ZTM Poznań ma umowę z Eviden na modernizację systemu biletowego PEKA

Projekt ma uprościć korzystanie z komunikacji miejskiej w aglomeracji poznańskiej, szczególnie dla pasażerów okazjonalnych, turystów i osób odwiedzających miasto. Najważniejszą zmianą będzie możliwość korzystania z taryfy przystankowej nie tylko kartą PEKA, ale także zbliżeniową kartą płatniczą, smartfonem lub smartwatchem.

Rozkład jazdy:

1. Co zmieni się w systemie PEKA po modernizacji?
2. Ile nowych kasowników pojawi się w pojazdach komunikacji miejskiej?
3. Kiedy pasażerowie mają zobaczyć efekty rozbudowy systemu?

PEKA wchodzi w nowy etap

Zarząd Transportu Miejskiego w Poznaniu podpisał umowę na modernizację systemu PEKA, czyli jednego z kluczowych narzędzi sprzedażowo-obsługowych w poznańskim transporcie publicznym. Wykonawcą została Eviden Polska S.A., należąca do grupy Atos w Polsce.

System PEKA działa w pełnym zakresie od blisko 12 lat. Od 2014 roku jest podstawowym rozwiązaniem dla wielu pasażerów korzystających z komunikacji miejskiej organizowanej przez ZTM Poznań. Teraz ma zostać rozbudowany i dostosowany do nowych sposobów płatności oraz przyszłych rozwiązań biletowych.

Najważniejsza zmiana dotyczy taryfy przystankowej. Dziś, aby płacić za konkretną liczbę przejechanych przystanków, pasażer musi korzystać z fizycznej karty PEKA – imiennej albo na okaziciela. Po modernizacji systemu będzie można zrobić to również przy użyciu zbliżeniowej karty bankowej lub urządzenia mobilnego, np. smartfona z aktywną kartą płatniczą.

„Nasze miasto od wielu lat konsekwentnie stawia na transport publiczny, jest to jeden z naszych priorytetów. Poprzez zakupy sukcesywnie unowocześniamy tabor tramwajowy i autobusowy. Dzięki dużym środkom finansowym stale podnosimy jakość infrastruktury torowo-sieciowej. Tylko w tym roku na bieżące remonty wydamy około 30 milionów złotych. To ma wpływ na bezpieczeństwo, komfort jazdy pasażerów, ale także prędkość przejazdów i niezawodność komunikacji” – podkreśla Jacek Jaśkowiak, prezydent Poznania.

„Teraz przyszedł czas na modernizację i rozbudowę PEKI, czyli kluczowego systemu sprzedażowo-obsługowego, z którego od 2014 roku korzystają pasażerowie. Dziś trudno sobie wyobrazić komunikację miejską bez PEKI, dlatego cieszę się, że ten system zostanie rozbudowany i unowocześniony. Dzięki temu wszyscy pasażerowie, ale przede wszystkim turyści i osoby odwiedzające nasze miasto okazjonalnie zyskają prostszy dostęp do korzystania z atrakcyjnej taryfy przystankowej” – dodaje Jacek Jaśkowiak.

Taryfa przystankowa bez fizycznej karty

Jedną z największych zalet PEKI jest możliwość płacenia z tPortmonetki za konkretną liczbę przejechanych przystanków, niezależnie od czasu podróży. To odróżnia ją od biletów czasowych, przy których po upływie ważności biletu pasażer musi skasować kolejny bilet, jeśli chce kontynuować przejazd.

W tPortmonetce cena za kolejne przystanki maleje wraz z długością podróży. Przejazd pierwszego odcinka kosztuje 86 groszy w taryfie normalnej. Każda podróż do 19 przystanków opłacana z tPortmonetki w jednym pojeździe albo przy maksymalnie trzech przesiadkach wykonanych w ciągu maksymalnie 20 minut każda kosztuje 4,90 zł, czyli mniej niż najtańszy czasowy bilet jednorazowy do 15 minut za 5 zł.

Miasto podaje też przykład linii tramwajowej numer 14. Koszt przejazdu całej trasy z tPortmonetki wynosi 4,40 zł za 14 przystanków. Rozkładowo tramwaj pokonuje tę trasę w 22 minuty, więc przy bilecie czasowym pasażer musiałby wybrać bilet do 45 minut za 7 zł. To pokazuje cenową atrakcyjność taryfy przystankowej.

Po modernizacji systemu nie trzeba będzie wyrabiać ani kupować karty PEKA, aby skorzystać z tego mechanizmu. Wystarczy zbliżeniowa karta płatnicza, smartfon albo smartwatch. Zasada korzystania pozostanie podobna: pasażer przyłoży kartę lub urządzenie mobilne do kasownika po wejściu i przed wyjściem z pojazdu.

