Zmiany w ustawie o transporcie kolejowym. Więcej podmiotów będzie mogło występować o lokalizację linii kolejowej

Taką możliwość mają otrzymać m.in. określone spółki należące do samorządów oraz PGE Energetyka Kolejowa Operator. Drugim istotnym elementem nowelizacji będzie stworzenie podstaw prawnych dla Generatora Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego – GIBK.

Rozkład jazdy:

1. Jakie nowe podmioty będą mogły występować z wnioskiem o ustalenie lokalizacji linii kolejowej po zmianie ustawy o transporcie kolejowym?
2. W jaki sposób przyznanie nowych uprawnień spółkom samorządowym oraz PGE Energetyka Kolejowa Operator ma przyspieszyć przygotowanie i realizację inwestycji kolejowych?
3. Jakie funkcje będzie pełnił Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego i w jaki sposób system GIBK ma poprawić monitorowanie bezpieczeństwa na kolei?

Zmiany mają przyspieszyć inwestycje kolejowe

Założenia projektu ustawy o zmianie ustawy o transporcie kolejowym zostały opublikowane w piątek w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. Proponowane przepisy mają odpowiadać m.in. na zmiany w sposobie przygotowywania inwestycji kolejowych przez jednostki samorządu terytorialnego.

Jednym z podstawowych celów przygotowywanej nowelizacji jest usprawnienie procesu planowania oraz realizacji inwestycji dotyczących infrastruktury kolejowej.

Projektodawcy chcą w tym celu rozszerzyć katalog podmiotów, które mogą występować z wnioskiem o ustalenie lokalizacji linii kolejowej.

Obecne przepisy przewidują takie uprawnienie dla PKP Polskich Linii Kolejowych, Spółki Celowej, o której mowa w ustawie o Centralnym Porcie Komunikacyjnym, oraz jednostek samorządu terytorialnego.

Zdaniem autorów projektu taki katalog nie odpowiada już w pełni sposobowi, w jaki w Polsce przygotowywane i prowadzone są przedsięwzięcia dotyczące infrastruktury kolejowej.

Samorządowe spółki z nowymi uprawnieniami

Istotną zmianą ma być umożliwienie składania wniosków o ustalenie lokalizacji linii kolejowej przez określone spółki prawa handlowego tworzone przez jednostki samorządu terytorialnego.

Nie będzie jednak dotyczyło to wszystkich spółek z udziałem samorządów.

Zgodnie z założeniami nowe uprawnienie ma przysługiwać spółkom utworzonym przez jednostki samorządu terytorialnego w celu realizacji ich zadań własnych, którym powierzono zadania związane z planowaniem rozwoju transportu, organizowaniem lub zarządzaniem publicznym transportem zbiorowym w zakresie budowy i zarządzania infrastrukturą kolejową.

Dodatkowym warunkiem będzie struktura własnościowa takiego przedsiębiorstwa.

Wyłącznymi udziałowcami lub akcjonariuszami spółki będą musiały być jednostki samorządu terytorialnego.

Przepisy mają odpowiadać na zmiany w samorządach

Jak wskazano w uzasadnieniu proponowanych zmian, obecny katalog podmiotów mogących składać wnioski o ustalenie lokalizacji linii kolejowej stał się nieadekwatny do realiów realizacji inwestycji infrastrukturalnych.

Coraz więcej jednostek samorządu terytorialnego nie wykonuje bowiem wszystkich tego rodzaju zadań bezpośrednio.

Samorządy powierzają część z nich specjalnie tworzonym w tym celu spółkom.

Obecne przepisy nie zapewniają jednak takim podmiotom analogicznych możliwości działania w ramach procedur dotyczących lokalizacji infrastruktury kolejowej.

Przyznanie odpowiednich uprawnień samorządowym spółkom ma więc usunąć tę barierę i pozwolić na sprawniejsze przygotowywanie przedsięwzięć kolejowych.

PGE Energetyka Kolejowa Operator także z nowymi możliwościami

Projekt przewiduje również rozszerzenie katalogu uprawnionych podmiotów o PGE Energetyka Kolejowa Operator sp. z o.o.

W tym przypadku nowe możliwości mają dotyczyć prac wynikających z realizacji umów zawartych z PKP Polskimi Liniami Kolejowymi oraz Spółką Celową wskazaną w ustawie o Centralnym Porcie Komunikacyjnym.

