Ustawa o trasach dla rowerów: Jedna decyzja lokalizacyjna i szybsze inwestycje

28 kwietnia 2026 roku Kancelaria Prezesa Rady Ministrów opublikowała założenia projektu UD401, w którym Ministerstwo Infrastruktury proponuje utworzenie spójnego systemu lokalnych, regionalnych i krajowych tras dla rowerów.

Przyjęcie projektu przez Radę Ministrów zaplanowano na III kwartał 2026 roku. Nowe przepisy mają wprowadzić przyspieszony tryb realizacji dróg rowerowych oraz wzmocnić koordynacyjną rolę samorządów województw. O szczegółach przygotowywanej ustawy pisaliśmy już wcześniej w TransInfo.pl.

Rozkład jazdy:

1. Na jakie trzy kategorie mają zostać podzielone trasy dla rowerów?
2. Jaką decyzję projekt wskazuje jako główny instrument procesu inwestycyjnego?
3. Kiedy projekt UD401 ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów?

Projekt UD401 z terminem na III kwartał 2026 roku

Projekt ustawy o trasach dla rowerów został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów pod numerem UD401. Pierwsza publikacja informacji o przedsięwzięciu nastąpiła 28 kwietnia 2026 roku.

Za opracowanie i przedłożenie projektu Radzie Ministrów odpowiada Ministerstwo Infrastruktury. Osobą odpowiedzialną za prace jest Stanisław Bukowiec, sekretarz stanu w resorcie.

Planowany termin przyjęcia projektu przez Radę Ministrów określono na III kwartał 2026 roku. Dokładnej daty posiedzenia rządu, skierowania projektu do Sejmu ani wejścia nowych przepisów w życie nie podano.

Wpis w wykazie przedstawia cele i zasadnicze rozwiązania planowanej ustawy. Nie podano wartości budżetu związanego z jej wdrożeniem ani kosztów inwestycji, które mogłyby być realizowane na podstawie nowych regulacji.

Trzy poziomy tras dla rowerów

Projekt ma uporządkować podział tras dla rowerów na lokalne, regionalne i krajowe. Jednocześnie mają zostać utworzone pojęcia regionalnej oraz krajowej sieci tras dla rowerów.

Trasa ma być rozumiana jako spójny ciąg infrastruktury przeznaczonej do ruchu rowerów, niezależnie od statusu prawnego poszczególnych odcinków. Może więc przebiegać po drogach publicznych, drogach rowerowych oraz innych drogach wewnętrznych.

Rozwiązanie ma umożliwić planowanie infrastruktury jako jednego funkcjonalnego połączenia, a nie zbioru oddzielnych odcinków. Ma to znaczenie szczególnie w przypadku tras przekraczających granice gmin, powiatów i województw.

Projekt nie zmienia podstawowych zasad zarządzania drogami publicznymi. Ma natomiast stworzyć dodatkowe ramy prawne dla planowania, budowy, utrzymania i łączenia infrastruktury rowerowej.

Porozumienia pomiędzy samorządami i zarządcami

Podstawą włączania poszczególnych odcinków dróg do tras dla rowerów mają być porozumienia zawierane przez zainteresowane podmioty.

Dokumenty mają określać zasady finansowania, przygotowania inwestycji, prowadzenia robót oraz późniejszego utrzymania infrastruktury. Stronami porozumień będą mogły być jednostki samorządu terytorialnego, zarządcy dróg oraz właściciele lub zarządcy terenów, przez które przebiega trasa.

Projekt ma uporządkować kompetencje organów samorządowych w zakresie wyznaczania tras i współpracy przy ich realizacji. Jednocześnie ma pozostawić dotychczasowe prawa właścicieli nieruchomości oraz kompetencje zarządców poszczególnych dróg.

Szczegółowego wzoru porozumienia, obowiązkowego podziału kosztów ani zasad rozliczania wspólnych inwestycji nie podano.

Województwa skoordynują regionalne sieci

Projekt wzmacnia rolę samorządów województw w planowaniu infrastruktury rowerowej. Mają one odpowiadać za koordynowanie rozwoju regionalnych sieci tras.

Do zadań województw ma należeć przygotowywanie strategii i planów, prowadzenie elektronicznych rejestrów tras oraz porozumień, nadawanie numerów i oznaczeń, a także gromadzenie danych o ruchu rowerowym.

Takie rozwiązanie ma zapewnić ciągłość tras prowadzonych przez obszary kilku gmin lub powiatów. Województwo ma koordynować działania, ale projekt nie nakłada na samorządy nowych obowiązków dotyczących realizacji konkretnych inwestycji.

