Unia zaproponuje pakiet na wysokie ceny paliw. W tym tańszy transport publiczny

Komisja Europejska w tym tygodniu zaproponuje rozwiązania, które mają zmniejszyć presję wysokich cen paliw kopalnych.

KE chce wesprzeć państwa w ochronie odbiorców wrażliwych i zagrożonych sektorów. Zamierza też promować oszczędzanie energii poprzez np. pracę zdalną i tańszy transport publiczny.

Rozkład jazdy:

1. Jakie działanie chce promować KE, aby ograniczyć zużycie paliw?
2. Kogo mają chronić programy wsparcia?
3. Czy państwa muszą wdrażać zalecenia KE?

Na co nie liczyć

22 kwietnia KE przedstawi komunikat w sprawie energii, który ma być odpowiedzią na kryzys energetyczny związany z wojną USA i Izraela przeciwko Iranowi oraz zablokowaniem cieśniny Ormuz. Następnego dnia szefowa KE Ursula von der Leyen uda się na Cypr, gdzie zaprezentuje rozwiązania przywódcom państw członkowskich na nieformalnym szczycie.

Rozwiązaniem, które w ocenie von der Leyen sprawdziło się podczas kryzysu energetycznego w 2022 r. po rosyjskiej napaści na Ukrainę, a które teraz KE chce dopracować, są narodowe programy wsparcia dla najbardziej narażonych grup i sektorów. Von der Leyen zapowiedziała, że jeszcze w kwietniu chce zmienić zasady przyznawania pomocy publicznej, by dać państwom członkowskim „więcej przestrzeni” do udzielania takiego wsparcia.

Komisja naciska jednak przy tym, by pomoc publiczna udzielana w odpowiedzi na wysokie ceny paliw była ukierunkowane na odbiorców wrażliwych i sektory najbardziej narażone na wysokie ceny energii. KE chce też, by państwa nie tylko szybko wprowadzały wsparcie, ale też, by zapewniły możliwość rezygnacji z niego, gdy tylko kryzys minie i ceny paliw na światowych rynkach spadną.

To, na co jednak stolice na pewno nie mogą obecnie liczyć, jest zawieszenie unijnej dyscypliny dotyczącej budżetów krajowych. Szefowa KE ogłosiła w zeszłym tygodniu, że poluzowania reguł fiskalnych w związku z wydatkami na energię nie ma na stole. Według niej w tym momencie nie zostały spełnione warunki umożliwiające wprowadzenie tzw. klauzuli wyjścia w ramach procedury nadmiernego deficytu. Dlatego - według von der Leyen - państwa powinny wprowadzać narodowe programy wsparcia unikając powiększania luki budżetowej.

Oszczędzanie i dotowanie

KE ma także zaproponować rekomendacje dotyczące oszczędzania zużycia paliw kopalnych. Z dokumentu, do którego dotarł brytyjski dziennik „Financial Times” wynika, że rekomendacje te będą dotyczyć np. pracy zdalnej. Według gazety KE w załącznikach do projektu komunikatu stwierdziła, że firmy powinny być zachęcane do zapewnienia co najmniej jednego dnia obowiązkowej pracy zdalnej, tam gdzie jest to możliwe.

Komisja ma również zalecić dotowanie transportu publicznego oraz obniżenie podatku VAT na pompy ciepła, kotły i panele słoneczne.

Kraje członkowskie nie muszą wdrażać tych rozwiązań, ponieważ rekomendacje KE są niewiążące. Taki sam charakter miały zalecenia KE z 2022 r., kiedy firmy i obywatele byli nakłaniani do obniżenia temperatury na termostatach o jeden stopień Celsjusza.

W ocenie KE takie zalecenia i towarzyszące im kampanie informacyjne mogą przynosić realne oszczędności, co pokazuje kryzys z 2022 r. Według Eurostatu w okresie od sierpnia 2022 r. do stycznia 2023 r. zużycie gazu ziemnego w UE spadło o 19,3 proc. w porównaniu z zużyciem w tych samych miesiącach w latach 2017–2022.