„Jest to ułatwienie od dawna oczekiwane przez pasażerów. Zależy nam, żeby korzystanie z komunikacji zbiorowej było intuicyjne i maksymalnie uproszczone, to właśnie umożliwi ten projekt” – mówi Tomasz Łapszewicz, p.o. dyrektora Zarządu Transportu Miejskiego w Poznaniu.

Ta sama karta, bonusy i przesiadki

Aby system prawidłowo naliczał opłaty, pasażer powinien podczas przejazdów w danym dniu korzystać z tej samej karty płatniczej, smartfona albo smartwatcha. Dzięki temu będzie mógł korzystać z dodatkowych bonusów związanych z taryfą przystankową.

Pierwszym jest korzystna kontynuacja naliczania opłaty. System będzie mógł potraktować przejazdy jako jedną podróż, jeśli między zbliżeniem karty do czytnika przy wyjściu z jednego pojazdu a zbliżeniem jej przy wejściu do kolejnego minie nie więcej niż 20 minut. Dopuszczalne będą maksymalnie trzy przesiadki.

Drugim mechanizmem będzie dzienny limit opłat. Jeżeli pasażer w taryfie przystankowej wyda w ciągu jednego dnia 18 zł, czyli równowartość normalnego biletu jednorazowego 24-godzinnego na strefę A, dalsze opłaty przestaną być naliczane. W taryfie ulgowej limit wyniesie 9 zł.

Co istotne, obecne rozwiązania oparte o kartę PEKA zostaną utrzymane. Nadal będzie można korzystać z kart imiennych i kart na okaziciela, w tym z tPortmonetki działającej na dotychczasowych zasadach. Pasażerowie nie będą musieli wymieniać obecnych kart. Wybór sposobu płatności pozostanie po stronie użytkownika.

Blisko 5 tysięcy nowych kasowników

Modernizacja systemu obejmie nie tylko nowe funkcje informatyczne, ale także wymianę urządzeń w pojazdach. W autobusach i tramwajach obsługujących linie organizowane przez ZTM Poznań zostanie zamontowanych blisko 5 tysięcy nowych kasowników.

Obecne czytniki PEKA są eksploatowane od ponad 12 lat. Ze względu na zużycie i przestarzałą technologię nie mogą obsłużyć nowych funkcji systemu, dlatego zostaną zastąpione urządzeniami wyższej generacji.

Nowe kasowniki będą wyposażone w czytniki kodów QR. To rozwiązanie nie musi od razu oznaczać konkretnej nowej taryfy, ale otwiera system na kolejne usługi biletowe w przyszłości.

„Ponadto w pojazdach obsługujących linie organizowane przez Zarząd Transportu Miejskiego zostanie wymienionych blisko 5 tysięcy kasowników. Co ważne, będą to urządzenia nowego typu, wyposażone w czytniki kodów QR, co ma fundamentalne znaczenie przy planowaniu nowych rozwiązań biletowych” – podkreśla Tomasz Łapszewicz.

Nowy system informatyczny i urządzenia dla kontroli

Po stronie wykonawcy będzie nie tylko dostawa kasowników, ale także wdrożenie nowoczesnego systemu informatycznego. To on umożliwi opłacanie przejazdów w taryfie przystankowej przy użyciu płatności zbliżeniowych.

Projekt obejmie także nowe urządzenia do odczytu biletów zapisanych na karcie płatniczej. Zostaną one zamontowane w Punktach Obsługi Klienta ZTM. Dzięki temu pasażer będzie mógł obsłużyć kwestie związane z płatnością kartą w systemie transportu publicznego.

„Z dużą satysfakcją przyjęliśmy wybór naszej firmy jako wykonawcy rozbudowy i modernizacji PEKI. Będzie to duże wyzwanie, polegające z jednej strony na wdrożeniu nowoczesnego systemu informatycznego, a z drugiej na wyposażeniu pojazdów w kasowniki nowej generacji. Nowe będą także urządzenia do odczytu biletów zapisanych na karcie płatniczej, które będą zamontowane w Punktach Obsługi Klienta ZTM. Przed nami dużo pracy, ale jesteśmy przekonani, że jej efekty uczynią komunikację miejską w aglomeracji poznańskiej jeszcze bardziej atrakcyjną i wygodną. To jedyna droga do zachęcania kolejnych osób do korzystania z transportu publicznego” – przyznaje Robert Wichłacz, prezes Eviden Polska S.A.

