący zgromadzenia GZM prezydent Tychów Maciej Gramatyka. Jak przypomniał, Karolczak był w zarządzie Metropolii od początku w 2017 r., a dzięki jego charakterowi i zdolności do wypracowywania kompromisowych rozwiązań, możliwe było spajanie stanowisk gmin członkowskich.

Solidny fundament

- Pan trwał, jak ten solidny fundament, to dzięki panu ta metropolia dziś się rozwija i jesteśmy dumni w skali kraju z tego, co pan zrobił. To pana zasługa i pana odpowiedzialność, aby łączyć te 41 osób, które pojawiały się w zgromadzeniu, a tak naprawdę było ich więcej, bo to kilka kadencji - zaznaczył Gramatyka.

Marszałek regionu Wojciech Saługa ocenił, że z odejściem Karolczaka kończy się poważny pierwszy etap działania metropolii w woj. śląskim. Wspominał dyskusje, gdy Karolczak pracował z nim jeszcze w zarządzie woj. śląskiego, nad oczekiwanym docelowym kształtem metropolii.

- Widzimy, że nie doszliśmy jeszcze do tego miejsca, ale wykonaliśmy, a przede wszystkim wykonałeś na czele tej metropolii wielki krok, żeby dalej stać przed mieszkańcami i mówić, że mamy pomysły, cel i naprawdę chcemy współpracować, żeby było lepiej, bardziej, zasobniej, a jestem przekonany, że w tym zmieniającym się świecie musimy szarpnąć i pójść do przodu - podkreślił marszałek.

Kazimierz Karolczak podsumowywał we wtorek swoją pracę od początków GZM oceniając m.in., że udało się w tym czasie zbudować model współpracy samorządów, który działa i który dziś jest punktem odniesienia dla innych, w tym dla samorządowców z planowanej metropolii trójmiejskiej.

W ostatnich dniach Karolczak wielokrotnie nawiązywał do przyjętego 8 kwietnia br. przez rząd projektu dla tamtego regionu, zawierającego też nowelizację ustawy metropolitalnej dla woj. śląskiego. Jego zdaniem nowelizacja, której zapisy współnegocjował przez ostatnie dwa lata, jest bardzo ważna ze względu na poszerzenie możliwości działania GZM. Jednocześnie w ocenie Karolczaka projekt nie jest do końca zadowalający, ponieważ uważa on, że samorządy GZM powinny dużo silniej konsolidować się i integrować, niż dotąd, wobec stopniowej utraty przez nie pozycji konkurencyjnej wobec innych miast.