Spirit Airlines po bankructwie. Pasażerowie i internauci chcą przejąć tanie linie lotnicze

2 maja Spirit Airlines zakończyły działalność operacyjną, odwołując wszystkie planowane loty i zamykając ważny rozdział w segmencie taniej komunikacji lotniczej w USA.

Kilka dni po bankructwie ponad 170 tys. mieszkańców Stanów Zjednoczonych odpowiedziało na apel tiktokera Huntera Petersona, który zaproponował społeczne wykupienie przewoźnika.

Rozkład lotu

• Ilu mieszkańców USA odpowiedziało na apel o wykupienie Spirit Airlines?
• Jaki jest cel finansowy społecznej zbiórki na przejęcie przewoźnika?
• Ilu pasażerów rocznie przewoziły Spirit Airlines?

Do tej pory zainteresowani zadeklarowali ponad 132 mln dolarów z zakładanego celu na poziomie 1,75 mld dolarów. Akcja ma być odpowiedzią na obawy, że zniknięcie Spirit Airlines ograniczy dostępność tanich biletów lotniczych dla pasażerów i wzmocni pozycję największych linii lotniczych na rynku USA.

Pomysł społecznego wykupu Spirit Airlines pojawił się po tym, jak przewoźnik, dotychczas uznawany za największą tanią linię lotniczą w USA, zakończył działalność i odwołał wszystkie zaplanowane loty. Inicjatorem akcji jest tiktoker Hunter Peterson, który zachęca pasażerów, pracowników i lokalne społeczności do udziału w zbiórce. Minimalna deklarowana kwota wynosi 45 dolarów, czyli mniej więcej tyle, ile według Petersona kosztował średnio bilet Spirit Airlines w jedną stronę.

Peterson przekonuje, że przewoźnik powinien trafić w ręce zwykłych pasażerów, a nie funduszy i prywatnych inwestorów. „Prywatni inwestorzy już krążą wokół truchła” – ostrzegł, zachęcając do udziału w akcji. Dodał też, że „pasażerowie, pracownicy i społeczności, którym służyły linie Spirit Airlines, mogą je odzyskać”. W praktyce chodzi więc nie tylko o próbę ratowania marki, ale też o symboliczny sprzeciw wobec dalszej koncentracji rynku lotniczego w Stanach Zjednoczonych.

Spirit Airlines od lat pełniły ważną funkcję w amerykańskim transporcie publicznym i komunikacji lotniczej, zwłaszcza dla pasażerów szukających najtańszych połączeń. Linie przewoziły rocznie ponad 44 mln pasażerów i obsługiwały również trasy z mniejszych, lokalnych lotnisk. Choć przewoźnikowi często zarzucano niewygodne fotele, ciasne samoloty i nieprzejrzysty system dopłat do biletów, jego obecność na rynku działała jako presja cenowa na większe linie lotnicze.

Według przywoływanych analiz, gdy Spirit Airlines uruchamiały nowe połączenie, tradycyjni przewoźnicy obniżali ceny biletów o ponad 10 proc. To właśnie ten efekt konkurencyjny jest dziś jednym z głównych argumentów zwolenników ratowania taniej linii. William McGee z American Economic Liberties Project ostrzegł, że jeżeli tanie połączenia znikną, „wszyscy będą płacić więcej”. Dla pasażerów może to oznaczać nie tylko droższe bilety, ale też mniejszy wybór połączeń z regionalnych lotnisk.

Upadek Spirit Airlines ma również szerszy wymiar rynkowy. Obecnie cztery największe linie lotnicze w USA kontrolują około 80 proc. przelotów w kraju, a Spirit Airlines były ósmym przewoźnikiem na amerykańskim rynku. Ich zniknięcie może więc dodatkowo zwiększyć koncentrację w branży lotniczej, szczególnie na trasach krajowych i wakacyjnych. Dla mniejszych lotnisk oznacza to ryzyko utraty przewoźnika, który obsługiwał pasażerów w modelu niskokosztowym.

Firma od lat zmagała się z problemami finansowymi i dwukrotnie przechodziła restrukturyzację w ramach procedury upadłościowej. Ostatecznie przewoźnika pogrążyły rosnące koszty działalności, w tym wyższe ceny paliwa lotniczego, które wzrosły w związku z wojną USA i Izraela z Iranem. W takim otoczeniu niskokosztowy model działania, oparty na tanich biletach i wysokim wykorzystaniu samolotów, stał się coraz trudniejszy do utrzymania.

„Eksperci w dziedzinie lotnictwa twierdzą, że nie jest do końca jasne, czy upadek przewoźnika będzie miał znaczący wpływ na branżę” – podkreślił New York Times.

Konsultant i ekonomista lotniczy William Swelbar zaznaczył jednak, że ceny biletów najprawdopodobniej wzrosłyby i tak, ponieważ rosnące koszty paliwa mocno obciążają wszystkie linie lotnicze. Jego zdaniem, jeśli ceny nie wzrosną, problemy finansowe mogą dotknąć kolejnych przewoźników.

Flota Spirit Airlines była oparta na samolotach rodziny Airbus A320. Przewoźnik korzystał m.in. z maszyn Airbus A320-200, Airbus A320neo i Airbus A321neo, co pozwalało utrzymywać jednolity model obsługi technicznej, szkolenia załóg i eksploatacji samolotów. Wcześniej Spirit Airlines rozwijały flotę w oparciu o duże zamówienia w Airbus, w tym porozumienie obejmujące 100 samolotów rodziny Airbus A320neo, złożone z modeli Airbus A319neo, Airbus A320neo i Airbus A321neo.

Później, wraz z pogarszającą się sytuacją finansową, przewoźnik zaczął ograniczać plany flotowe. Spirit Airlines przesuwały dostawy samolotów Airbus A320neo Family, a w ramach restrukturyzacji ograniczały liczbę użytkowanych maszyn i zwracały część samolotów leasingodawcom. To pokazuje, że kryzys linii nie był nagły, lecz narastał przez dłuższy czas i obejmował zarówno finanse, jak i zdolność do utrzymania siatki połączeń.

Wcześniejsze działania zakupowe Spirit Airlines koncentrowały się na rozwoju jednolitej floty Airbus A320 Family, w tym samolotów Airbus A320neo i Airbus A321neo, które miały wzmacniać niskokosztowy model przewoźnika. Kluczowym wcześniejszym zamówieniem była umowa z Airbus na 100 samolotów rodziny Airbus A320neo, ale późniejsze problemy finansowe doprowadziły do przesuwania dostaw, redukcji floty i zwrotu części maszyn. W dostępnych informacjach nie ma potwierdzenia, aby obecna społeczna inicjatywa wykupu była formalnym zakupem przewoźnika; na tym etapie jest to deklaracyjna zbiórka środków, która ma pokazać poparcie pasażerów i społeczności dla utrzymania taniej komunikacji lotniczej w USA.