„Wdrożenia z obszaru Smart City są dla nas bardzo ważne. Korzystając z europejskiego doświadczenia, które zdobyliśmy w trakcie prowadzenia projektów w krajach całej Unii Europejskiej, nieustannie rozwijamy swoje portfolio lokalnie. Chcemy wspierać polskie miasta w ich bezpiecznej transformacji cyfrowej, która ułatwi życie mieszkańców” – dodaje Robert Wichłacz.

38,7 mln zł za modernizację PEKI

Modernizacja systemu PEKA została wsparta ze środków Unii Europejskiej. Całkowita wartość umowy wynosi 38,7 mln zł, a kwota dofinansowania UE to 22,1 mln zł. Projekt został dofinansowany w 70 procentach.

Efekty rozbudowy i unowocześnienia systemu powinny być widoczne w 2028 roku. Wtedy pasażerowie mają korzystać z nowych kasowników przygotowanych do obsługi zmodernizowanego systemu.

Skala projektu pokazuje, że Poznań traktuje system biletowy jako ważny element jakości komunikacji miejskiej. W transporcie publicznym wygoda zakupu i kasowania biletu jest dziś równie istotna jak tabor, rozkład jazdy czy infrastruktura przystankowa.

PEKA była już modernizowana

Choć obecny projekt jest największym etapem modernizacji, PEKA była rozwijana już wcześniej. Od jesieni 2022 roku pasażerowie nie muszą wykonywać transferu biletu okresowego kupionego przez portal PEKA. Po zakupie bilet automatycznie zapisuje się na koncie użytkownika w systemie, a podczas kontroli jest sprawdzany online.

Kolejnym krokiem było uruchomienie aplikacji PEKA, która pozwala sprawdzić konto, kupić bilet okresowy i zobaczyć przysługujące ulgi zapisane w systemie. Smartfon z aplikacją może pełnić funkcję identyfikatora cyfrowego w transporcie publicznym, a pasażer może pokazać w niej bilet okresowy podczas kontroli.

W 2023 roku umożliwiono łączenie kont i zarządzanie nimi. Rodzic albo opiekun prawny może z poziomu konta głównego utworzyć konto dla dziecka lub powiązać swoje konto z już istniejącym kontem dziecka.

Zmienił się także portal pasażerski www.peka.poznan.pl. Zyskał nowe funkcjonalności, takie jak kreator zakupu biletu okresowego i doładowania tPortmonetki, został dostosowany do przeglądarek w urządzeniach mobilnych oraz spełnia standardy dostępności cyfrowej i wymogi WCAG 2.1.

Od jesieni 2023 roku, dzięki integracji systemu PEKA i ID Poznań, można zapisać ulgę metropolitalną online albo przez aplikację PEKA, bez konieczności okazywania PIT-a w Punkcie Obsługi Klienta ZTM.

Wygodniej dla pasażerów okazjonalnych

Nowe rozwiązania mają szczególne znaczenie dla osób, które nie korzystają z komunikacji miejskiej codziennie. Turysta, pasażer przyjeżdżający do Poznania służbowo albo mieszkaniec korzystający z autobusu lub tramwaju sporadycznie nie będzie musiał wyrabiać karty PEKA, aby zapłacić za realną liczbę przejechanych przystanków.

To może zwiększyć dostępność systemu taryfowego. Dziś atrakcyjna cenowo tPortmonetka jest powiązana z fizyczną kartą. Po modernizacji jej logika zostanie otwarta na płatności zbliżeniowe, bardziej zrozumiałe dla pasażerów przyzwyczajonych do prostego modelu „przyłóż kartę i jedź”.

Dla transportu publicznego w aglomeracji poznańskiej to ważna zmiana wizerunkowa i praktyczna. Im mniej barier przy zakupie biletu, tym większa szansa, że osoba przyjezdna albo okazjonalny użytkownik wybierze autobus lub tramwaj zamiast samochodu.

Naszym zdaniem

Modernizacja PEKI jest jedną z najważniejszych inwestycji cyfrowych w poznańskim transporcie publicznym od czasu uruchomienia samego systemu. Największą zmianą nie jest sam zakup blisko 5 tysięcy kasowników, ale otwarcie taryfy przystankowej na płatności zbliżeniowe. To rozwiązuje wieloletni problem: atrakcyjna taryfa istniała, ale dla części pasażerów była ukryta za koniecznością posiadania karty PEKA.

Poznań nie rezygnuje z dotychczasowego systemu, tylko rozszerza go o nowe kanały płatności. To rozsądne, bo stali pasażerowie zachowują swoje karty i tPortmonetkę, a użytkownicy okazjonalni zyskują prostszy dostęp do tańszego rozliczania przejazdów. Jeśli wdrożenie pójdzie zgodnie z planem, w 2028 roku PEKA stanie się bardziej otwarta, wygodna i lepiej przygotowana na kolejne rozwiązania biletowe.