Nie podano terminów przygotowania pierwszych regionalnych strategii i rejestrów. Nie wskazano także minimalnego zakresu danych, które mają być gromadzone przez poszczególne województwa.

Jeden marszałek dla sieci krajowej

Na poziomie ogólnopolskim projekt przewiduje wyznaczenie jednego marszałka województwa odpowiedzialnego za koordynowanie krajowej sieci tras dla rowerów.

Marszałek ma współpracować z ministrem właściwym do spraw transportu oraz prowadzić działania o charakterze międzynarodowym. Dotyczy to w szczególności powiązania polskiej infrastruktury z europejską siecią EuroVelo.

Nie wskazano, któremu marszałkowi zostanie powierzone to zadanie ani według jakiej procedury zostanie on wybrany. Nie podano również zasad finansowania działań krajowego koordynatora.

Uzupełnieniem systemu ma być coroczny raport o trasach dla rowerów. Jego szczegółowa zawartość, termin publikacji i podmiot przygotowujący dokument nie zostały jeszcze określone.

Korytarze, numery i jednolite oznaczenia

Projekt ustawy ma upoważnić ministra właściwego do spraw transportu do wydania rozporządzenia określającego korytarze krajowych tras dla rowerów.

W rozporządzeniu mają zostać uregulowane również zasady numerowania i oznaczania tras. Rozwiązanie ma ułatwić identyfikowanie ciągów rowerowych przebiegających przez kilka regionów oraz ich powiązanie z trasami międzynarodowymi.

W materiałach nie podano przebiegu przyszłych korytarzy krajowych. Nie przedstawiono także projektów znaków, numerów tras ani standardów informacji kierunkowej.

Projekt nie określa również jednolitych parametrów technicznych wszystkich odcinków. Poszczególne fragmenty będą mogły mieć różny status prawny i przebiegać po różnych rodzajach infrastruktury.

Jedna decyzja lokalizacyjna dla inwestycji

Najważniejszym rozwiązaniem inwestycyjnym ma być ustanowienie decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi rowerowej.

Decyzja ma stać się centralnym instrumentem przygotowania inwestycji i zastąpić część rozproszonych rozstrzygnięć wymaganych na podstawie innych ustaw. Ma obejmować elementy lokalizacyjne, podziałowe i majątkowe.

W decyzji mają być określane między innymi linie rozgraniczające teren inwestycji, podziały nieruchomości oraz obszary objęte ograniczeniami w korzystaniu. Dokument ma także uwzględniać warunki ochrony środowiska, dóbr kultury i interesów osób trzecich.

Przewidziano podział kompetencji pomiędzy organami administracji rządowej i samorządowej zależny od tego, czy inwestycja dotyczy trasy lokalnej, regionalnej czy krajowej. Szczegółowego wykazu organów i terminów postępowania nie podano w opublikowanych założeniach.

Terminy i sankcje za opóźnienia

Projekt zakłada wyznaczenie sztywnych terminów na wydawanie decyzji lokalizacyjnych. Za ich przekroczenie mają być stosowane sankcje finansowe wobec właściwych organów administracji.

Rozwiązanie ma dyscyplinować instytucje prowadzące postępowania i ograniczyć opóźnienia w przygotowaniu inwestycji. Dokładnej długości terminów oraz wysokości sankcji nie podano.

Zachowane mają zostać mechanizmy kontroli instancyjnej i sądowej. Jednocześnie możliwość podważenia całej decyzji ma zostać ograniczona w sytuacji, gdy stwierdzona wada dotyczy wyłącznie fragmentu planowanej trasy.

Projekt przewiduje również ograniczenie możliwości stwierdzania nieważności ostatecznych decyzji po rozpoczęciu robót budowlanych. Ma to zwiększyć stabilność realizowanych przez samorządy inwestycji.

Grunty prywatne i samorządowe

W przypadku nieruchomości prywatnych podstawowym rozwiązaniem ma pozostać nabywanie gruntów w drodze umowy z właścicielem.

Jeżeli osiągnięcie porozumienia nie będzie możliwe, projekt przewiduje zastosowanie szczególnych rozwiązań wywłaszczeniowych. Właściciel ma zachować prawo do odszkodowania ustalanego według wartości rynkowej.

Odszkodowanie ma być waloryzowane i wypłacane w określonych terminach. Przewidziano również możliwość wypłaty zaliczki, jednak jej wysokości i warunków przyznawania nie podano.