Włączenie PGE EKO do katalogu podmiotów mogących występować o ustalenie lokalizacji linii kolejowej ma usprawnić przygotowanie inwestycji związanych z kolejową infrastrukturą energetyczną.

Według uzasadnienia proponowana zmiana powinna przyspieszyć realizację inwestycji i wspierać dalszy rozwój nowoczesnej energetyki kolejowej w Polsce.

Krótsze przygotowanie inwestycji energetycznych

Przyznanie PGE Energetyka Kolejowa Operator nowych kompetencji ma przede wszystkim ograniczyć czas potrzebny na przygotowanie i późniejszą realizację przedsięwzięć.

Spółka będzie mogła samodzielnie korzystać z określonych procedur w zakresie inwestycji wykonywanych na podstawie umów zawartych z podmiotami wskazanymi w projektowanych przepisach.

W założeniu ma to ograniczyć bariery proceduralne i usprawnić realizację inwestycji niezbędnych dla funkcjonowania oraz rozwoju systemu zasilania kolei.

Powstanie Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego

Rozszerzenie katalogu podmiotów uprawnionych do występowania o ustalenie lokalizacji linii kolejowej to tylko jeden z dwóch zasadniczych obszarów przygotowywanej nowelizacji.

Drugim jest cyfryzacja procesu gromadzenia i wymiany informacji związanych z bezpieczeństwem transportu kolejowego.

Projekt ma stworzyć podstawę prawną do uruchomienia systemu teleinformatycznego pod nazwą Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego – GIBK.

Za prowadzenie systemu będzie odpowiadał Prezes Urzędu Transportu Kolejowego.

UTK będzie monitorował bezpieczeństwo za pomocą GIBK

Generator Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego ma służyć przede wszystkim skuteczniejszemu monitorowaniu poziomu bezpieczeństwa transportu kolejowego.

System ma również pomagać w identyfikowaniu ryzyk, które mogą mieć wpływ na bezpieczeństwo funkcjonowania kolei.

Wprowadzenie jednego rozwiązania teleinformatycznego powinno usprawnić przepływ informacji pomiędzy podmiotami uczestniczącymi w systemie kolejowym a organem odpowiedzialnym za nadzór nad bezpieczeństwem.

Projektowane regulacje mają tym samym stworzyć prawne podstawy do szerszego wykorzystania cyfrowych narzędzi w procesach związanych z monitorowaniem bezpieczeństwa kolei.

Mniej dokumentów papierowych

Jednym z praktycznych efektów uruchomienia GIBK ma być ograniczenie papierowego obiegu dokumentów.

Projektowane rozwiązania mają pozwolić na odejście od tradycyjnej, papierowej formy wymiany części informacji na rzecz komunikacji cyfrowej.

Jednocześnie przewidywana jest automatyzacja tego procesu.

Ma to znaczenie zarówno dla sprawności przekazywania danych, jak i możliwości ich późniejszego wykorzystywania do monitorowania poziomu bezpieczeństwa oraz identyfikowania potencjalnych zagrożeń.

Dwa główne kierunki zmian

Projektowana nowelizacja ustawy o transporcie kolejowym obejmuje zatem dwa istotne obszary funkcjonowania sektora kolejowego.

Pierwszym jest uproszczenie przygotowania inwestycji poprzez rozszerzenie katalogu podmiotów mogących występować o ustalenie lokalizacji linii kolejowej.

Nowe uprawnienia mają otrzymać spełniające określone warunki spółki należące wyłącznie do jednostek samorządu terytorialnego oraz PGE Energetyka Kolejowa Operator w zakresie wynikającym z realizacji określonych umów.

Drugim kierunkiem jest cyfryzacja procesów dotyczących bezpieczeństwa kolei poprzez stworzenie podstaw prawnych dla Generatora Informacji Bezpieczeństwa Kolejowego prowadzonego przez Prezesa Urzędu Transportu Kolejowego.

W obu przypadkach celem projektowanych regulacji jest usprawnienie istniejących procedur – przy inwestycjach poprzez dostosowanie przepisów do obecnego modelu ich realizacji, a w obszarze bezpieczeństwa poprzez zastępowanie papierowego obiegu informacji rozwiązaniami cyfrowymi i ich automatyzację.