Nieruchomości należące do Skarbu Państwa oraz jednostek samorządu terytorialnego będą mogły przechodzić na rzecz właściwych jednostek z mocy prawa po uzyskaniu przez decyzję lokalizacyjną statusu ostatecznej.

Uproszczone zgody i procedury

Projekt zakłada skrócenie postępowań związanych z uzyskiwaniem opinii oraz zgód potrzebnych do realizacji inwestycji.

Uproszczenia mają obejmować między innymi procedury wodnoprawne. Przewidziano także wyłączenie stosowania części regulacji dotyczących ochrony gruntów rolnych i leśnych oraz usuwania drzew i krzewów w zakresie koniecznym do budowy infrastruktury.

Planowane są szczególne zasady dotyczące pozwoleń na budowę i oddawania tras do użytkowania. Szczegółowego katalogu wymaganych dokumentów oraz terminów nie podano.

Przyspieszony tryb ma być alternatywą wobec ogólnych procedur planistyczno-budowlanych stosowanych obecnie przez samorządy.

Trasy poza pasami dróg publicznych

Jedną z przyczyn przygotowania projektu są postulaty samorządów dotyczące realizacji infrastruktury poza pasami drogowymi dróg publicznych.

Obecne procedury mają utrudniać tworzenie połączeń wykorzystujących między innymi drogi wewnętrzne, tereny samorządowe i inne korytarze niezależne od głównych jezdni.

Nowe przepisy mają umożliwić sprawniejszą lokalizację takich odcinków, pozyskiwanie nieruchomości, realizowanie robót i oddawanie infrastruktury do użytkowania.

Projekt ma obejmować drogi rowerowe zarządzane przez jednostki samorządu terytorialnego. Nie przewiduje natomiast obowiązku budowy określonej liczby kilometrów tras ani realizacji wskazanych inwestycji przez poszczególne samorządy.

Integracja z siecią EuroVelo

Jednym z celów projektu jest lepsze powiązanie krajowych tras z europejską siecią EuroVelo.

Przepisy mają ułatwić prowadzenie ciągłych tras przez kilka województw i ich dalsze łączenie z korytarzami międzynarodowymi. Ma temu służyć krajowa koordynacja, jednolite oznakowanie oraz prowadzenie rejestrów.

Projekt zakłada również wsparcie turystyki i rekreacji poprzez łączenie regionów i atrakcji turystycznych. Rozwój tras ma wspierać działalność wypożyczalni, serwisów rowerowych, gastronomii i innych usług towarzyszących.

Nie podano liczby polskich odcinków EuroVelo, które mają zostać objęte nowymi rozwiązaniami. Nie wskazano również harmonogramu budowy brakujących połączeń ani wartości finansowania przeznaczonego na integrację sieci.

Bez nowych obowiązków inwestycyjnych

Projektowana ustawa ma mieć przede wszystkim charakter organizacyjny, koordynacyjny i informacyjny.

Nie ma wprowadzać obowiązku realizacji nowych inwestycji przez jednostki samorządu terytorialnego. Nie zmieni również zasad zarządzania drogami wynikających z odrębnych regulacji.

Samorządy mają otrzymać narzędzia umożliwiające szybsze przygotowywanie tras, współpracę ponad granicami administracyjnymi i sprawniejsze wykorzystywanie funduszy krajowych oraz zagranicznych.

W materiałach nie określono dodatkowego źródła finansowania budowy infrastruktury. Nie podano także kosztów utworzenia rejestrów, przygotowania strategii, zbierania danych i opracowywania corocznych raportów.

Zakupowe tło

1 sierpnia 2024 roku skierowano do ministra infrastruktury interpelację nr 4201 dotyczącą przygotowania odrębnej ustawy regulującej budowę tras rowerowych. W wystąpieniu wskazano postulaty samorządów i organizacji rowerowych dotyczące uproszczenia procedur, stworzenia krajowej strategii oraz integracji tras lokalnych z siecią EuroVelo.

28 kwietnia 2026 roku projekt UD401 został wpisany do wykazu prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Za jego opracowanie odpowiada Ministerstwo Infrastruktury, a planowany termin przyjęcia przez rząd wyznaczono na III kwartał 2026 roku.

8 lipca 2026 roku przedstawiono kolejne szczegóły dotyczące przyspieszonej realizacji dróg rowerowych poza pasami dróg publicznych. Według dostępnych informacji projekt pozostaje na etapie prac rządowych, a daty skierowania ustawy do Sejmu nie podano.